Nhật Bản viện trợ hơn 397 tỷ đồng cải tạo hệ thống thoát nước TP.HCM

Cải tạo cống xuống cấp bằng công nghệ không đào hở

Hệ thống thoát nước đóng vai trò quan trọng đối với vận hành đô thị, tuy nhiên tại TP.HCM, nhiều tuyến cống đã được xây dựng từ lâu, trong đó có những tuyến hình thành từ thời Pháp thuộc, hiện đã xuống cấp và không còn đáp ứng đầy đủ yêu cầu khai thác.

Theo Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP.HCM, tình trạng xuống cấp của các tuyến cống không chỉ ảnh hưởng đến năng lực thoát nước mà còn làm gia tăng nguy cơ ngập úng, ô nhiễm môi trường và sụt lún mặt đường. Trong điều kiện mật độ giao thông và xây dựng ngày càng cao, việc cải tạo hệ thống thoát nước theo phương thức đào mở truyền thống cũng gặp nhiều khó khăn.

Trước thực tế đó, Việt Nam và Nhật Bản đang phối hợp triển khai Dự án “Cải tạo phục hồi đường cống thoát nước cũ, xuống cấp bằng công nghệ không đào hở tại TP.HCM”, trong khuôn khổ Chương trình viện trợ không hoàn lại của Chính phủ Nhật Bản.

Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 468 tỷ đồng, trong đó nguồn viện trợ không hoàn lại của Chính phủ Nhật Bản thông qua Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) hơn 397 tỷ đồng, phần còn lại là vốn đối ứng của TP.HCM.

Dự kiến dự án được triển khai từ tháng 9/2026, thời gian thực hiện khoảng 27 tháng. Phạm vi dự án tập trung cải tạo khoảng 2,1 km đường cống trên các tuyến Yersin, Cống Quỳnh và Cách mạng Tháng Tám.

Điểm đáng chú ý của dự án là việc ứng dụng công nghệ cải tạo cống không đào hở, cho phép phục hồi các tuyến cống xuống cấp mà không phải đào mở toàn bộ mặt đường.

Theo JICA, giải pháp này có thể hạn chế đáng kể việc ảnh hưởng đến giao thông, sinh hoạt của người dân và hoạt động kinh doanh trong khu vực thi công. Đây là ưu điểm đặc biệt quan trọng đối với một đô thị có mật độ dân cư và phương tiện giao thông lớn như TP.HCM.

Không chỉ phục hồi khả năng vận hành của các tuyến cống, công nghệ không đào hở còn được kỳ vọng góp phần giảm nguy cơ sụt lún mặt đường, nâng cao năng lực thoát nước và cải thiện điều kiện vệ sinh môi trường đô thị.

Từ hợp tác môi trường nước đến chuyển giao công nghệ

Dự án mới là một bước tiếp nối trong quá trình hợp tác lâu dài giữa Việt Nam và Nhật Bản trong lĩnh vực môi trường nước tại TP.HCM.

Từ năm 1999, JICA đã hỗ trợ TP.HCM xây dựng Quy hoạch tổng thể hệ thống thoát nước và xử lý nước thải. Đây được xem là một trong những nền tảng quan trọng cho quá trình xây dựng và triển khai các chương trình, dự án cải thiện môi trường nước của thành phố.

Sau đó, Việt Nam và Nhật Bản tiếp tục phối hợp thực hiện các dự án cải thiện môi trường nước TP.HCM, trong đó có các hạng mục xây dựng hệ thống thu gom, xử lý nước thải và cải tạo các tuyến kênh.

Năm 2015, công nghệ cải tạo cống không đào hở được thí điểm tại TP.HCM. Qua quá trình hợp tác và thử nghiệm, công nghệ này từng bước được nghiên cứu để mở rộng ứng dụng trong cải tạo hệ thống thoát nước đô thị.

Trong dự án lần này, bên cạnh mục tiêu đầu tư cải tạo hạ tầng, phía Nhật Bản còn đặt trọng tâm vào chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực cho các đơn vị quản lý, kỹ thuật và thi công của Việt Nam.

Việc tiếp nhận và làm chủ công nghệ mới được kỳ vọng tạo thêm phương án kỹ thuật cho TP.HCM trong quá trình cải tạo mạng lưới thoát nước hiện hữu, nhất là tại những khu vực có mật độ xây dựng cao, không thuận lợi cho việc đào mở mặt đường.

Tăng khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu

TP.HCM đang chịu tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, nước biển dâng, mưa lớn cực đoan và quá trình đô thị hóa nhanh. Những yếu tố này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với năng lực thoát nước và khả năng chống chịu của hệ thống hạ tầng đô thị.

Trong bối cảnh đó, việc phục hồi các tuyến cống cũ, nâng cao hiệu quả vận hành mạng lưới thoát nước không chỉ là yêu cầu về kỹ thuật mà còn gắn trực tiếp với mục tiêu bảo vệ môi trường và phát triển đô thị bền vững.

Việc ứng dụng công nghệ không đào hở giúp giảm thiểu tác động trong quá trình thi công, đồng thời tạo điều kiện duy trì hoạt động giao thông và sinh hoạt đô thị. Về lâu dài, một hệ thống thoát nước được duy trì và vận hành hiệu quả sẽ góp phần hạn chế tình trạng ngập úng, giảm nguy cơ phát sinh ô nhiễm và nâng cao chất lượng môi trường sống.

Dự án cũng cho thấy hướng tiếp cận mới trong hợp tác Việt Nam – Nhật Bản: Không chỉ hỗ trợ nguồn lực đầu tư mà còn thúc đẩy chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực quản lý và phát triển các giải pháp hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đối với TP.HCM, việc triển khai thành công dự án có thể tạo cơ sở thực tiễn để xem xét mở rộng công nghệ không đào hở trong cải tạo các tuyến cống xuống cấp tại những khu vực khác, qua đó từng bước nâng cao chất lượng hệ thống thoát nước và năng lực chống chịu của đô thị.

TP.HCM gỡ vướng, thúc tiến độ các dự án điện rác