[Góc nhìn tuần qua] : Châu Âu nắng nóng, Việt Nam mưa cực đoan "Hai thái cực của biến đổi khí hậu"

Năm 2026 tiếp tục chứng kiến thời tiết cực đoan xuất hiện với tần suất dày hơn và cường độ mạnh hơn. Châu Âu nhiều lần ban bố cảnh báo nắng nóng, trong khi Việt Nam và nhiều quốc gia châu Á liên tục đối mặt với mưa lớn, bão mạnh và ngập úng. Điều đó cho thấy biến đổi khí hậu không chỉ làm Trái đất nóng lên mà còn khiến các hiện tượng thời tiết trở nên cực đoan và khó dự báo hơn.

Nguyên nhân của hai thái cực này đều xuất phát từ sự thay đổi của hệ thống hoàn lưu khí quyển và đại dương dưới tác động của biến đổi khí hậu. Khi khí quyển tích tụ nhiều nhiệt lượng hơn, nơi vốn khô hạn sẽ nóng hơn, còn các khu vực chịu ảnh hưởng của gió mùa và bão nhiệt đới lại xuất hiện những trận mưa với cường suất lớn hơn. Thế giới không chỉ đối mặt với nhiệt độ tăng mà còn phải thích nghi với một trạng thái khí hậu ngày càng bất ổn.

Đối với Việt Nam, thách thức không chỉ là mưa lớn mà còn là sự chuyển đổi nhanh giữa các thái cực thời tiết. Những đợt nắng nóng kéo dài có thể ngay lập tức nối tiếp bằng mưa cực đoan, tạo áp lực lớn lên hạ tầng đô thị, sản xuất nông nghiệp và công tác phòng, chống thiên tai. Đất đai chưa kịp phục hồi sau khô hạn đã phải hứng lượng nước quá lớn; nhiều đô thị nhanh chóng ngập sâu chỉ sau vài giờ mưa vì hệ thống thoát nước không đáp ứng kịp.

Trong khi châu Âu tập trung ứng phó với nắng nóng, hạn hán và thiếu nước, Việt Nam phải giải quyết đồng thời nhiều rủi ro như ngập úng, lũ quét, sạt lở đất và nước biển dâng. Địa hình đa dạng, mạng lưới sông ngòi dày đặc cùng tốc độ đô thị hóa nhanh khiến tác động của mưa cực đoan lan rộng tới giao thông, sản xuất, đời sống và quy hoạch phát triển.

Thực tế cho thấy không quốc gia nào có thể ngăn chặn biến đổi khí hậu trong thời gian ngắn, nhưng hoàn toàn có thể giảm thiểu thiệt hại nếu chủ động nâng cao năng lực thích ứng. Đối với Việt Nam, cần tiếp tục hiện đại hóa hệ thống dự báo và cảnh báo sớm; đưa yếu tố thích ứng với biến đổi khí hậu trở thành trung tâm trong quy hoạch đô thị, quản lý tài nguyên nước và phát triển hạ tầng. Đồng thời, cần tăng cường bảo vệ rừng đầu nguồn, rừng ngập mặn, phát triển các công trình chống ngập và thúc đẩy mô hình nông nghiệp thích ứng với hạn hán, ngập úng và xâm nhập mặn.

Quan trọng hơn, mỗi người dân cần được trang bị kiến thức và kỹ năng phòng tránh thiên tai để nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng trước những rủi ro ngày càng khó lường.

Nhìn từ châu Âu đến Việt Nam, có thể thấy biến đổi khí hậu đang biểu hiện dưới nhiều hình thái khác nhau nhưng đều phản ánh một thực tế chung: thiên nhiên đang phản ứng mạnh mẽ trước sự nóng lên của Trái đất. Trong bối cảnh đó, năng lực thích ứng sẽ trở thành thước đo quan trọng của phát triển bền vững. Một quốc gia không chỉ được đánh giá bằng tốc độ tăng trưởng mà còn bằng khả năng bảo vệ con người, hạ tầng và hệ sinh thái trước các cú sốc khí hậu. Đó cũng là con đường để Việt Nam hướng tới mục tiêu phát triển xanh, bền vững và an toàn trong tương lai.

[Góc nhìn tuần qua]: Mưa cực đoan đô thị - “Thách thức từ bên trong”