An Giang đối mặt áp lực rác thải khi nhiều bãi rác quá tải

Tỉnh An Giang đang gặp khó khăn trong đầu tư các công trình xử lý chất thải rắn tập trung. Một số dự án nhà máy xử lý rác đã được chấp thuận chủ trương nhưng triển khai chậm hoặc chưa thực hiện, trong khi nhiều bãi rác hiện hữu đã quá tải.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang, cùng với quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế, lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên địa bàn hiện khoảng 2.274 tấn/ngày. Trong đó, khu vực đô thị chiếm 42%, nông thôn chiếm 58%.

Mỗi ngày, khoảng 1.737 tấn rác được thu gom, vận chuyển, tương đương 76,4% tổng lượng phát sinh. Lượng rác thu gom tại khu vực đô thị khoảng 910 tấn/ngày và khu vực nông thôn khoảng 827 tấn/ngày.

Trong số này, khoảng 660 tấn/ngày được chôn lấp hợp vệ sinh tại các khu xử lý Bình Hòa, Kênh 10, Phú Thạnh, Mương Đào; khoảng 390 tấn/ngày được xử lý bằng phương pháp đốt tại các nhà máy xử lý rác Thoại Sơn, Tâm Sinh Nghĩa, Mỹ Luông... Trong khi đó, khoảng 687 tấn/ngày được đổ xả tại các bãi lộ thiên và phun xịt chế phẩm sinh học.

Phần lớn các khu, bãi xử lý rác hiện hữu đang trong tình trạng quá tải và gặp khó khăn về công nghệ.

Công tác thu gom rác tại khu vực nông thôn cũng gặp nhiều khó khăn do đặc thù địa hình. Hệ thống kênh rạch chằng chịt khiến phương tiện cơ giới khó tiếp cận sâu vào các tuyến dân cư. Phương tiện thu gom hiện nay phần lớn còn thô sơ, cũ và thiếu đồng bộ.

Nhiều bãi rác nông thôn chỉ đóng vai trò là nơi tập kết tạm thời, xử lý chủ yếu bằng phương pháp đổ xả và phun chế phẩm khử mùi, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu bảo vệ môi trường. Việc phân loại rác tại nguồn cũng chưa đạt tỷ lệ cao, chủ yếu mới triển khai dưới dạng mô hình thí điểm do hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là khâu tái chế và xử lý từng loại rác sau phân loại, chưa đồng bộ.

Để tháo gỡ những khó khăn trên, An Giang đang tập trung đẩy nhanh tiến độ, giải quyết vướng mắc cho các dự án xử lý rác tập trung; đồng thời đôn đốc, xử lý các dự án chậm tiến độ và giám sát việc xây dựng, đưa vào vận hành những nhà máy đã được chấp thuận chủ trương đầu tư.

Tỉnh cũng định hướng thu hút các công nghệ xử lý hiện đại theo hướng tuần hoàn chất thải, thu hồi năng lượng và đốt rác phát điện.

Đối với khu vực nông thôn, An Giang sẽ mở rộng, nâng cao năng lực thu gom rác; hướng dẫn các địa phương đổi mới mô hình thu gom, bố trí thêm điểm tập kết, trạm trung chuyển đạt chuẩn và trang bị phương tiện phù hợp với địa hình sông rạch.

Tỉnh dự kiến đưa ô chôn lấp số 2 Phú Thạnh tại xã Chợ Vàm vào vận hành; thực hiện dự án cải tạo ô chôn lấp số 2 Kênh 10 tại Châu Đốc; đồng thời mở rộng, đầu tư hệ thống xử lý nước thải bãi rác An Tức tại Ô Lâm.

Bên cạnh đó, tỉnh đẩy nhanh việc kêu gọi đầu tư Nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt Long Xuyên công suất 490 tấn/ngày, sử dụng công nghệ tái chế rác RDF, viên nén RDF. Các bãi rác ô nhiễm cũng sẽ được xử lý; trong đó có việc đóng cửa và xử lý triệt để ô nhiễm môi trường tại 7 bãi rác lộ thiên trên địa bàn.

An Giang cũng sẽ hoàn thiện cơ chế tài chính, chính sách và thúc đẩy phân loại rác tại nguồn; khẩn trương ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật vệ sinh công cộng và quy định giá dịch vụ thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt.

