Việt Nam vận hành hệ thống đăng ký hạn ngạch phát thải, tín chỉ các-bon

Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon do Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý thông qua Cục Biến đổi khí hậu. Việc xây dựng hệ thống được xem là điều kiện quan trọng để Việt Nam thiết lập thị trường các-bon, qua đó giúp doanh nghiệp xác định các tài sản các-bon của mình, đồng thời hỗ trợ Nhà nước quản lý minh bạch kết quả các hoạt động giảm nhẹ phát thải khí nhà kính trên lãnh thổ Việt Nam.

Thông qua hệ thống, cơ quan quản lý có thể theo dõi kết quả giảm nhẹ phát thải, phục vụ đánh giá việc thực hiện mục tiêu Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) của Việt Nam theo Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu.

Theo Thông tư số 11/2026/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hệ thống đăng ký quốc gia ghi nhận 2 loại tài khoản gồm tài khoản hạn ngạch và tài khoản tín chỉ.

Theo Cục Biến đổi khí hậu, các cơ sở thuộc danh mục được phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính và các tổ chức tham gia dự án theo cơ chế tạo tín chỉ trong nước, cơ chế Điều 6.2 hoặc Điều 6.4 của Thỏa thuận Paris sẽ được Bộ Nông nghiệp và Môi trường tự động cấp tài khoản trên hệ thống.

Đối với các tổ chức tham gia dự án theo cơ chế tín chỉ quốc tế ngoài Điều 6 của Thỏa thuận Paris, tổ chức phải gửi hồ sơ đăng ký cấp tài khoản tín chỉ về Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Về quyền sở hữu, tài khoản hạn ngạch có thể đồng thời sở hữu cả hạn ngạch và tín chỉ. Trong khi đó, tài khoản tín chỉ chỉ được sở hữu các tín chỉ do đơn vị tự tạo ra hoặc mua từ dự án khác và không được sở hữu hạn ngạch.

Trong giai đoạn thí điểm thị trường các-bon đến hết năm 2028, hệ thống chưa cho phép các định chế tài chính và nhà đầu tư trung gian mở tài khoản.

Mỗi đơn vị hạn ngạch có một số sê-ri riêng gồm 16 ký tự, được cấu thành từ mã hạn ngạch và dải 10 chữ số biểu thị số thứ tự.

Khi được phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính, cơ quan, tổ chức có thể theo dõi số lượng hạn ngạch được ghi nhận trên tài khoản tại hệ thống đăng ký quốc gia. Hệ thống đồng thời là công cụ số để doanh nghiệp thực hiện việc nộp trả lượng hạn ngạch tương ứng với lượng phát thải thực tế cho Nhà nước.

Qua đó, trạng thái tuân thủ của tài khoản được thể hiện theo việc đơn vị đã nộp trả đủ hạn ngạch hay chưa, tương ứng với trạng thái “đã tuân thủ” hoặc “chưa tuân thủ”.

Trong giai đoạn tuân thủ 2025-2026, Cục Biến đổi khí hậu đã đăng ký trên hệ thống tổng khối lượng hạn ngạch 511.473.846 tấn CO₂ tương đương. Toàn bộ số hạn ngạch này mang mã VN2025, trong đó 2025 là năm đầu tiên của chu kỳ phân bổ hạn ngạch.

Đối với tín chỉ các-bon, doanh nghiệp muốn được cấp hoặc ghi nhận tín chỉ phải thực hiện bước khởi tạo dự án trên hệ thống. Mã tín chỉ trong nước gồm 9 ký tự, thể hiện mã cơ chế tạo tín chỉ, mã dự án và năm xác nhận tín chỉ. Số sê-ri của mỗi tín chỉ gồm 19 ký tự, được cấu thành từ mã tín chỉ và chuỗi 10 chữ số thứ tự.

Cơ quan, tổ chức vẫn có thể chuyển quyền sở hữu hạn ngạch, tín chỉ ngoài sàn giao dịch các-bon. Tuy nhiên, việc chuyển quyền phải thực hiện đúng trình tự, thủ tục pháp lý trước khi cơ quan quản lý cập nhật thay đổi quyền sở hữu trên hệ thống đăng ký quốc gia. Quy định này nhằm bảo đảm tính toàn vẹn và minh bạch của cơ sở dữ liệu phát thải cấp quốc gia.

Làm rõ 3 loại tín chỉ các-bon đủ điều kiện giao dịch trên sàn trong nước