Rét kéo dài gây tử vong gần tương đương nắng nóng cực đoan

Một nghiên cứu do Tổ chức Lao động Toàn cầu (Global Labor Organization – GLO) công bố năm 2022 cho thấy, các đợt lạnh kéo dài có mức độ gây tử vong gần tương đương với nắng nóng cực đoan.

Tại Việt Nam, mỗi ngày trong một đợt rét kéo dài từ 3 ngày trở lên làm tăng tỷ lệ tử vong hàng tháng thêm 0,6%, chỉ thấp hơn 0,1% so với tác động của nắng nóng. Đáng chú ý, trong giai đoạn 2003–2017, số ca tử vong liên quan đến thời tiết lạnh chiếm tới 53% tổng số tử vong do nhiệt độ cực đoan, vượt tỷ lệ tử vong do nắng nóng (47%).

Nghiên cứu “Biến đổi khí hậu, đợt rét, đợt nóng và tỷ lệ tử vong: Bằng chứng từ một quốc gia thu nhập trung bình thấp”, cùng Hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) về nhà ở và sức khỏe, nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường các biện pháp thích ứng nhằm giảm thiểu tổn thất về sức khỏe và kinh tế do khí hậu cực đoan gây ra.

Không gây cảm giác oi bức, ngột ngạt như nắng nóng, các đợt rét đậm, rét hại thường diễn ra âm thầm nhưng vẫn làm gia tăng đáng kể nguy cơ tử vong, đặc biệt ở người cao tuổi. Thực tế cho thấy, dù thường bị đánh giá là “ít nguy hiểm hơn” so với sóng nhiệt, tác động của thời tiết lạnh lên sức khỏe cộng đồng không hề nhỏ, nhất là khi rét kéo dài nhiều ngày liên tiếp.

Theo báo cáo của GLO do ba nhà khoa học Việt Nam thực hiện, nếu đợt rét kéo dài từ 9 ngày trở lên, tỷ lệ tử vong hàng tháng có thể tăng tới 6,5%. Trong khi đó, các đợt nắng nóng kéo dài trên 9 ngày làm tăng tỷ lệ tử vong khoảng 13,5%. Dù mức độ ảnh hưởng của rét thấp hơn, các đợt lạnh lại có xu hướng xảy ra thường xuyên hơn, làm gia tăng rủi ro tích lũy.

Phân tích dữ liệu tử vong trong giai đoạn 2003 - 2017 cho thấy, sóng lạnh là nguyên nhân gây ra hơn một nửa số ca tử vong do thời tiết cực đoan, đi ngược với nhận định phổ biến cho rằng nắng nóng là mối đe dọa lớn nhất trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là người cao tuổi, đặc biệt là những người từ 80 tuổi trở lên. Ở nhóm này, khả năng điều hòa thân nhiệt và sức đề kháng trước các bệnh tim mạch, hô hấp đã suy giảm rõ rệt. Ngược lại, người dưới 40 tuổi hầu như không ghi nhận sự gia tăng tỷ lệ tử vong trong các đợt rét.

Một nguyên nhân khiến thời tiết lạnh trở nên nguy hiểm là do thiếu cảnh báo và phản ứng y tế kịp thời. Nhiều hộ gia đình, nhất là ở khu vực nông thôn và miền núi, chưa có điều kiện giữ ấm phù hợp. Theo WHO, khoảng nhiệt độ an toàn cho sức khỏe nằm trong ngưỡng từ 15 - 30 độ C, song thực tế cho thấy, vào mùa đông, nhiệt độ ban đêm tại nhiều địa phương vùng cao thường xuyên xuống thấp hơn mức này.

TP.HCM se lạnh hiếm gặp, có thể giảm xuống khoảng 18 độ C