Đà Nẵng tăng cường điều tiết, tiết kiệm nước ứng phó xâm nhập mặn

Theo đó, tại TP Đà Nẵng, công tác phòng, chống xâm nhập mặn thời gian qua được thực hiện thông qua việc thường xuyên theo dõi, quan trắc độ mặn tại các cửa thu nước; cập nhật diễn biến thủy văn, mực nước tại các hồ chứa thủy điện và phối hợp với các cơ quan chức năng để chủ động xử lý những tình huống phát sinh.

Tuy nhiên, tình trạng xâm nhập mặn tại TP Đà Nẵng đang có những diễn biến ngày càng phức tạp. Thống kê trong 10 năm qua tại cửa thu nước thô vào Nhà máy nước Cầu Đỏ (phường Cẩm Lệ) cho thấy, năm 2019 khu vực này bị nhiễm mặn 206 ngày, độ mặn cao nhất đạt 5.109mg/l.

Đến năm 2024, số ngày nhiễm mặn là 172 ngày, trong khi độ mặn cao nhất lên tới 11.697mg/l, cao hơn khoảng 2 lần so với mức ghi nhận năm 2019.

Đáng chú ý, những năm gần đây xuất hiện tình trạng trái ngược giữa mùa mưa và mùa khô. Dù mùa mưa liên tiếp xảy ra các đợt lũ đạt mức lịch sử, độ mặn trong mùa nắng vẫn tăng cao và lập kỷ lục.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, cửa thu nước thô vào Nhà máy nước Cầu Đỏ ghi nhận 123 ngày bị nhiễm mặn nặng. Độ mặn cao nhất đạt 12.426mg/l, mức cao nhất trong 10 năm qua, dù năm 2025 đã xảy ra tình trạng mưa lũ kéo dài.

Một trong những yếu tố ảnh hưởng đến độ mặn tại cửa thu nước thô là hoạt động điều tiết nước từ các nhà máy thủy điện ở thượng nguồn. Việc giảm lưu lượng xả nước vào những ngày cuối tuần có thể khiến độ mặn tại khu vực cửa thu nước Nhà máy nước Cầu Đỏ tăng cao vào những ngày đầu tuần.

Do đó, việc tăng cường xả nước về hạ du sông Vu Gia được đặt ra khi mực nước sông Yên tại thượng lưu đập dâng An Trạch xuống dưới 1,6m. Lưu lượng xả tối đa khoảng 8 giờ/ngày nhằm duy trì cao trình mực nước, tạo điều kiện để các trạm bơm phòng mặn hoạt động, phục vụ cấp nước sinh hoạt.

Việc điều tiết nguồn nước theo đúng quy trình tại các nhà máy thủy điện trên lưu vực sông có vai trò quan trọng trong duy trì dòng chảy tối thiểu về hạ du. Qua đó góp phần giảm độ mặn tại cửa thu nước Nhà máy nước Cầu Đỏ, đồng thời ổn định mực nước tại khu vực An Trạch.

Cùng với giải pháp điều tiết nguồn nước, Đà Nẵng thực hiện phân bổ nguồn nước hợp lý giữa các nhà máy, tăng cường cấp nước vào ban đêm để tạo nguồn dự trữ nước sạch và tối ưu hóa mạng lưới cấp nước. Các giải pháp này góp phần hạn chế tác động của xâm nhập mặn đến hoạt động cấp nước trên địa bàn.

Thành phố cũng chủ động phương án thi công đập tạm ngăn mặn nhằm bảo đảm nguồn nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất tại khu vực trung tâm. Đến nay, đập Quảng Huế đã được hoàn thành, góp phần chủ động ứng phó với xâm nhập mặn và bảo đảm hoạt động của Trạm bơm phòng mặn An Trạch.

Công tác kiểm soát thất thoát nước được đẩy mạnh thông qua hệ thống Scada, cho phép kiểm soát lưu lượng và áp lực theo thời gian thực, qua đó kịp thời phát hiện sự cố. Mạng lưới cũng được phân vùng, tách mạng và lắp đặt đồng hồ nhằm theo dõi, kiểm soát thất thoát theo từng cụm, khu vực và vùng.

Trong mùa cao điểm hè, việc sử dụng nước tiết kiệm của các tổ chức, cá nhân được xác định là một trong những yếu tố quan trọng góp phần bảo đảm an ninh nguồn nước.

Người dân được khuyến khích thường xuyên theo dõi tình hình sử dụng nước, kiểm tra và hạn chế thất thoát; chủ động xây dựng bể chứa, bồn chứa dự phòng để tích trữ nước trong giờ thấp điểm, phục vụ nhu cầu sử dụng khi xảy ra thiên tai.

Về lâu dài, TP Đà Nẵng đang xây dựng phương án ứng phó với hạn hán, xâm nhập mặn nhằm bảo đảm nhu cầu sử dụng nước tại khu vực hạ du, giảm sự phụ thuộc vào hoạt động vận hành, điều tiết nước của các nhà máy thủy điện ở thượng nguồn.

Thành phố dự kiến nâng cấp, sửa chữa hệ thống thủy lợi An Trạch; nghiên cứu quy hoạch và đầu tư các công trình điều tiết nước trên những sông có nguy cơ xâm nhập mặn cao như Tam Kỳ, Vu Gia, Thu Bồn, Vĩnh Điện, Cu Đê và Quảng Huế.

Bên cạnh đó, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông và nông nghiệp Đà Nẵng đang thực hiện các thủ tục đầu tư công trình ngăn mặn trên sông Thu Bồn. Dự án nằm trong danh mục Chương trình hành động triển khai thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số của Thành ủy Đà Nẵng, với tổng mức đầu tư dự kiến 1.000 tỷ đồng, thời gian thực hiện từ năm 2026-2030.

El Nino làm gia tăng nguy cơ xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long