Tỉnh đồng thời xây dựng, triển khai kế hoạch phân loại rác sinh hoạt tại nguồn giai đoạn mới; hướng dẫn các hộ gia đình phân loại thành chất thải hữu cơ, chất thải tái chế và chất thải còn lại. Người dân, đặc biệt là nông dân, được tuyên truyền sử dụng chế phẩm vi sinh (IMO) để xử lý rác hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp thành phân bón ngay tại hộ gia đình, góp phần giảm áp lực cho hệ thống thu gom công cộng.

Ngành chức năng cũng phối hợp với các địa phương tăng cường kiểm tra, xử lý hành vi xả rác bừa bãi ra kênh rạch và nơi công cộng; vận động người dân cùng tham gia xây dựng môi trường sống "xanh - sạch - đẹp". Mô hình "Câu lạc bộ Nông nghiệp phố" được thí điểm nhằm hướng dẫn kỹ thuật ủ rác hữu cơ tại nguồn.

Đáng chú ý, trong 21 dự án đầu tư xây dựng hạ tầng phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027, An Giang đang triển khai 5 dự án xử lý rác thải, nước thải tại đảo Phú Quốc, với mục tiêu hoàn thành trước tháng 8/2027.

Ban Quản lý Khu kinh tế Phú Quốc đã ký hợp đồng với nhà đầu tư chiến lược là Công ty Cổ phần - Tổng Công ty Nước - Môi trường Bình Dương (BIWASE) để triển khai 3 dự án. Gồm Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt Bãi Bổn công suất 250 tấn/ngày, tổng vốn khoảng 382 tỷ đồng; Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt An Thới công suất 110 tấn/ngày, vốn 140 tỷ đồng; Nhà máy điện rác Bãi Bổn có khả năng tiếp nhận, xử lý 200 - 300 tấn rác/ngày, vốn đầu tư 300 tỷ đồng.

Hai dự án còn lại là Nhà máy xử lý nước thải tập trung khu vực Dương Đông, vốn đầu tư 600 tỷ đồng và Nhà máy xử lý nước thải tập trung khu vực An Thới, vốn 480 tỷ đồng. Hai dự án do Liên danh Công ty Cổ phần Công nghệ Môi trường Xanh Seraphin và Công ty Cổ phần Phát triển Đầu tư Xây dựng Việt Nam thực hiện, trong đó Công ty Cổ phần Công nghệ Môi trường Xanh Seraphin là đại diện liên danh.

Khi hoàn thành, hai nhà máy xử lý nước thải sẽ góp phần hạn chế, ngăn chặn tình trạng nước thải chưa qua xử lý xả trực tiếp ra sông, suối và biển, qua đó bảo vệ hệ sinh thái biển.

Tổng vốn đầu tư của 5 dự án hạ tầng môi trường này hơn 1.900 tỷ đồng, được kỳ vọng giải quyết trực tiếp các điểm nghẽn về rác thải và nước thải tại Phú Quốc. Ba nhà máy xử lý rác sẽ có tổng công suất từ 560 - 660 tấn/ngày, trong khi lượng rác sinh hoạt hiện phát sinh trên đảo khoảng 200 - 300 tấn/ngày.

Nhà máy điện rác Bãi Bổn được kỳ vọng biến chất thải thành năng lượng, đồng thời giảm tỷ lệ chôn lấp xuống mức thấp nhất.

Hạ tầng môi trường đồng bộ cũng tạo thêm "thông điệp xanh" để thu hút các nhà đầu tư có năng lực chuyên môn cao.

Để giải quyết bài toán chất thải, bên cạnh nguồn lực đầu tư của Nhà nước và doanh nghiệp, An Giang cũng đặt yêu cầu thay đổi thói quen của người dân trong phân loại, xử lý và bỏ rác đúng quy định. Tỉnh kỳ vọng với các giải pháp về công nghệ, hạ tầng và sự tham gia của cộng đồng, bài toán chất thải sẽ từng bước được tháo gỡ, góp phần bảo vệ sức khỏe người dân và môi trường.

Bãi rác lớn nhất Nghệ An tiếp nhận rác trở lại sau 5 ngày đêm khống chế cháy