TP. Hồ Chí Minh quyết liệt ngăn chặn bụi mịn, giảm phát thải đô thị

Bụi mịn và áp lực từ đô thị hóa

Theo các cơ quan chuyên môn, hiện tượng không khí mờ đục những ngày qua không chỉ đơn thuần do yếu tố thời tiết giao mùa, mà còn liên quan trực tiếp đến phát thải từ giao thông, xây dựng và sản xuất công nghiệp. Biến đổi khí hậu, cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh và mật độ phương tiện cá nhân ngày càng cao hiện TP.HCM có hơn 12 triệu xe, phần lớn là xe máy đang tạo sức ép lớn lên môi trường không khí.

Số liệu quan trắc của Sở Nông nghiệp và Môi trường cho thấy, ô nhiễm không khí tại TP.HCM chủ yếu xuất phát từ bụi. Một số thời điểm, nồng độ bụi tổng (TSP), PM10 và đặc biệt là PM2.5 tại nhiều trục giao thông đã vượt quy chuẩn cho phép. Đây là loại bụi siêu mịn, có kích thước rất nhỏ, dễ xâm nhập sâu vào cơ thể và ảnh hưởng đến sức khỏe.

Theo TS Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới Không khí sạch Việt Nam, nhiều năm qua TP.HCM đã triển khai không ít giải pháp cải thiện chất lượng không khí, song kết quả vẫn chưa đạt như kỳ vọng. Một trong những nguyên nhân là việc thiếu dữ liệu đầy đủ để xây dựng chính sách, cùng với hạn chế về nguồn lực, cơ chế tài chính và sự liên kết vùng.

Trong bối cảnh áp lực từ dân số, hạ tầng giao thông và biến đổi khí hậu ngày càng lớn, nếu không có những hành động quyết liệt và đồng bộ, gánh nặng ô nhiễm sẽ tiếp tục đè nặng lên đô thị. Đây không chỉ là nhiệm vụ của chính quyền, mà còn là trách nhiệm chung của toàn xã hội.

Hướng tới mục tiêu kéo giảm ô nhiễm ở mức thấp nhất

Trước thực trạng trên, TP.HCM đã xác định hàng loạt nhiệm vụ trọng tâm nhằm kiểm soát và cải thiện chất lượng không khí. Thành phố định hướng quy hoạch theo hướng xanh, bền vững; tập trung xây dựng cơ sở dữ liệu về các nguồn thải; đồng thời triển khai Kế hoạch quản lý chất lượng môi trường không khí giai đoạn 2026 - 2030, phù hợp với không gian đô thị mới sau sắp xếp, mở rộng địa giới hành chính.

Cùng với đó, công tác đào tạo nhân lực và ứng dụng công nghệ trong quản lý môi trường cũng được đẩy mạnh, nhằm nâng cao hiệu quả giám sát và kiểm soát ô nhiễm.

Tại Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ TP.HCM lần thứ 2, nhiệm kỳ 2025 - 2030, ông Nguyễn Toàn Thắng, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết hai nguồn gây ô nhiễm không khí lớn nhất hiện nay là giao thông và sản xuất công nghiệp. Thành phố đã xây dựng đề án giảm ô nhiễm môi trường đến năm 2030, tầm nhìn đến 2045, trong đó xác định ô nhiễm không khí là vấn đề cấp bách cần ưu tiên xử lý.

Một trong những giải pháp quan trọng là xây dựng lộ trình hạn chế phương tiện gây ô nhiễm tại khu vực lõi đô thị, từng bước cải thiện chất lượng không khí ở trung tâm thành phố. Song song đó, TP.HCM dồn lực phát triển hệ thống đường sắt đô thị, với 6 tuyến metro trục chính, kỳ vọng tạo bước chuyển rõ rệt trong thói quen đi lại của người dân, giảm dần sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.

Đáng chú ý, hiện khoảng 71% số taxi trên địa bàn đã chuyển sang sử dụng động cơ điện thay cho xăng, dầu. Đây được xem là tín hiệu tích cực trong lộ trình chuyển đổi giao thông xanh, giảm phát thải ra môi trường.

Với các giải pháp đồng bộ, TP.HCM đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ kéo giảm ô nhiễm không khí xuống mức thấp nhất có thể từ các nguồn phát thải chính.

Ô nhiễm không khí tại TP.HCM giờ đây không chỉ là câu chuyện môi trường, mà đã trở thành bài toán về sức khỏe cộng đồng và chất lượng sống. Khi từng hơi thở của người dân bị ảnh hưởng, cuộc chiến “làm sạch” bầu không khí không còn có thể chậm trễ đó là yêu cầu cấp thiết cho sự phát triển bền vững của một siêu đô thị hơn 10 triệu dân.

Ô nhiễm không khí miền Bắc chạm ngưỡng rất xấu, nhiều nơi vượt 200 AQI