TP.HCM dự kiến chi hơn 19.400 tỷ đồng thúc đẩy giao thông xanh

Theo dự thảo Đề án kiểm soát khí thải giao thông đang được Sở Xây dựng TP.HCM lấy ý kiến, thành phố dự kiến phân chia địa bàn thành 4 khu vực để triển khai lộ trình kiểm soát khí thải và các chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện.

Bốn khu vực gồm Đặc khu Côn Đảo; các xã Bình Khánh, An Thới Đông, Cần Giờ và Thạnh An thuộc khu vực huyện Cần Giờ cũ; vùng phát thải thấp (LEZ) tại khu vực trung tâm thành phố và các khu vực còn lại của TP.HCM.

Hỗ trợ người dân chuyển đổi từ xe xăng sang xe điện

Một trong những chính sách đáng chú ý là hỗ trợ chi phí kiểm định khí thải đối với xe máy. Theo đề xuất, từ ngày 1/7/2027 đến hết ngày 31/12/2028, chủ xe máy có thể được hỗ trợ một phần hoặc toàn bộ chi phí kiểm định khí thải lần đầu, tương đương khoảng 100.000 đồng/xe.

Với khoảng 3,7 triệu xe thuộc diện hỗ trợ, tổng kinh phí dự kiến cho chính sách này khoảng 377,9 tỷ đồng.

Tại Đặc khu Côn Đảo, chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện được đề xuất ở mức cao hơn. Cá nhân, hộ gia đình chuyển từ phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang phương tiện xanh trước năm 2028 có thể được hỗ trợ gần 19 triệu đồng đối với mỗi xe máy.

Đối với ô tô dưới 9 chỗ, mức hỗ trợ dự kiến gần 106 triệu đồng/xe nếu thực hiện chuyển đổi trước năm 2028. Mức hỗ trợ này giảm còn gần 53 triệu đồng nếu chuyển đổi trước năm 2029.

Đối với các doanh nghiệp vận tải tại Côn Đảo, taxi và xe hợp đồng dưới 9 chỗ chuyển đổi sang phương tiện xanh trước năm 2028 được đề xuất hỗ trợ hơn 132 triệu đồng/xe. Xe khách và xe hợp đồng từ 10 chỗ trở lên được hỗ trợ khoảng 250 triệu đồng/xe, trong khi xe tải được hỗ trợ khoảng 162 triệu đồng/xe. Các mức hỗ trợ sẽ giảm dần theo thời điểm chuyển đổi.

Tại xã đảo Thạnh An, thuộc khu vực Cần Giờ cũ, người dân chuyển đổi sang xe máy điện hoặc phương tiện sử dụng năng lượng xanh trước năm 2028 được đề xuất hỗ trợ 20 triệu đồng/xe.

Trong khi đó, tại các khu vực còn lại của Cần Giờ cũ và vùng LEZ ở trung tâm thành phố, cá nhân, hộ gia đình chuyển đổi xe máy trước năm 2030 dự kiến được hỗ trợ các khoản lệ phí trước bạ, đăng ký và cấp biển số, tương đương khoảng 1,77 triệu đồng/xe.

Chính sách hỗ trợ cao hơn được đề xuất dành cho các hộ có hoàn cảnh khó khăn. Theo dự thảo, hộ cận nghèo có thể được hỗ trợ 14 triệu đồng/xe và hộ nghèo được hỗ trợ 20 triệu đồng/xe khi chuyển đổi từ xe máy xăng sang xe máy điện.

Dự kiến có khoảng 2,04 triệu xe máy được hưởng chính sách này, với tổng kinh phí khoảng 3.767 tỷ đồng.

Đồng bộ phương tiện xanh với hạ tầng sạc

Không chỉ tập trung vào hỗ trợ người dân thay đổi phương tiện, TP.HCM cũng dự kiến đầu tư mạnh cho hệ thống hạ tầng phục vụ giao thông xanh.

Theo đề xuất, thành phố sẽ phát triển ít nhất 19.000 trụ sạc điện và khoảng 33.000 tủ đổi pin dành cho xe máy điện. Đây được xem là một trong những điều kiện quan trọng để thúc đẩy người dân chuyển đổi phương tiện, đồng thời giảm tâm lý e ngại về khả năng tiếp cận và thời gian sạc điện.

Thành phố cũng dự kiến bố trí khoảng 7.300 xe đạp công cộng và lắp đặt hơn 300 camera nhận diện biển số tự động tại khu vực vùng phát thải thấp. Hệ thống này sẽ phục vụ công tác quản lý, giám sát phương tiện và kiểm soát khí thải.

Đối với ô tô dưới 9 chỗ, dự thảo đề xuất mức hỗ trợ khoảng 14 triệu đồng/xe. Xe hybrid có khả năng sạc ngoài được đề xuất hỗ trợ khoảng 7 triệu đồng/xe.

Các doanh nghiệp vận tải, bao gồm taxi, xe tải, xe hợp đồng và xe khách, nếu thực hiện chuyển đổi trước năm 2030 cũng có thể được hỗ trợ từ 10-14 triệu đồng/xe, tùy từng loại phương tiện.

Hơn 19.400 tỷ đồng cho chuyển đổi xanh

Theo tính toán sơ bộ, tổng nhu cầu vốn để triển khai các chính sách chuyển đổi xanh và đầu tư hạ tầng theo dự thảo đề án lên tới hơn 19.400 tỷ đồng.

Trong đó, gần 10.300 tỷ đồng thuộc phạm vi trực tiếp của đề án và dự kiến được bố trí từ ngân sách TP.HCM. Phần kinh phí còn lại dự kiến được huy động từ các chương trình chuyên ngành, cơ chế hỗ trợ lãi suất và nguồn lực xã hội hóa.

TP.HCM hiện có gần 13 triệu phương tiện giao thông, chưa tính lượng phương tiện từ các địa phương khác thường xuyên lưu thông vào thành phố. Theo các tính toán được đưa ra trong dự thảo, giao thông đường bộ hiện đóng góp khoảng 88% lượng bụi mịn phát sinh từ hoạt động giao thông.

Việc triển khai Đề án kiểm soát khí thải giao thông được kỳ vọng tạo bước chuyển trong quá trình xanh hóa hệ thống giao thông đô thị của TP.HCM, từng bước giảm phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch, kiểm soát phát thải tại các khu vực có nguy cơ ô nhiễm cao.

Bên cạnh mục tiêu cải thiện chất lượng không khí, việc phát triển phương tiện sử dụng năng lượng sạch, hệ thống sạc và giao thông công cộng cũng được kỳ vọng góp phần giảm áp lực lên hạ tầng giao thông, hướng tới xây dựng một đô thị xanh, ít phát thải và phát triển bền vững.

TP.HCM thúc đẩy chuyển dịch sang nền kinh tế các-bon thấp