Malaysia thúc đẩy mô hình “thành phố bọt biển” nhằm giảm ngập đô thị
Trước áp lực ngập lụt ngày càng gia tăng, Kuala Lumpur (Malaysia) đang đẩy mạnh các giải pháp quản lý nước mưa, phát triển hồ điều tiết và cải thiện hệ thống thoát nước, hướng tới xây dựng mô hình “thành phố bọt biển”. Cách tiếp cận này không chỉ giúp giảm nguy cơ ngập úng mà còn thay đổi tư duy quy hoạch đô thị theo hướng chủ động thích ứng với thiên tai.
Giảm các điểm ngập thường xuyên tại thủ đô
Theo thông tin từ chính quyền Malaysia, Kuala Lumpur đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao năng lực quản lý nước mưa và ứng phó với tình trạng ngập lụt. Đây là một trong những định hướng quan trọng trong chiến lược xây dựng mô hình “thành phố bọt biển” tại thủ đô nước này.
Phát biểu ngày 19/11, Bộ trưởng tại Văn phòng Thủ tướng Malaysia phụ trách các vùng lãnh thổ liên bang Hannah Yeoh cho biết, nhờ tăng cường các biện pháp kiểm soát và ứng phó với ngập lụt, số điểm thường xuyên xảy ra ngập tại Kuala Lumpur đã giảm đáng kể, từ hơn 30 điểm vào năm 2022 xuống còn 14 điểm hiện nay. Thành phố đặt mục tiêu tiếp tục giảm con số này xuống còn 10 điểm vào cuối năm 2026.

Để nâng cao hiệu quả ứng phó, chính quyền Kuala Lumpur đang vận hành cơ chế báo cáo trực tiếp, cập nhật diễn biến mưa lớn theo thời gian thực tới thị trưởng. Cách làm này giúp cơ quan quản lý nhanh chóng nắm bắt tình hình, chủ động điều phối lực lượng và triển khai biện pháp xử lý tại những khu vực có nguy cơ ngập cao.
Song song với công tác điều hành, thành phố chú trọng đầu tư các công trình điều tiết nước mưa ngay tại chỗ. Một số hệ thống lưu trữ nước ngầm đang được phát triển tại Vườn Bách thảo Perdana và khu vực Padang Merbok. Chính quyền cũng tăng cường giám sát các công trình điều tiết nước do khu vực tư nhân đầu tư trên địa bàn.
Các công trình này có nhiệm vụ thu gom, lưu trữ tạm thời lượng nước mưa trước khi xả dần vào hệ thống thoát nước. Nhờ đó, áp lực lên mạng lưới cống rãnh và sông ngòi được giảm bớt trong những đợt mưa lớn, hạn chế nguy cơ quá tải hệ thống thoát nước đô thị.
Đầu tư đồng bộ hạ tầng kiểm soát nước mưa
Bên cạnh các giải pháp quy hoạch và điều tiết nước, Kuala Lumpur tiếp tục tăng cường nguồn lực cho công tác phòng, chống ngập lụt.
Thị trưởng Kuala Lumpur Fadlun Mak Ujud cho biết, chính quyền thành phố đã phân bổ hơn 6 triệu USD cho năm 2027 để triển khai các biện pháp phòng, chống ngập, trong đó tập trung giảm số điểm thường xuyên xảy ra lũ quét.
Tòa thị chính Kuala Lumpur (DBKL) cũng tăng tần suất bảo trì hệ thống thoát nước, sông ngòi và hồ điều tiết từ 2 lần lên 4 lần mỗi năm. Riêng trong mùa gió mùa, hoạt động bảo trì được thực hiện định kỳ 2 tháng/lần, tập trung nạo vét bùn đất, khơi thông dòng chảy và bảo đảm khả năng tiêu thoát nước.
Một giải pháp khác là cải tạo các cửa thu nước mưa dọc các tuyến đường nhằm nâng cao khả năng dẫn nước vào hệ thống thoát nước đô thị. Thành phố đồng thời triển khai các máy bơm công suất 180 mã lực tại 10 khu vực trũng thấp để chủ động bơm lượng nước dư thừa ra sông.
Theo thống kê của DBKL, Kuala Lumpur đã hoàn thành xây dựng 9 hồ điều tiết nước mưa, đang triển khai thêm 6 hồ và dự kiến xây dựng tiếp 6 hồ trong năm 2027. Ngoài ra, chính quyền đang giám sát hơn 65 hồ điều tiết do khu vực tư nhân đầu tư và đã hoàn thành tuyến tường chắn lũ dài 1,3 km.
“Thành phố bọt biển” – hướng tiếp cận mới trong quy hoạch đô thị
Điểm đáng chú ý trong chiến lược chống ngập của Kuala Lumpur là định hướng xây dựng mô hình “thành phố bọt biển” (Sponge City). Đây là cách tiếp cận quy hoạch đô thị trong đó các không gian và hạ tầng được thiết kế để tăng khả năng hấp thụ, thẩm thấu, lưu trữ, làm sạch và tái sử dụng nước mưa.
Thay vì phụ thuộc chủ yếu vào hệ thống cống thoát nước để nhanh chóng đưa nước ra khỏi đô thị, mô hình này hướng tới việc giữ nước ngay tại nơi phát sinh thông qua các hồ điều tiết, không gian xanh, bề mặt thấm nước và hệ thống lưu trữ nước ngầm.
Qua đó, nước mưa được kiểm soát và phân bổ hợp lý hơn, góp phần giảm dòng chảy mặt, hạn chế tình trạng quá tải hệ thống thoát nước khi xảy ra mưa lớn. Đồng thời, nguồn nước được lưu giữ có thể phục vụ các mục đích phù hợp, góp phần cải thiện môi trường sinh thái đô thị.
Việc Kuala Lumpur từng bước triển khai mô hình “thành phố bọt biển” cho thấy xu hướng chuyển từ tư duy chống ngập bằng các công trình thoát nước đơn thuần sang quản lý tổng hợp nguồn nước trong quy hoạch đô thị. Đây cũng là hướng tiếp cận đáng chú ý đối với những đô thị đang phải đối mặt với áp lực ngập úng ngày càng lớn do đô thị hóa và biến đổi khí hậu.




