Sửa Luật Dầu khí: Chìa khóa để Petrovietnam kiến tạo các cực tăng trưởng xanh

Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng toàn cầu diễn ra mạnh mẽ, yêu cầu đặt ra đối với việc hoàn thiện Luật Dầu khí không chỉ dừng lại ở mục tiêu tháo gỡ những vướng mắc trong hoạt động khai thác truyền thống, mà còn cần mở rộng không gian phát triển cho các lĩnh vực năng lượng mới, tạo điều kiện để Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) phát huy vai trò doanh nghiệp nòng cốt trong bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy tăng trưởng xanh và hình thành các động lực phát triển kinh tế mới.

Hiện nay, Petrovietnam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi chiến lược với định hướng dịch chuyển từ mô hình khai thác tài nguyên truyền thống sang phát triển công nghiệp chế biến sâu và hệ sinh thái năng lượng tích hợp. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm nâng cao giá trị gia tăng của tài nguyên, gia tăng tính tự chủ của nền công nghiệp năng lượng, đồng thời tạo nền tảng để tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực năng lượng biển, năng lượng tái tạo và các trung tâm công nghiệp - năng lượng hiện đại.

Không chỉ đóng góp lớn cho ngân sách nhà nước và giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, Petrovietnam còn là lực lượng dẫn dắt hình thành các chuỗi liên kết sản xuất quy mô lớn. Những chuỗi giá trị này đang tạo nền tảng cho sự phát triển của các trung tâm công nghiệp - năng lượng, góp phần thúc đẩy hạ tầng, tạo việc làm và lan tỏa động lực tăng trưởng đến nhiều vùng kinh tế trọng điểm trên cả nước.

Trong những năm qua, Petrovietnam từng bước xây dựng hệ sinh thái công nghiệp - năng lượng tương đối hoàn chỉnh thông qua mạng lưới các đơn vị thành viên chủ lực. Nhà máy Lọc dầu Dung Quất do BSR vận hành không chỉ là nền tảng của ngành lọc hóa dầu Việt Nam mà còn mở rộng sang nghiên cứu, phát triển nhiên liệu sinh học và năng lượng xanh. PVFCCo - Phú Mỹ và PVCFC phát triển hệ sinh thái phân bón, hóa chất và nguyên liệu công nghiệp quy mô lớn, trong khi PV GAS tiếp tục giữ vai trò chủ lực trong ngành công nghiệp khí. PVOIL cũng đang khẳng định vị thế là một trong những doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu hàng đầu cả nước.

Một trong những mô hình tiêu biểu cho hiệu quả liên kết chuỗi là Cụm Khí - Điện - Đạm Cà Mau. Công trình không chỉ góp phần bảo đảm nguồn cung điện và phân bón cho khu vực Đồng bằng sông Cửu Long mà còn tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho vùng cực Nam Tổ quốc.

Bên cạnh đó, tại các địa bàn như Bà Rịa - Vũng Tàu, Dung Quất, Nghi Sơn hay Nhơn Trạch, hệ thống các dự án dầu khí, điện, cảng biển, dịch vụ kỹ thuật và lọc hóa dầu đã và đang góp phần hình thành những cụm công nghiệp quy mô lớn, tạo sức lan tỏa đối với phát triển kinh tế vùng.

Đáng chú ý, Petrovietnam đang mở rộng hệ sinh thái năng lượng theo hướng tích hợp LNG, điện khí, năng lượng tái tạo và các công nghệ giảm phát thải. Tập đoàn cũng từng bước nghiên cứu, phát triển các lĩnh vực năng lượng mới như hydrogen xanh, amoniac xanh, đồng thời thúc đẩy các ngành công nghiệp hóa dầu, hóa chất, vật liệu mới và công nghiệp hỗ trợ nhằm gia tăng giá trị trong toàn chuỗi sản xuất.

Trong lĩnh vực cơ khí năng lượng, Tổng công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC) đã tham gia sâu vào chuỗi cung ứng điện gió ngoài khơi toàn cầu, mở ra cơ hội để Việt Nam từng bước tham gia sâu hơn vào ngành công nghiệp năng lượng sạch có giá trị cao.

