Tin tức

Một năm thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp tại tỉnh Thanh Hóa: Tháo gỡ “nút thắt” sau 1 năm vận hành

Lê Thanh • 04:43 03/07/2026

Sau một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp theo các nghị quyết, kết luận của Trung ương về sắp xếp tổ chức bộ máy, tỉnh Thanh Hóa đã đạt nhiều kết quả tích cực.

Sau một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp theo các nghị quyết, kết luận của Trung ương về sắp xếp tổ chức bộ máy, tỉnh Thanh Hóa đã đạt nhiều kết quả tích cực. Bộ máy mới từng bước vận hành ổn định, thông suốt, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước được nâng lên. Tuy nhiên, từ thực tiễn triển khai cũng bộc lộ không ít khó khăn, vướng mắc cần sớm tháo gỡ để mô hình tiếp tục phát huy hiệu quả trong giai đoạn tới.

Nhịp vận hành mới từ bộ máy tinh gọn

Sau một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thanh Hóa đã tiến hành sơ kết, đánh giá toàn diện kết quả đạt được, đồng thời nhận diện những hạn chế, khó khăn phát sinh trong quá trình tổ chức thực hiện để có giải pháp khắc phục phù hợp.

Thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính, Thanh Hóa đã tiến hành hợp nhất 547 xã, phường, thị trấn thành 166 xã, phường. Kể từ khi chính thức vận hành mô hình mới từ ngày 1/7/2025, bộ máy chính quyền địa phương hai cấp trên địa bàn tỉnh từng bước được kiện toàn đồng bộ, bảo đảm hoạt động liên tục, không làm gián đoạn quá trình quản lý nhà nước cũng như việc giải quyết công việc cho người dân và doanh nghiệp.

Sau một năm đi vào hoạt động, hệ thống chính quyền từ tỉnh đến cơ sở đã cơ bản ổn định. Bình quân mỗi xã, phường hiện có 61,6 công chức và 5,5 viên chức. Cùng với đó, công tác phân cấp, phân quyền được triển khai mạnh mẽ khi hơn 1.060 nhiệm vụ được giao cho cấp xã trực tiếp thực hiện, tạo điều kiện để chính quyền cơ sở chủ động hơn trong quản lý, điều hành và giải quyết các vấn đề phát sinh tại địa phương.

Song song với việc kiện toàn tổ chức bộ máy, Thanh Hóa cũng tập trung đẩy mạnh cải cách hành chính. Tỉnh đã hoàn thành rà soát 60 thủ tục hành chính đặc thù, qua đó cắt giảm khoảng 60% chi phí tuân thủ và rút ngắn 62% thời gian giải quyết thủ tục. Cơ chế "làn xanh" được áp dụng đối với 44 thủ tục hành chính thuộc các lĩnh vực đầu tư, doanh nghiệp, đất đai, xây dựng và việc làm, góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp trong quá trình thực hiện các thủ tục hành chính.

Các Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã cũng nhanh chóng ổn định hoạt động. Sau một năm, toàn tỉnh đã tiếp nhận hơn 912 nghìn hồ sơ, với tỷ lệ giải quyết đúng hạn đạt 99,05%. Đây được xem là một trong những chỉ số phản ánh rõ nét hiệu quả của mô hình chính quyền mới.

Cùng với cải cách hành chính, hạ tầng số và hạ tầng viễn thông tiếp tục được đầu tư, nâng cấp, đáp ứng yêu cầu vận hành các hệ thống thông tin dùng chung. Đội ngũ cán bộ, công chức tại các xã, phường từng bước thích ứng với phương thức làm việc trên môi trường số, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Điểm nổi bật sau một năm triển khai là quá trình chuyển đổi mô hình được thực hiện nhịp nhàng, bảo đảm tính liên tục trong hoạt động của hệ thống chính trị. Việc sắp xếp tổ chức bộ máy không gây xáo trộn lớn đến hoạt động quản lý nhà nước, đồng thời vẫn duy trì hiệu quả công tác phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Kết quả này có được nhờ quá trình quán triệt sâu rộng các chủ trương của Trung ương, tạo sự thống nhất cao về nhận thức và hành động trong đội ngũ cán bộ, đảng viên cũng như sự đồng thuận của các tầng lớp nhân dân. Việc sắp xếp tổ chức bộ máy được triển khai đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở, giúp tinh gọn đầu mối, từng bước hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị theo hướng rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm.

Bên cạnh đó, công tác phân cấp, phân quyền tiếp tục được đẩy mạnh, góp phần nâng cao tính chủ động của chính quyền cơ sở. Công tác cán bộ được thực hiện theo hướng dân chủ, khách quan, gắn với vị trí việc làm và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ. Hằng năm, trên 95% cán bộ được đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên; việc bố trí, sắp xếp nhân sự cơ bản phù hợp với năng lực và sở trường, tạo động lực đổi mới trong thực thi công vụ.

