Vụ làm sai lệch dữ liệu quan trắc môi trường: Cục Môi trường nói gì?

Sáng ngày 1/4, tại họp báo thường kỳ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã thông tin về các vi phạm liên quan đến việc can thiệp, làm sai lệch dữ liệu quan trắc môi trường. Phó Cục trưởng Cục Môi trường Nguyễn Xuân Hải khẳng định, đây là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, trước hết thuộc trách nhiệm của tổ chức vận hành hệ thống. Những sai phạm này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quản lý nhà nước mà còn làm suy giảm niềm tin của xã hội.

Theo ông Hải, hệ thống pháp luật hiện hành như Luật Bảo vệ môi trường 2020, Nghị định 08/2022/NĐ-CP và Thông tư 10/2021/TT-BTNMT đã quy định rõ trách nhiệm của từng chủ thể. Trong đó, doanh nghiệp chịu trách nhiệm lắp đặt, vận hành và đảm bảo tính chính xác, trung thực của dữ liệu; cơ quan quản lý nhà nước thực hiện giám sát, kiểm tra và hậu kiểm.

Tuy nhiên, qua vụ việc, một số hạn chế đã bộc lộ, đặc biệt ở khâu giám sát kỹ thuật và hậu kiểm khi số lượng hệ thống quan trắc tự động tăng nhanh, kéo theo khối lượng dữ liệu lớn. Ông Hải nhấn mạnh, đây không phải là khoảng trống pháp lý, mà là vấn đề trong tổ chức thực hiện cần tiếp tục siết chặt.

Tăng cường kiểm tra đột xuất, siết quản lý kỹ thuật

Phó cục trưởng Cục Môi trường cho biết trước mắt, Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu các địa phương khẩn trương rà soát toàn bộ hệ thống quan trắc tự động, liên tục; kiểm tra việc kết nối, niêm phong cổng truy cập, quản lý tài khoản, cấu hình thiết bị (data logger), camera giám sát và lưu trữ dữ liệu gốc.

Đồng thời, tăng cường kiểm tra đột xuất, kiểm tra đối chứng và hậu kiểm đối với các cơ sở có dấu hiệu bất thường về dữ liệu; đẩy mạnh giám sát từ xa, phân tích dữ liệu và thiết lập cơ chế cảnh báo sớm.

Bộ cũng yêu cầu siết chặt quản lý truy cập hệ thống, đặc biệt với phần mềm truyền dữ liệu; rà soát, hoàn thiện quy định kỹ thuật nhằm nâng cao tính bảo mật và toàn vẹn dữ liệu.

Bảo đảm vận hành ổn định hệ thống trên toàn quốc

Sau vụ việc, Bộ xác định nhiệm vụ trọng tâm là duy trì hoạt động ổn định, liên tục của hệ thống quan trắc môi trường trên cả nước, tránh gián đoạn dữ liệu phục vụ quản lý, nhất là trong công tác thu phí khí thải, nước thải.

Các địa phương được yêu cầu kiểm tra toàn diện từ lắp đặt, vận hành, bảo trì, kiểm định đến truyền dữ liệu; đồng thời kiểm soát chặt tài khoản truy cập, cấu hình thiết bị và hệ thống truyền dẫn.

Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành tiếp tục theo dõi dữ liệu theo thời gian thực, kịp thời phát hiện thông số vượt quy chuẩn để yêu cầu xử lý; tập trung kiểm tra các cơ sở có lưu lượng xả thải lớn hoặc nguy cơ ô nhiễm cao.

Bên cạnh đó, Bộ sẽ rà soát toàn bộ quy trình quản lý dữ liệu, từ thu nhận, truyền dẫn đến lưu trữ và khai thác, nhằm phát hiện sớm các nguy cơ can thiệp. Việc ứng dụng công nghệ trong giám sát cũng sẽ được đẩy mạnh để nâng cao độ tin cậy của dữ liệu.

Ngoài ra, Bộ sẽ tiếp tục hoàn thiện quy định và siết chặt thực thi, bảo đảm tính minh bạch của hệ thống quan trắc không chỉ trên quy định mà cả trong thực tế.

Gần 160 trạm quan trắc bị can thiệp dữ liệu, che giấu chỉ số xả thải