Sơn La khởi công thủy điện tích năng gần 28.000 tỷ đồng, tăng khả năng lưu trữ năng lượng tái tạo

Dự án Thủy điện tích năng Đông Phù Yên là một trong những công trình năng lượng có quy mô đầu tư lớn tại khu vực Tây Bắc. Lễ khởi công diễn ra hôm nay (14/11), đánh dấu bước triển khai dự án sau quá trình chuẩn bị các thủ tục đầu tư và mặt bằng.

Theo phương án đầu tư, công trình có tổng vốn 27.870,847 tỷ đồng, công suất thiết kế 1.200 MW, triển khai trên địa bàn hai xã Mường Bang và Mường Cơi. Tổng diện tích đất dự kiến sử dụng hơn 425 ha. Dự án được chia thành hai giai đoạn. Giai đoạn I dự kiến triển khai từ năm 2027 đến năm 2030, với công suất 900 MW và tổng vốn đầu tư khoảng 21.500 tỷ đồng. Giai đoạn II thực hiện từ năm 2031 đến năm 2032, bổ sung thêm 300 MW, với mức đầu tư khoảng 6.400 tỷ đồng.

Khi hoàn thành, nhà máy dự kiến cung cấp khoảng 1,5 tỷ kWh điện mỗi năm cho hệ thống điện quốc gia. Công trình được thiết kế gồm 4 tổ máy, tổng công suất 1.200 MW và thời gian phát điện tối đa khoảng 7 giờ mỗi ngày.

Thủy điện tích năng – giải pháp lưu trữ năng lượng tái tạo

Trước thời điểm khởi công, tỉnh Sơn La đã tập trung thực hiện công tác giải phóng mặt bằng và chuẩn bị các điều kiện triển khai dự án. Địa phương đã hoàn thành kiểm đếm đất đai, tài sản và cây trồng của 70 hộ gia đình, cá nhân và tổ chức trên diện tích 70,86 ha, thuộc phạm vi giải phóng mặt bằng giai đoạn I và khu vực tổ chức lễ khởi công, đạt 100% kế hoạch.

Điểm đáng chú ý của dự án là công nghệ lưu trữ điện thông qua hệ thống hồ chứa ở các cao độ khác nhau. Khác với thủy điện truyền thống chủ yếu khai thác dòng chảy tự nhiên, thủy điện tích năng có khả năng tiếp nhận điện năng dư thừa trong những thời điểm nhu cầu thấp, tích trữ dưới dạng thế năng của nước và phát điện trở lại khi hệ thống cần bổ sung nguồn cung.

Theo nguyên lý vận hành, khi nhu cầu tiêu thụ điện giảm hoặc nguồn cung dư thừa, nhà máy sử dụng điện để bơm nước từ hồ phía dưới lên hồ phía trên. Khi nhu cầu điện tăng cao, nước từ hồ trên được dẫn xuống qua hệ thống đường ống, làm quay tua-bin và máy phát điện, đưa điện năng trở lại hệ thống.

Cơ chế này có ý nghĩa trong bối cảnh Việt Nam đang gia tăng tỷ trọng điện gió và điện mặt trời. Do sản lượng phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết và thời điểm trong ngày, các nguồn điện tái tạo có thể tạo ra sự chênh lệch giữa thời gian sản xuất và nhu cầu tiêu thụ.

Với khả năng hấp thụ điện dư thừa để tích trữ và phát điện khi cần thiết, thủy điện tích năng góp phần điều tiết phụ tải, cân bằng cung cầu và nâng cao tính linh hoạt trong vận hành hệ thống điện. Vì vậy, giá trị của Đông Phù Yên không chỉ nằm ở sản lượng điện dự kiến mà còn ở vai trò hỗ trợ tích hợp các nguồn năng lượng sạch.

Kết hợp khai thác du lịch, chú trọng bảo vệ môi trường

Bên cạnh chức năng năng lượng, dự án còn được định hướng kết hợp phát triển du lịch sinh thái tại khu vực lòng hồ. Phương án thiết kế đề cập đến tuyến cáp treo vượt hồ, khai thác cảnh quan núi rừng và mặt nước, tạo thêm sản phẩm tham quan, dịch vụ cho địa phương.

Tuy nhiên, với diện tích sử dụng đất dự kiến hơn 425 ha, quá trình triển khai công trình cũng đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt chẽ các tác động đến đất đai, tài nguyên nước và hệ sinh thái. Công tác đánh giá tác động môi trường, quản lý hoạt động thi công, bảo vệ chất lượng nguồn nước và cảnh quan lòng hồ cần được chú trọng trong suốt quá trình xây dựng, vận hành.

Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng đang diễn ra mạnh mẽ, việc phát triển các công trình lưu trữ điện quy mô lớn có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình chuyển đổi xanh. Thủy điện tích năng Đông Phù Yên được kỳ vọng góp phần hoàn thiện hạ tầng điều tiết năng lượng, nâng cao hiệu quả khai thác nguồn điện tái tạo, hướng tới mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng và giảm phát thải khí nhà kính.

Sơn La chủ động di dời dân khỏi vùng nguy cơ sạt lở, lũ quét