Sự ổn định của bộ máy mới đã tạo nền tảng tích cực cho phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Trong năm 2025 và sáu tháng đầu năm 2026, Thanh Hóa tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, quốc phòng - an ninh được giữ vững, hoạt động của Trung tâm Phục vụ hành chính công diễn ra thông suốt, đáp ứng yêu cầu phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Một số kết quả nổi bật sau một năm triển khai mô hình gồm: Trên 95% cán bộ được đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên hằng năm; Tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn tại Trung tâm Phục vụ hành chính công đạt 99,05%; Kinh tế - xã hội tiếp tục duy trì tăng trưởng ổn định trong năm 2025 và sáu tháng đầu năm 2026.

Những "nút thắt" từ áp lực thực tế

Bên cạnh những chuyển biến tích cực, thực tiễn một năm qua cũng đặt ra cho tỉnh Thanh Hóa không ít thách thức, áp lực do đặc thù quy mô và nguồn lực của địa phương.

Áp lực từ quy mô đơn vị hành chính nhỏ, sau khi sắp xếp, Thanh Hóa hiện có 166 xã, phường, là địa phương có số lượng đơn vị hành chính cấp xã lớn thứ hai cả nước (chỉ sau TP. Hồ Chí Minh).

Đáng chú ý, bình quân mỗi đơn vị cấp xã của tỉnh có diện tích 67 km² và dân số khoảng 26.030 người, thấp hơn mức bình quân chung của cả nước. Toàn tỉnh vẫn còn 12 xã, phường chưa đạt tiêu chuẩn quy mô dân số; 75 xã chưa đạt tiêu chuẩn diện tích tự nhiên và 6 xã chưa đạt đồng thời cả hai tiêu chí. Quy mô nhỏ đã làm phân tán nguồn lực, hạn chế không gian phát triển, ảnh hưởng gián tiếp đến việc thu hút đầu tư, phát triển đô thị và xây dựng hạ tầng đồng bộ. Thêm vào đó, việc địa giới hành chính chia cắt một số khu công nghiệp, khu kinh tế, di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh và hạ tầng liên vùng đã tạo ra không ít khó khăn trong công tác quản lý.

“

Ghi nhận tại một số địa phương, ông Lê Ngọc Quân, Chủ tịch UBND xã Thọ Xuân cho biết, sau sáp nhập xã Thọ Xuân có diện tích tự nhiên 27,41 km², dân số 34.346 người là xã thuộc trung tâm huyện Thọ Xuân cũ có hệ thống hạ tầng, trụ sở làm việc, giao thông và cơ sở vật chất tương đối đồng bộ, tạo điều kiện thuận lợi để xã Thọ Xuân nhanh chóng ổn định tổ chức bộ máy, tiết kiệm chi phí đầu tư và phục vụ Nhân dân hiệu quả hơn.

Đội ngũ cán bộ, công chức cơ bản có kinh nghiệm quản lý, được sắp xếp phù hợp với chuyên môn, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác lãnh đạo, chỉ đạo và giải quyết công việc tại cơ sở.

Hiện nay, số lượng cán bộ, công chức, viên chức các cơ quan cấp xã là 75 người, gồm: Cơ quan Đảng và TTCT xã: 20 người; cơ quan chính quyền: 45 người; cơ quan MTTQ: 10 người. Về trình độ chuyên môn: có 21 người có trình độ thạc sĩ, 54 người có trình độ đại học; Về trình độ LLCT: có 11 người có trình độ cao cấp, 64 người có trình độ trung cấp LLCT.

Từ ngày 01/7/2025 đến ngày 25/5/2026 tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã đã tiếp nhận 7.870 hồ sơ thủ tục hành chính của tổ chức, cá nhân, trong đó số hồ sơ, thủ tục hành chính được xử lý qua dịch vụ công trực tuyến toàn trình 2.014 hồ sơ, trực tuyến một phần là 5.856 hồ sơ. Quá trình tiếp nhận giải quyết thông suốt kịp thời phục vụ Nhân dân và doanh nghiệp; không để tồn đọng.

Bên cạnh những mặt thuận lợi, xã cũng gặp không ít khó khăn như: Khối lượng công việc của cấp xã tăng lên sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, trong khi số lượng cán bộ, công chức ít, dẫn đến áp lực lớn trong giải quyết công việc và phục vụ Nhân dân.

Một bộ phận cán bộ, công chức còn gặp khó khăn trong việc tiếp cận nhiệm vụ mới; một người phụ trách nhiều lĩnh vực, không phù hợp với chuyên môn được đào tạo, đặc biệt trong triển khai chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin và xử lý các nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền nhiều hơn.

