Tin trong nước

Tổng quan vấn đề Nước năm 2025: Những sự kiện định hình tương lai

Thiên Thanh • 03/01/2026 16:00

Trong năm 2025, vấn đề nước không chỉ là một thách thức môi trường đơn thuần mà đã trở thành trọng tâm của các chính sách quốc tế, chiến lược phát triển quốc gia và đời sống cộng đồng trên khắp thế giới. Từ biến đổi khí hậu tạo ra các cực đoan về nước, đến các nghị trình toàn cầu về quản trị nước và hòa bình nguồn nước, những sự kiện nổi bật trong năm đã định hình rõ hơn vai trò của nước như một trụ cột của phát triển bền vững.

Những sự kiện quốc tế định hình vấn đề nước năm 2025

Khủng hoảng nước ngầm toàn cầu ở mức báo động

Năm 2025, nhiều tổ chức quốc tế cảnh báo suy giảm nghiêm trọng nguồn nước ngầm toàn cầu - “cuộc khủng hoảng thầm lặng” nhưng tác động lâu dài đến an ninh nước. Tại các khu vực đông dân như Nam Á, Trung Đông, Bắc Phi và châu Mỹ, mực nước ngầm xuống thấp kỷ lục do khai thác quá mức, trong khi ô nhiễm làm chất lượng nước suy giảm.

Nước ngầm đang bị rút cạn nhanh hơn khả năng phục hồi tự nhiên. Trước thực trạng này, các diễn đàn quốc tế kêu gọi đưa quản lý nước ngầm vào trọng tâm chính sách, siết khai thác, tăng giám sát công nghệ và bổ cập nhân tạo. Chuyên gia cảnh báo nếu chậm hành động, khủng hoảng có thể kéo theo mất an ninh lương thực, di cư môi trường và xung đột tài nguyên.

Hội nghị Liên Hợp Quốc về Đại dương và Nước - tăng cường quản trị nước toàn cầu

Hội nghị Đại dương Liên Hợp Quốc năm 2025, tổ chức tại Pháp, lần đầu tiên đặt nước bao gồm nước ngọt và nước biển vào trung tâm của các mục tiêu hành động toàn cầu. Đây không chỉ là vấn đề về biển, mà liên quan tới mọi chu trình nước trên Trái Đất. Hội nghị nhấn mạnh tầm quan trọng của liên kết quản lý nước ngọt, nước mặn và nước trong không khí từ lưu vực sông đến đại dương để đảm bảo cân bằng sinh thái và an ninh nguồn nước chung của nhân loại.

Tại diễn đàn, các nhà khoa học, nhà hoạch định chính sách và tổ chức phi chính phủ nhấn mạnh rằng quản trị tổng hợp tài nguyên nước theo lưu vực sông và đại dương là chiến lược sống còn nếu muốn ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu và các rủi ro thiên tai.

Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) 2025 - Nước là vấn đề an ninh

WEF năm 2025 đã đánh dấu sự thay đổi trong trọng tâm nội dung khi đưa nước vào danh sách các vấn đề an ninh phi truyền thống hàng đầu, ngang với biến đổi khí hậu, an ninh lương thực và y tế toàn cầu. Các lãnh đạo doanh nghiệp lớn, cơ quan quốc tế và chính phủ thảo luận cách thức đầu tư bền vững cho nước, sử dụng công nghệ số trong quản lý nước, và thúc đẩy hợp tác công tư để cải thiện hạ tầng nước đô thị và nông thôn.

Các báo cáo tại diễn đàn chỉ ra rằng thiếu nước sạch và vệ sinh môi trường sẽ làm giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế, làm trầm trọng thêm bất bình đẳng và gây áp lực lên các nền kinh tế mới nổi nếu không được giải quyết kịp thời.

Hội nghị COP30 - khí hậu và nước song hành

Trong khuôn khổ Hội nghị Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu (COP30), nước đã được nâng lên như một chủ đề xuyên suốt trong các cam kết giảm phát thải và thích ứng khí hậu. Các quốc gia tham gia nhấn mạnh rằng bài toán nước phải được tích hợp trong mọi chiến lược khí hậu, từ dự báo rủi ro lũ lụt, hạn hán đến quản lý nước ngầm, bảo tồn vùng ngập và giảm thất thoát trong hạ tầng nước đô thị.

Tại COP30, nhiều cam kết tài chính mới dành cho cải thiện hệ thống cấp nước sạch, quy trình thu gom và xử lý nước thải, cùng việc xây dựng “cảnh báo sớm cho mọi người” trước thiên tai liên quan nước đã được công bố, mở ra trang mới cho hợp tác toàn cầu.

Nghị định thư mới của UNESCO về quản lý nước xuyên biên giới

Một trong những dấu ấn lớn của năm 2025 là việc UNESCO thông qua nghị định thư về quản lý tài nguyên nước xuyên biên giới, nhằm hỗ trợ các quốc gia có chung lưu vực sông, hệ thống kênh đào và nguồn nước ngọt đồng thuận chiến lược chia sẻ nước, dữ liệu thủy văn và cơ chế ứng phó thiên tai. Đây được xem là một bước tiến trong việc hòa giải cạnh tranh nước và củng cố hòa bình khu vực.

Giải thưởng quốc tế về bảo vệ nước - tôn vinh sáng kiến bền vững

Năm 2025 cũng ghi nhận nhiều sáng kiến đổi mới trong lĩnh vực nước được vinh danh trên trường quốc tế từ hệ thống lọc nước tiết kiệm năng lượng, đến ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dự báo hạn hán, và mô hình tài chính xanh cho hạ tầng nước. Các giải thưởng này thúc đẩy công nghệ số và hành động cộng đồng trở thành một phần không thể thiếu của chiến lược nước bền vững.

