[Góc nhìn tuần qua]: Mưa lớn, lũ quét, lũ ống bao trùm Bắc Bộ “khi thiên tai không còn là bất thường”

Bắc Bộ đang trải qua đợt mưa lớn kéo dài với cường suất cao, khiến nhiều địa phương từ Tây Bắc đến Đông Bắc liên tiếp xảy ra lũ quét, lũ ống và sạt lở đất. Các hình thế thời tiết bất lợi nối tiếp nhau làm nền đất bão hòa nước, gia tăng nguy cơ thiên tai trên diện rộng.

Theo Tạp chí điện tử Môi trường và Cuộc sống, nhiều nơi tại Lai Châu, Sơn La, Điện Biên, Lào Cai ghi nhận lượng mưa trên 100 mm chỉ trong vài giờ. Mưa lớn gây thiệt hại về nhà ở, giao thông, sản xuất và làm xuất hiện nhiều điểm sạt lở trên các tuyến đường miền núi. Trong khi các địa phương vẫn đang khắc phục hậu quả, dự báo từ ngày 19–23/7, Bắc Bộ tiếp tục có mưa lớn diện rộng do ảnh hưởng của dải hội tụ nhiệt đới, làm gia tăng nguy cơ lũ quét, sạt lở đất và ngập lụt.

Với lượng mưa tháng 7 được dự báo cao hơn trung bình nhiều năm từ 15–30%, Bắc Bộ đang bước vào cao điểm mùa mưa với diễn biến ngày càng cực đoan, đòi hỏi các giải pháp ứng phó kịp thời nhằm giảm thiểu thiệt hại về môi trường, hạ tầng và sinh kế của người dân.

Đằng sau những con số về lượng mưa hay số điểm sạt lở là những tác động hiện hữu đối với đời sống người dân và sự bộc lộ rõ nét của các hiện tượng thời tiết cực đoan. Không chỉ gây thiệt hại trước mắt về người và tài sản, các đợt mưa lớn liên tiếp còn phản ánh xu hướng thiên tai ngày càng bất thường, đặt ra nhiều thách thức đối với môi trường, hạ tầng và công tác phòng, chống thiên tai.

Sau mỗi đợt mưa lớn, thiệt hại không chỉ thể hiện qua lượng mưa hay diện tích ngập mà còn tác động trực tiếp đến đời sống người dân. Nhiều địa phương miền núi bị chia cắt giao thông, sản xuất nông nghiệp đình trệ, hoa màu hư hại, nhiều tuyến đường sạt lở, gây khó khăn cho công tác cứu hộ, cứu nạn. Tại các khu vực ven sông, suối và vùng trũng thấp, nguy cơ ngập úng luôn thường trực khi mưa lớn xảy ra trong thời gian ngắn. Theo các chuyên gia, đợt mưa này hình thành do vùng hội tụ gió trên cao duy trì liên tục kết hợp với nền đất đã bão hòa nước sau nhiều ngày mưa, làm gia tăng nguy cơ lũ quét và sạt lở đất. Cùng với tác động của biến đổi khí hậu, các hiện tượng mưa cực đoan xuất hiện ngày càng dày hơn, gây xói mòn đất, cuốn theo bùn đất và chất thải xuống sông suối, ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nước và hệ sinh thái. Thực tế này đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm, quản lý lưu vực và sử dụng đất bền vững để giảm thiểu rủi ro thiên tai trong dài hạn.

Trong bối cảnh mưa lớn được dự báo còn tiếp diễn và nguy cơ lũ quét, lũ ống, sạt lở đất vẫn ở mức cao, yêu cầu đặt ra không chỉ là khắc phục hậu quả sau thiên tai mà quan trọng hơn là chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa. Việc nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo, chuẩn bị các phương án ứng phó và tăng cường sự phối hợp giữa chính quyền với người dân sẽ là yếu tố quyết định nhằm giảm thiểu thiệt hại về người, tài sản và môi trường.

[Góc nhìn tuần qua]: Chất thải xây dựng - Từ gánh nặng môi trường đến nguồn lực cho kinh tế tuần hoàn