Ô nhiễm không khí và nắng nóng: Mối đe dọa kép đối với sức khỏe người cao tuổi

Theo kết quả nghiên cứu do nhà khoa học Alessandra Carvalho Goulart thuộc Đại học São Paulo (Brazil) thực hiện, những điều kiện môi trường bất lợi, trong đó có nắng nóng và ô nhiễm không khí, có mối liên hệ với tình trạng đột quỵ thiếu máu cục bộ cấp tính.

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ dự án EMMA – hệ thống theo dõi các trường hợp đột quỵ tại thành phố São Paulo. Nhóm tác giả phân tích 769 trường hợp đột quỵ thiếu máu cục bộ cấp tính trong giai đoạn 2006-2018. Đáng chú ý, gần 2/3 số bệnh nhân được ghi nhận thuộc nhóm từ 65 tuổi trở lên.

Đột quỵ thiếu máu cục bộ xảy ra khi dòng máu cung cấp cho một phần não bị tắc nghẽn, khiến khu vực này không được cung cấp đủ oxy và dưỡng chất. Đây là dạng đột quỵ khác với tình trạng xuất huyết não.

Trong quá trình nghiên cứu, nhóm tác giả xác định một đợt nắng nóng tại địa phương khi nhiệt độ tối đa đạt từ 33,1 độ C trở lên trong ít nhất 2 ngày liên tiếp. Cùng với đó, các nhà khoa học theo dõi mức độ ô nhiễm bụi mịn PM10 – những hạt bụi lơ lửng trong không khí có kích thước không quá 10 micromet, có khả năng xâm nhập vào hệ hô hấp.

Kết quả phân tích cho thấy, nguy cơ đột quỵ tăng rõ rệt hơn trong những thời điểm nắng nóng gay gắt đồng thời xuất hiện tình trạng ô nhiễm bụi mịn. Điều này cho thấy sự kết hợp của các yếu tố môi trường bất lợi có thể tạo ra sức ép lớn hơn đối với sức khỏe so với khi từng yếu tố được xem xét riêng biệt.

Tác động kép từ nhiệt độ cao và ô nhiễm không khí

Lý giải về mối liên hệ này, các nhà nghiên cứu cho rằng nhiệt độ cao có thể khiến cơ thể phải hoạt động nhiều hơn để điều hòa thân nhiệt, đồng thời làm tăng nguy cơ mất nước. Trong khi đó, các hạt bụi mịn khi được hít vào cơ thể có thể tác động đến tim và hệ thống mạch máu.

Khi hai yếu tố cùng xuất hiện, cơ thể có thể phải đối mặt với nhiều áp lực bất lợi, qua đó làm gia tăng nguy cơ xảy ra các vấn đề về tuần hoàn máu. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu nhấn mạnh đây mới là những giả thuyết có cơ sở để giải thích kết quả quan sát; cơ chế sinh học trực tiếp dẫn đến hiện tượng này vẫn chưa được xác định đầy đủ.

Các nhà khoa học cũng lưu ý, kết quả nghiên cứu phản ánh mối liên hệ giữa điều kiện môi trường và nguy cơ đột quỵ ở quy mô dân số, không đồng nghĩa có thể dự báo chính xác nguy cơ mắc bệnh đối với từng cá nhân. Mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe, bệnh lý nền, điều kiện sinh hoạt và thời gian mỗi người tiếp xúc với môi trường bên ngoài.

Đặc biệt, ngưỡng nhiệt độ 33,1 độ C được sử dụng để xác định nắng nóng trong nghiên cứu là tiêu chuẩn áp dụng tại São Paulo, không thể mặc nhiên sử dụng cho những khu vực có điều kiện khí hậu khác biệt. Các nhà khoa học cho rằng cần có thêm những nghiên cứu độc lập để kiểm chứng và đánh giá toàn diện hơn mối liên hệ này.

Kết quả nghiên cứu một lần nữa cho thấy chất lượng môi trường không khí và các hiện tượng thời tiết cực đoan có thể cùng tác động đến sức khỏe cộng đồng. Trong bối cảnh nắng nóng và ô nhiễm không khí là những thách thức môi trường đáng quan tâm, việc kiểm soát các nguồn phát thải bụi, cải thiện chất lượng không khí và tăng cường cảnh báo sức khỏe cho nhóm dễ bị tổn thương có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ cộng đồng.

WHO cảnh báo nguy cơ sức khỏe từ El Niño