Địa bàn quản lý rộng hơn, dân số đông hơn sau sắp xếp gây khó khăn trong công tác quản lý nhà nước, giải quyết thủ tục hành chính và nắm bắt tình hình cơ sở, nhất là ở các lĩnh vực đất đai, trật tự xây dựng và an sinh xã hội.

Hệ thống hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ; việc truy cập, kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các ngành có thời điểm còn chậm, ảnh hưởng đến hiệu quả giải quyết công việc. Bên cạnh đó, một bộ phận người dân chưa quen với việc thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến, kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin còn hạn chế, còn tâm lý ngại thực hiện hồ sơ, thủ tục trên môi trường số.

“

Ông Đỗ Tất Hùng Chủ tịch UBND xã Hóa Quỳ cho biết, trong quá trình thực hiện chính quyền địa phương 02 cấp xã đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, khá toàn diện trên các lĩnh vực; bộ máy chính quyền từng bước đi vào hoạt động ổn định, thông suốt, bảo đảm thực hiện tốt chức năng quản lý nhà nước tại địa phương, nổi bật là bộ máy chính quyền sau sắp xếp được kiện toàn tương đối đồng bộ, hoạt động cơ bản ổn định.

Ngay sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, xã đã tập trung kiện toàn tổ chức bộ máy, bố trí, sắp xếp đội ngũ cán bộ, công chức, người lao động phù hợp với điều kiện thực tiễn; các phòng, bộ phận chuyên môn, Trung tâm Phục vụ hành chính công, Trung tâm Cung ứng dịch vụ công được tổ chức vận hành tương đối đồng bộ.

Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình triển khai thực hiện nhiệm vụ theo mô hình chính quyền địa phương mới vẫn còn bộc lộ một số hạn chế, khó khăn và vướng mắc cốt lõi sau:

Thứ nhất, áp lực từ khối lượng công việc tăng mạnh trong khi các điều kiện bảo đảm chưa tương xứng: Việc chuyển giao nhiều đầu việc, thẩm quyền trực tiếp về cấp cơ sở dẫn đến khối lượng hồ sơ, thủ tục hành chính và công tác quản lý nhà nước tại địa bàn tăng lên đột biến. Trong khi đó, định mức biên chế công chức cấp xã bị giới hạn nghiêm ngặt theo quy định, dẫn đến tình trạng một công chức phải kiêm nhiệm nhiều cửa, nhiều mảng việc phức tạp. Mặt khác, các cơ chế, chính sách đãi ngộ, chế độ phụ cấp thu hút hoặc hỗ trợ áp lực công việc cho đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở nhìn chung chưa có sự điều chỉnh kịp thời, chưa tạo được động lực mạnh mẽ để cán bộ yên tâm cống hiến trước áp lực công việc ngày càng nặng nề.

Thứ hai, sự bất cập, thiếu đồng bộ trong hệ thống văn bản hướng dẫn thực hiện các nhiệm vụ mới phân cấp: Nhiều nhiệm vụ, thẩm quyền mới được phân cấp về cho cấp xã (đặc biệt trong các lĩnh vực quản lý đất đai, trật tự xây dựng, tài chính - ngân sách) nhưng hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành, quy trình nghiệp vụ từ các cơ quan chuyên môn ngành dọc cấp trên chưa thật sự đầy đủ, chi tiết và đồng bộ. Điều này gây ra sự lúng túng cho địa phương trong quá trình áp dụng pháp luật; một số quy định còn chồng chéo hoặc mang tính định tính, dẫn đến tâm lý e ngại, sợ sai sót của công chức khi trực tiếp tham mưu giải quyết công việc.

Thứ ba, những rào cản mang tính kỹ thuật trong công tác tiếp nhận, bàn giao và xử lý dữ liệu, tài sản công: Giai đoạn chuyển tiếp mô hình phát sinh khối lượng lớn công việc liên quan đến hạ tầng và quản lý. Việc bàn giao, đồng bộ hóa dữ liệu dân cư, đất đai, hộ tịch giữa các hệ thống phần mềm cũ và mới còn xảy ra hiện tượng xung đột kỹ thuật, nghẽn mạng hoặc thiếu tính liên thông, làm chậm tiến độ giải quyết hồ sơ của công dân. Đồng thời, công tác rà soát, điều chuyển, tiếp nhận và xử lý các hồ sơ giấy lưu trữ từ giai đoạn trước, cũng như việc phân định, quản lý và vận hành tài sản công phục vụ cho mô hình mới còn gặp nhiều vướng mắc về mặt thủ tục pháp lý, đòi hỏi nhiều thời gian và nguồn lực để chuẩn hóa.

