Đề xuất bổ sung loạt chỉ số hạ tầng đô thị để ứng phó biến đổi khí hậu

Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng (Bộ Xây dựng) vừa có văn bản góp ý đối với dự thảo Bộ chỉ số đánh giá tính dễ bị tổn thương và mức độ rủi ro do biến đổi khí hậu. Trong đó, cơ quan này đề xuất bổ sung và hoàn thiện nhiều chỉ số liên quan đến hạ tầng kỹ thuật đô thị nhằm nâng cao khả năng chống chịu của các đô thị trước các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Theo Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng, dự thảo hiện đã tiếp cận khá đầy đủ các quy định về ứng phó biến đổi khí hậu cũng như tham khảo các phương pháp đánh giá quốc tế. Tuy nhiên, cần làm rõ hơn mục tiêu sử dụng Bộ chỉ số, không chỉ dừng lại ở việc nhận diện và phân loại mức độ rủi ro mà còn phải trở thành công cụ hỗ trợ quản lý nhà nước, quy hoạch phát triển, xây dựng kế hoạch đầu tư và phân bổ nguồn lực thích ứng với biến đổi khí hậu.

Cơ quan này cho rằng kết quả đánh giá cần giúp xác định những hệ thống hạ tầng và công trình thiết yếu có mức độ rủi ro cao nhưng khả năng thích ứng còn hạn chế. Đây sẽ là căn cứ quan trọng để các địa phương và cơ quan quản lý ưu tiên đầu tư, nâng cấp hoặc xây dựng các phương án dự phòng, bảo đảm duy trì các dịch vụ thiết yếu khi xảy ra thiên tai và thời tiết cực đoan.

Bên cạnh đó, Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng đề nghị rà soát lại hệ thống chỉ số thành phần nhằm bảo đảm tính đồng bộ, tránh trùng lặp giữa các nhóm chỉ số về mức độ phơi bày và độ nhạy cảm trong quá trình đánh giá.

Nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của hạ tầng kỹ thuật trong việc duy trì hoạt động ổn định của đô thị và khu dân cư, Cục cho biết các hệ thống này thường chịu tác động trực tiếp khi xảy ra mưa lớn, ngập lụt, hạn hán, xâm nhập mặn hoặc nước biển dâng. Những hiện tượng này có thể làm gián đoạn hoặc suy giảm hiệu quả vận hành của các công trình hạ tầng.

Từ thực tế trên, Cục đề xuất bổ sung hoặc làm rõ hơn các chỉ số liên quan đến cấp nước, thoát nước, xử lý nước thải, chống ngập, hồ điều hòa và các công trình hạ tầng kỹ thuật dùng chung trong lĩnh vực xây dựng, phát triển đô thị.

Đối với lĩnh vực cấp nước đô thị, Cục kiến nghị nghiên cứu đưa nội dung bảo đảm cấp nước an toàn trong bối cảnh biến đổi khí hậu vào Bộ chỉ số. Một số tiêu chí được đề xuất gồm tỷ lệ dân cư được sử dụng nước sạch từ hệ thống cấp nước tập trung; tỷ lệ thất thoát nước; tỷ lệ đơn vị cấp nước có kế hoạch ứng phó với hạn hán, ngập lụt, xâm nhập mặn; cùng tỷ lệ hệ thống cấp nước có nguồn dự phòng hoặc khả năng kết nối với các khu vực lân cận.

Trong lĩnh vực thoát nước và chống ngập, các chỉ số cần phản ánh đầy đủ hơn năng lực tiêu thoát nước, khả năng vận hành và mức độ thích ứng với các trận mưa cực đoan, thay vì chỉ đánh giá quy mô hệ thống. Các nội dung được đề xuất nghiên cứu gồm tỷ lệ diện tích đô thị được phủ bởi mạng lưới thoát nước mưa; số điểm ngập úng thường xuyên; tỷ lệ điểm ngập đã được xử lý; số lượng và công suất các trạm bơm tiêu thoát nước; cũng như tỷ lệ hồ điều hòa, kênh mương và hệ thống cống được duy tu, bảo dưỡng định kỳ.

Ngoài ra, Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng cũng đề nghị bổ sung các chỉ số về hạ tầng xanh, diện tích bề mặt thấm nước, hồ điều hòa và không gian trữ nước tạm thời tại các khu đô thị mới nhằm tăng cường khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm thiểu nguy cơ ngập úng đô thị.

Bộ Xây dựng đề xuất hai đề án lớn về cấp nước và chống ngập đô thị thích ứng biến đổi khí hậu