Theo các chuyên gia, việc phát triển đồng bộ các chuỗi liên kết giá trị đã giúp Petrovietnam nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng thích ứng trước những biến động của thị trường năng lượng thế giới. Thực tế cho thấy, trong bối cảnh xung đột địa chính trị tại Trung Đông làm gia tăng rủi ro nguồn cung năng lượng toàn cầu, hệ thống liên kết từ khai thác dầu khí, chế biến, hạ tầng LNG đến phân phối nhiên liệu trong nước đã trở thành "tấm đệm" quan trọng, góp phần duy trì ổn định thị trường năng lượng và kinh tế vĩ mô.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu phát triển các trung tâm công nghiệp - năng lượng tích hợp, nhiều ý kiến cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện khung thể chế và chính sách phù hợp với yêu cầu chuyển dịch năng lượng.

Theo TS. Ngô Đức Lâm, nguyên Phó Viện trưởng Viện Năng lượng (Bộ Công Thương), Petrovietnam đang sở hữu nhiều lợi thế nổi bật mà ít doanh nghiệp trong nước có được, bao gồm kinh nghiệm triển khai các dự án năng lượng ngoài khơi quy mô lớn, hệ thống hạ tầng kỹ thuật hiện hữu và đội ngũ nhân lực chất lượng cao. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển các trung tâm công nghiệp - năng lượng tích hợp trên cơ sở tận dụng hiệu quả hạ tầng dầu khí sẵn có.

Mô hình này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn lực đầu tư, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên mà còn góp phần giảm phát thải khí nhà kính, phù hợp với định hướng phát triển bền vững và cam kết giảm phát thải của Việt Nam.

Theo các chuyên gia, kinh nghiệm quốc tế cho thấy những trung tâm năng lượng quy mô lớn thường trở thành hạt nhân hình thành các cực tăng trưởng kinh tế mới. Tuy nhiên, để mô hình này phát huy hiệu quả cần có cơ chế chính sách đủ linh hoạt, cho phép triển khai các mô hình kinh doanh mới, đồng thời tạo điều kiện cho các doanh nghiệp đầu tàu thực hiện vai trò dẫn dắt thị trường.

Từ thực tiễn đó, nhiều ý kiến đề xuất tiếp tục hoàn thiện Luật Dầu khí 2022 và các văn bản liên quan theo hướng đồng bộ với chiến lược phát triển năng lượng biển, năng lượng tái tạo và các ngành công nghiệp năng lượng mới. Việc mở rộng phạm vi điều chỉnh của luật sẽ giúp Petrovietnam chủ động hơn trong quá trình đầu tư, triển khai các dự án chiến lược có ý nghĩa lâu dài đối với an ninh năng lượng quốc gia.

Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong hoạt động đầu tư các dự án trọng điểm, đồng thời tăng cường thẩm quyền cho địa phương nhằm rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, nâng cao hiệu quả quản lý và đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án.

Các chuyên gia cũng cho rằng, cần xây dựng những chính sách thúc đẩy hình thành chuỗi giá trị công nghiệp - năng lượng hoàn chỉnh, kết nối từ sản xuất năng lượng, cơ khí chế tạo, logistics đến dịch vụ kỹ thuật và công nghiệp hỗ trợ. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, đồng thời đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng bền vững trong giai đoạn phát triển mới.

Ở góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Tiến Lập, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), cho rằng Petrovietnam cần từng bước vượt ra khỏi vai trò của một doanh nghiệp khai thác truyền thống để trở thành một trung tâm năng lượng hiện đại, tham gia sâu hơn vào quá trình điều phối, kết nối và dẫn dắt sự phát triển của toàn ngành năng lượng.

Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng và yêu cầu phát triển xanh ngày càng trở nên cấp thiết, việc tiếp tục hoàn thiện Luật Dầu khí 2022 được xem là giải pháp quan trọng nhằm tạo động lực cho Petrovietnam phát huy vai trò doanh nghiệp đầu tàu. Đây không chỉ là chìa khóa để hình thành các cực tăng trưởng mới, mà còn góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và thúc đẩy quá trình phát triển bền vững trong dài hạn.

Petrovietnam bổ nhiệm ông Lê Mạnh Cường giữ chức Tổng Giám đốc