Thứ tư, hạn chế về hạ tầng công nghệ thông tin và trang thiết bị làm việc: Yêu cầu thực hiện dịch vụ công trực tuyến toàn trình và chuyển đổi số trong mô hình chính quyền mới là rất cao, tuy nhiên, hạ tầng công nghệ thông tin tại trụ sở UBND xã chưa được đầu tư đồng bộ. Máy móc, trang thiết bị làm việc của các bộ phận chuyên môn đa phần đã cũ kỹ, gây ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất khai thác các phần mềm chuyên ngành và cơ sở dữ liệu quốc gia.

Việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp gắn với phân cấp, phân quyền cho cấp xã giúp địa phương chủ động hơn trong quản lý, điều hành, cải cách hành chính và triển khai các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội. Tại nhiều nơi sau khi sáp nhập tận dụng các công trình dôi dư khoảng cách giữa các ngành chức năng cách xa nhau dẫn đến khó khăn trong thực hiện cho cán bộ, người dân trong côc tác giải quyết thủ tục hành chính hội họp; cán bộ chuyên môn còn thiếu, năng lực không đồng đều, nhiều cán bộ chưa đáp ứng được nhu cầu công việc,...

Bài toán quá tải công việc và thiếu hụt nhân lực chuyên môn

Khi chuyển dịch sang mô hình mới, áp lực công việc dồn lên vai chính quyền cấp xã là cực kỳ lớn. Hiện nay, cấp xã đang phải gánh vác khoảng 1.060 nhiệm vụ, trong đó có tới 254 nhiệm vụ chuyển giao từ cấp huyện.

Trong khi công việc tăng lên, lực lượng nhân sự lại bộc lộ những khoảng trống lớn về chuyên môn: Chỉ có 25,23% (1.626 người) cán bộ, công chức từ cấp tỉnh và huyện cũ được điều động về cấp xã; phần còn lại là cán bộ xã cũ; Khoảng 15,66% (1.009 người) cán bộ, công chức chưa có nhiều kinh nghiệm trong quản lý nhà nước chuyên ngành; Có tới 1.520 công chức đang phải kiêm nhiệm từ hai lĩnh vực trở lên, gây áp lực công việc nặng nề; Thiếu hụt nghiêm trọng nhân lực được đào tạo chuyên sâu tại cơ sở: 99 xã chưa có công chức CNTT; 53 xã chưa có công chức ngành xây dựng; và 161 xã, phường chưa có công chức chuyên ngành y, dược.

Hạn chế trong chuyển đổi số và tinh giản biên chế, mặc dù kết quả giải quyết dịch vụ công trực tuyến đạt tỷ lệ rất cao (99,05%), nhưng phần lớn hồ sơ vẫn cần sự hỗ trợ trực tiếp từ cán bộ hành chính công do người dân chưa thành thạo công nghệ. Công tác chuyển đổi số và số hóa tài liệu lưu trữ nhìn chung còn chậm.

Ngoài ra, việc tinh giản biên chế có lúc gặp nghịch lý khi một số cán bộ có năng lực xin nghỉ, trong khi bộ phận chưa đáp ứng được vị trí việc làm lại không thuộc diện tinh giản.

Định hướng chiến lược và các kiến nghị tháo gỡ mang tính đột phá đáp ứng với yêu cầu thực tiễn

“

Từ thực tế vận hành, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thanh Hóa rút ra bài học cốt lõi: Phải giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng, làm tốt công tác tư tưởng, phân cấp phân quyền gắn liền với kiểm tra, và lấy sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo tối cao.

Trong giai đoạn 2026 - 2031, Thanh Hóa xác định tiếp tục dồn lực hoàn thiện tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ và đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số.

Để tạo đà cho mô hình này phát huy tối đa hiệu quả, tỉnh Thanh Hóa cũng đưa ra nhiều kiến nghị quan trọng gửi tới Trung ương cho phép nghiên cứu tiếp tục sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã nhằm tạo không gian phát triển, tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả quản lý; sớm giao biên chế giai đoạn 2026 - 2031; nghiên cứu bổ sung các phòng chuyên môn thuộc UBND cấp xã; hoàn thiện cơ chế phân bổ biên chế theo quy mô dân số, diện tích tự nhiên và khối lượng công việc; đồng thời sớm có quy định về sử dụng con dấu thứ hai đối với các địa phương bố trí thêm điểm tiếp nhận hồ sơ hành chính để phục vụ người dân thuận lợi hơn.

Thực hiện: Lê Thanh

Một năm chính quyền địa phương 2 cấp ở Nghệ An: Những mô hình sáng tạo nâng cao hiệu quả phục vụ Nhân dân