Vĩnh Long chủ động ứng phó mặn xâm nhập sớm

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, mặn xâm nhập trong mùa khô 2025-2026 được dự báo diễn biến phức tạp, xâm nhập sâu hơn trung bình nhiều năm, tương đương mùa khô 2022–2023 và tại một số sông có thể tương đương mùa khô 2024-2025. Ranh mặn 4‰ dự báo có thể xâm nhập đến xã Giao Long (sông Cửa Đại), khu vực Tiên Thủy - Phước Mỹ Trung (sông Hàm Luông), Nhuận Phú Tân - Trung Ngãi - Quới An (sông Cổ Chiên) và xã An Phú Tân (sông Hậu).

Ranh mặn 1‰ có thể vươn xa trên 70km, ảnh hưởng nhiều khu vực thuộc huyện Chợ Lách và thị xã Trà Ôn. Theo kịch bản dự báo, khoảng 83/124 xã, phường trên địa bàn tỉnh nằm trong vùng có nguy cơ bị ảnh hưởng, với cấp độ rủi ro thiên tai cấp 2. Trường hợp mặn gay gắt như mùa khô lịch sử 2019-2020, phạm vi ảnh hưởng có thể lên tới 117/124 xã, phường, với rủi ro thiên tai cấp 3.

Ngay từ đầu mùa khô, tỉnh đã chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp phòng, chống hạn mặn. Từ đầu tháng 1/2026, độ mặn trên các sông chính như Cửa Đại, Hàm Luông, Cổ Chiên và sông Hậu tăng nhanh, nhiều thời điểm cao hơn trung bình nhiều năm. Ranh mặn 4‰ đã xâm nhập sâu từ 16 đến hơn 40km tính từ cửa sông, cho thấy mùa khô đến sớm và tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Đáng chú ý, ranh mặn 1‰ có nơi xâm nhập sâu trên 50km, tác động trực tiếp đến các vùng sản xuất cây ăn trái, lúa và rau màu trọng điểm. Năm 2026, Vĩnh Long có hơn 451.000ha gieo trồng cây hàng năm; riêng vụ đông xuân, đến giữa tháng 1 đã xuống giống trên 72.000ha. Đây là giai đoạn rất nhạy cảm với nguồn nước, nguy cơ ảnh hưởng lớn đến sinh trưởng và năng suất cây trồng nếu mặn kéo dài.

Lĩnh vực thủy sản cũng đối mặt nhiều thách thức khi toàn tỉnh chuẩn bị thả nuôi hơn 115.000ha. Biến động độ mặn có thể làm thay đổi môi trường ao nuôi, gia tăng dịch bệnh và chi phí sản xuất. Trước tình hình trên, Tỉnh ủy, UBND tỉnh Vĩnh Long đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, yêu cầu các sở, ngành và địa phương chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống hạn mặn, bảo đảm an ninh nguồn nước cho sinh hoạt và sản xuất.

Ông Lâm Văn Tân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long cho biết, trên cơ sở các bản tin dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn, Sở đã chỉ đạo các đơn vị trực thuộc kịp thời thông tin tình hình mặn xâm nhập, xây dựng lịch thời vụ phù hợp, hướng dẫn người dân xuống giống đúng thời điểm và triển khai các biện pháp ứng phó hiệu quả.

Các sở, ngành và địa phương cũng chủ động tham mưu UBND tỉnh ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, bảo đảm thống nhất trong điều hành từ tỉnh đến cơ sở. Bên cạnh các giải pháp phi công trình, tỉnh yêu cầu vận hành linh hoạt hệ thống cống, trạm bơm để tranh thủ trữ nước ngọt khi mặn thấp; đẩy nhanh nạo vét kênh mương, sửa chữa công trình thủy lợi và liên thông hệ thống cấp nước giữa các nhà máy, trạm cấp nước.

Theo Công ty Khai thác công trình thủy lợi miền Nam, đơn vị đang vận hành nhiều cống trọng điểm tại ĐBSCL, trong đó có cống Vũng Liêm, điều tiết nước ngọt cho vùng Nam Mang Thít, trực tiếp cấp nước cho huyện Vũng Liêm cũ và gián tiếp hỗ trợ tỉnh Trà Vinh cũ. Công ty kiến nghị sớm phối hợp, chia sẻ dữ liệu từ 11 trạm quan trắc thủy văn nhằm nâng cao hiệu quả vận hành công trình trong điều kiện hạn mặn diễn biến nhanh.

Trong khi đó, Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Trà Vinh cho biết, từ ngày 15/1 đã chuyển sang chế độ ngăn mặn, trữ ngọt khi độ mặn vượt mức 2‰ và xâm nhập qua địa bàn Vũng Liêm cũ. Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bến Tre cũng cảnh báo nhiều cửa rạch chưa được khép kín, nguy cơ mặn xâm nhập sâu còn lớn, đồng thời kiến nghị sớm bố trí kinh phí xây dựng cống kênh 9 Thước và kênh Phụ Nữ.

Tại các địa phương chịu ảnh hưởng trực tiếp, chính quyền cơ sở đã xây dựng kế hoạch nạo vét kênh mương năm 2026, theo dõi sát độ mặn và thông báo kịp thời để người dân chủ động điều chỉnh lịch lấy nước, tưới tiêu phù hợp. Phát biểu tại hội nghị, ông Châu Văn Hòa, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long nhấn mạnh, bảo đảm nguồn nước ngọt là điều kiện tiên quyết để hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030.

Trên cơ sở đánh giá thực tế, tỉnh thống nhất phát lệnh trữ nước trên toàn địa bàn, yêu cầu các cấp, ngành và địa phương triển khai nghiêm túc, không chủ quan trước diễn biến hạn mặn. UBND tỉnh cũng đề nghị các công ty cấp nước theo dõi sát diễn biến độ mặn, cấp độ thiên tai, xây dựng các kịch bản ứng phó, bảo đảm an ninh nguồn nước, đặc biệt trong trường hợp nước biển dâng kéo dài từ 1-2 tháng.

Phương châm xuyên suốt là phải bảo đảm đủ nước sinh hoạt cho người dân. Với sự chủ động, đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở, Vĩnh Long đang từng bước kiểm soát nguy cơ mặn xâm nhập, bảo vệ sản xuất, ổn định đời sống người dân và hướng tới phát triển bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.

Cần Thơ xác minh vụ hàng loạt cây bị đốn hạ tại Khu văn hóa Hồ Nước Ngọt