Bắc Ninh thúc đẩy cụm công nghiệp xanh, giảm phát thải từ cơ sở

Chuyển dịch năng lượng trong sản xuất

Bắc Ninh hiện có 94 cụm công nghiệp với tổng diện tích khoảng 3.617 ha. Cùng với quá trình phát triển công nghiệp, yêu cầu sử dụng hiệu quả tài nguyên, tiết kiệm năng lượng và kiểm soát phát thải ngày càng trở nên cấp thiết.

Theo định hướng đến năm 2030, Bắc Ninh phấn đấu có 70% cụm công nghiệp được tiếp cận và áp dụng các giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả; đồng thời tiết kiệm 8–10% tổng mức tiêu thụ năng lượng so với kịch bản phát triển bình thường.

Mục tiêu này được xem là một trong những bước đi quan trọng để địa phương chuyển đổi mô hình tăng trưởng công nghiệp theo hướng xanh hơn, giảm cường độ sử dụng năng lượng và từng bước hình thành các cụm công nghiệp phát thải thấp.

Trong quá trình đó, phát triển và khai thác các nguồn năng lượng sạch tại chỗ đang được quan tâm. Điện mặt trời mái nhà là một trong những giải pháp có thể phù hợp với nhiều cơ sở sản xuất khi phần lớn nhà xưởng trong các cụm công nghiệp có diện tích mái lớn.

Việc nghiên cứu đầu tư hệ thống điện mặt trời phục vụ nhu cầu tự sản xuất, tự tiêu thụ theo quy định có thể giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong sử dụng năng lượng, giảm chi phí điện và góp phần giảm phát thải trong quá trình sản xuất.

Tuy nhiên, chuyển dịch năng lượng không chỉ đơn thuần là thay thế nguồn điện truyền thống bằng năng lượng sạch. Đối với doanh nghiệp, tiết kiệm năng lượng và nâng cao hiệu suất thiết bị mới là giải pháp có tính nền tảng.

Nhiều giải pháp có thể được triển khai ngay tại nhà máy như thay thế thiết bị hiệu suất thấp, cải tiến dây chuyền sản xuất, nâng cấp hệ thống chiếu sáng, động cơ, máy nén khí, hệ thống làm lạnh, lò hơi và tối ưu hóa quy trình vận hành.

Khi mỗi cơ sở sản xuất giảm được một phần năng lượng tiêu thụ, hiệu quả tổng hợp tại toàn cụm công nghiệp sẽ được cải thiện, qua đó góp phần giảm áp lực lên hệ thống năng lượng và giảm lượng phát thải phát sinh từ hoạt động sản xuất.

Doanh nghiệp là trung tâm của quá trình giảm phát thải

Giảm phát thải công nghiệp không thể chỉ dựa vào đầu tư hạ tầng mà đòi hỏi sự thay đổi từ chính hoạt động sản xuất của doanh nghiệp.

Sử dụng năng lượng hiệu quả, tăng tỷ lệ năng lượng sạch, đổi mới công nghệ, kiểm soát nguyên liệu đầu vào và giảm chất thải ngay trong quá trình sản xuất là những giải pháp có thể tạo ra tác động trực tiếp đến lượng phát thải của từng cơ sở.

Đặc biệt, kiểm soát môi trường cần được thực hiện ngay từ đầu thay vì chỉ tập trung xử lý khi chất thải đã phát sinh.

Theo định hướng bảo vệ môi trường đến năm 2030, Bắc Ninh yêu cầu 100% cụm công nghiệp trước khi đi vào hoạt động phải có hệ thống xử lý nước thải tập trung và vận hành đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật môi trường.

Đây là yêu cầu quan trọng trong bối cảnh các cụm công nghiệp ngày càng thu hút nhiều doanh nghiệp với ngành nghề sản xuất khác nhau. Hệ thống xử lý nước thải tập trung không chỉ góp phần xử lý nguồn thải mà còn tạo điều kiện để việc quan trắc, kiểm soát và quản lý nước thải được thực hiện đồng bộ hơn.

Tuy nhiên, hạ tầng tập trung chỉ phát huy hiệu quả khi từng doanh nghiệp thực hiện nghiêm trách nhiệm bảo vệ môi trường. Doanh nghiệp cần kiểm soát nguồn thải ngay tại cơ sở, thực hiện phân loại, thu gom và xử lý chất thải theo quy định; đồng thời kiểm soát nước thải, khí thải và sử dụng nguyên liệu theo hướng tiết kiệm, hiệu quả.

Đây cũng là cách để doanh nghiệp chuyển từ tư duy “xử lý chất thải” sang “giảm chất thải”, từ đó giảm chi phí xử lý và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Quy hoạch cụm công nghiệp theo hướng xanh

Để giảm phát thải một cách bền vững, Bắc Ninh đang đặt yêu cầu kiểm soát môi trường ngay từ khâu quy hoạch và phát triển các cụm công nghiệp.

Theo đó, việc hình thành các cụm công nghiệp mới cần được tính toán đồng bộ về quỹ đất, hạ tầng năng lượng, giao thông, cấp thoát nước, xử lý chất thải và khả năng kết nối với hệ thống logistics.

Việc lựa chọn ngành nghề cũng cần được xem xét trên cơ sở khả năng chịu tải của môi trường và định hướng phát triển công nghiệp xanh. Những ngành nghề có nguy cơ gây ô nhiễm cao cần được kiểm soát chặt chẽ, trong khi các dự án sử dụng công nghệ cao, công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng, sử dụng ít tài nguyên và tạo giá trị gia tăng lớn cần được ưu tiên.

Cách tiếp cận này cho thấy yêu cầu bảo vệ môi trường đang từng bước được đặt song hành với mục tiêu phát triển công nghiệp, thay vì chỉ được xem là khâu xử lý sau sản xuất.

Từ mục tiêu 70% cụm công nghiệp áp dụng các giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả vào năm 2030 đến yêu cầu tiết kiệm 8–10% tổng mức tiêu thụ năng lượng, Bắc Ninh đang hướng tới một mô hình phát triển trong đó hiệu quả sử dụng tài nguyên và năng lượng trở thành một phần của năng lực cạnh tranh.

Khi chuyển đổi xanh được thực hiện từ từng nhà máy, từng dây chuyền và từng cụm công nghiệp, mục tiêu giảm phát thải sẽ không còn là câu chuyện ở tầm chính sách mà trở thành những thay đổi cụ thể trong hoạt động sản xuất.

Đây cũng là nền tảng để Bắc Ninh từng bước xây dựng các cụm công nghiệp xanh, phát thải thấp, đóng góp vào mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 của Việt Nam.

Bắc Ninh nâng cảnh báo cháy rừng lên cấp nguy hiểm