Hội nghị AWC 23 và Hội thảo kỹ thuật AWC 2025

Năm 2025, Việt Nam đăng cai Hội nghị Thượng đỉnh Hội đồng Nước châu Á (Asia Water Council - AWC) lần thứ 23 và Hội thảo kỹ thuật AWC 2025 với chủ đề "Quản trị tài nguyên nước bền vững, chuyển đổi số và hợp tác đầu tư vì tương lai". Sự kiện với sự tham gia của gần 200 đại biểu trong nước và quốc tế, đánh dấu bước tiến quan trọng trong hợp tác khu vực về tài nguyên nước. Sự kiện ghi nhận nhiều kết quả thiết thực, gồm ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác, thúc đẩy dự án công nghệ - hạ tầng nước, kết nối doanh nghiệp B2B, đồng thời trao đổi kỹ thuật, chuyển giao công nghệ và xây dựng các chương trình hợp tác dài hạn về an ninh nguồn nước và thích ứng biến đổi khí hậu.

Những điểm nóng vấn đề nước ở Việt Nam năm 2025

Mưa lũ lịch sử miền Trung - nước trong cực đoan

Miền Trung Việt Nam trải qua đợt mưa lũ lịch sử với lượng mưa và đỉnh lũ vượt kỷ lục trong thời gian rất ngắn. Từ Quảng Trị đến Khánh Hòa, mưa lớn kéo dài do tác động chồng chéo của nhiều hình thái khí hậu cực đoan đã gây ngập lụt diện rộng, sạt lở đất nghiêm trọng và làm tê liệt nhiều tuyến giao thông huyết mạch.

Hiện tượng lũ chồng lũ, ngập sâu kéo dài và xói lở bờ sông, bờ biển chỉ rõ rằng biến đổi khí hậu đã làm chu trình nước trở nên cực đoan hơn vừa quá nhiều, vừa quá ít và đặt ra áp lực lớn lên hệ thống hạ tầng phòng chống thiên tai, cảnh báo cần nâng tầm chiến lược quản lý nước quốc gia.

Tuần lễ Quốc gia Nước sạch và Vệ sinh môi trường 2025

Trong bối cảnh đó, Tuần lễ Quốc gia Nước sạch và Vệ sinh môi trường với chủ đề “Nước sạch vì một nông thôn xanh, bền vững” được triển khai từ 29/4 đến 6/5/2025. Đây là chiến dịch quy mô lớn nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị của nước sạch và vệ sinh, kêu gọi sử dụng nước tiết kiệm, bảo vệ nguồn nước và thúc đẩy xây dựng nông thôn mới gắn với tài nguyên nước.

Chuỗi hoạt động truyền thông xã hội, hội thảo và sự kiện cộng đồng đã tạo nên phong trào rộng khắp, thúc đẩy hành động thiết thực từ cơ sở tới trung ương.

Xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long vượt nhiều kịch bản dự báo

Năm 2025, xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long diễn biến phức tạp, phạm vi và thời gian kéo dài hơn trung bình nhiều năm, gây áp lực lớn lên an ninh nguồn nước và sinh kế người dân. Ranh mặn 4‰ trên nhiều tuyến sông chính xâm nhập sâu 50 - 70km vào nội đồng, có thời điểm vượt các kịch bản dự báo.

Nguyên nhân được xác định do dòng chảy thượng nguồn sông Mekong suy giảm, triều cường dâng cao, tác động của biến đổi khí hậu cùng hoạt động khai thác, điều tiết nước ở thượng lưu. Trước tình hình này, Chính phủ và các địa phương đã triển khai đồng bộ các giải pháp như vận hành linh hoạt hệ thống kiểm soát mặn, trữ ngọt, tăng cường cấp nước sinh hoạt và thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu sản xuất thích ứng với điều kiện mặn - lợ.

Theo các chuyên gia, xâm nhập mặn năm 2025 cho thấy thách thức an ninh nguồn nước tại Đồng bằng sông Cửu Long không còn mang tính thời vụ, mà đã trở thành vấn đề dài hạn, đòi hỏi chiến lược quản lý tổng hợp và thích ứng linh hoạt hơn.

Nước không còn được xem riêng rẽ theo từng phân đoạn mà phải được quản lý theo chu trình hoàn chỉnh từ mưa, sông suối, hồ chứa đến nước ngầm và đại dương. Năm 2025 là năm mà ý tưởng quản lý tổng hợp tài nguyên nước (IWRM) được nhấn mạnh mạnh mẽ hơn bao giờ hết trên cả quy mô quốc tế và quốc gia.

Việc tăng cường hệ thống dự báo lũ lụt, hạn hán và cảnh báo sớm cho mọi người trở thành trọng tâm của các chính sách khí hậu. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại mà còn tạo điều kiện để cộng đồng thích ứng linh hoạt với biến động thời tiết liên quan nước.

Tại Việt Nam và trên toàn thế giới, các sự kiện liên quan nước năm 2025 đã đặt ra thách thức, đồng thời mở ra cơ hội để chính sách, công nghệ và cộng đồng hợp lực bảo vệ nguồn nước cho hiện tại và tương lai. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và áp lực dân số ngày càng tăng, cam kết hành động vì nước không chỉ mang ý nghĩa môi trường mà là trách nhiệm đối với sự sống và phát triển của nhân loại.