Việt Nam đứng thứ 9 thế giới về tỷ lệ người hút thuốc lá

Bộ Y tế cho biết, dù đã triển khai nhiều biện pháp kiểm soát thuốc lá và đạt được một số kết quả ban đầu, Việt Nam vẫn nằm trong nhóm 15 quốc gia có tỷ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc cao nhất thế giới, đồng thời đứng thứ 3 trong khu vực ASEAN.

Hút thuốc lá là nguyên nhân gây nhiều bệnh mạn tính, nan y và thuộc nhóm các nguyên nhân gây tử vong hàng đầu nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa. Bên cạnh tác hại về sức khỏe, thuốc lá còn gây thiệt hại lớn về kinh tế đối với cá nhân, gia đình, xã hội và môi trường.

Theo báo cáo của Bộ Y tế trích dẫn Nghiên cứu gánh nặng bệnh tật toàn cầu (Global Burden of Disease Study) do WHO công bố, mỗi năm thuốc lá cướp đi sinh mạng của hơn 100.000 người tại Việt Nam. Trong số này, khoảng 84.500 người tử vong do hút thuốc chủ động và gần 18.800 người chết vì phơi nhiễm khói thuốc thụ động.

WHO ước tính, năm 2024, tổng chi phí y tế và tổn thất kinh tế do thuốc lá gây ra ở Việt Nam lên tới 108.700 tỷ đồng, tương đương 1,14% GDP, bao gồm thiệt hại về năng suất lao động do bệnh tật và tử vong sớm. Bên cạnh đó, chi phí ô nhiễm môi trường liên quan đến thuốc lá (phá rừng, rác thải nhựa, ô nhiễm biển…) ước khoảng 99.000 tỷ đồng/năm, tương đương 1,04% GDP.

Như vậy, thuốc lá đang “đốt” hơn 2% GDP mỗi năm, tạo gánh nặng kép đối với y tế và môi trường. Bộ Y tế cũng nhấn mạnh việc sử dụng thuốc lá làm gia tăng bất bình đẳng xã hội, tác động tiêu cực tới các hộ nghèo khi một phần đáng kể thu nhập phải chi cho thuốc lá, làm giảm khả năng chi tiêu cho y tế, giáo dục và dinh dưỡng, đẩy nhiều gia đình vào nguy cơ nghèo đói.

Hiện có hơn 56% hộ gia đình Việt Nam có ít nhất một người hút thuốc.

Từ thực tế trên, Bộ Y tế đề xuất trong luật sửa đổi việc cấm kinh doanh, tàng trữ, quá cảnh, vận chuyển, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, chứa chấp và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cùng các sản phẩm thuốc lá mới khác.

Bộ cũng đề xuất cấm các cơ sở bán buôn, bán lẻ trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức. Theo Bộ Y tế, việc cho phép trưng bày bao, tút thuốc lá thực chất tương đương với hình thức quảng cáo tại điểm bán, qua đó khuyến khích tiêu thụ và sử dụng thuốc lá.

Dự thảo luật còn đề xuất cụ thể hóa các cơ sở có nguy cơ cháy, nổ cao thành địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn trong nhà và trong khuôn viên; đồng thời mở rộng các địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn trong nhà (không bố trí phòng riêng cho người hút), trừ quán bar, karaoke và vũ trường.

Ngoài ra, dự thảo quy định tăng diện tích in cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh lên ít nhất 85% diện tích mặt trước và mặt sau của bao, tút, hộp thuốc lá. Bộ Y tế cho biết trong 13 năm qua, Việt Nam chưa điều chỉnh tăng diện tích cảnh báo, trong khi xu hướng quốc tế là siết chặt các biện pháp kiểm soát thuốc lá; hiện đã có 60 quốc gia áp dụng tỷ lệ cảnh báo từ 75% trở lên. Việt Nam đang thuộc nhóm quốc gia có tỷ lệ diện tích cảnh báo thấp.

Bộ Y tế nhận định, biện pháp này sẽ tác động mạnh tới nhận thức và hành vi của người dân, góp phần giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá, phù hợp với các cam kết quốc tế và mang lại lợi ích về sức khỏe cộng đồng cũng như kinh tế – xã hội.

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá dự kiến được trình Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ nhất vào tháng 4 tới.

Tăng cường kiểm soát ngành công nghiệp thuốc lá: Đặt an toàn trẻ em và môi trường lên hàng đầu