Dải hội tụ nhiệt đới gây mưa lớn miền Bắc đúng dịp Quốc khánh 2/9

Miền Bắc mưa dông từ chiều tối 29/8

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, từ chiều tối 29/8 đến ngày 2/9, khu vực miền Bắc có mưa rào và dông do ảnh hưởng của dải hội tụ nhiệt đới đi qua nam đồng bằng Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ.

Nhiệt độ thấp nhất phổ biến 23-27 độ C, vùng núi có nơi dưới 23 độ C. Nhiệt độ cao nhất 29-33 độ C, có nơi trên 33 độ C. Riêng trong hai ngày 31/8 và 1/9, nhiệt độ cao nhất tại nhiều nơi chỉ dao động 29-32 độ C.

Tại Hà Nội, ngày 29/8 trời nắng gián đoạn. Từ đêm 29/8 đến ngày 1/9, thành phố có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to. Nhiệt độ thấp nhất 24-27 độ C, cao nhất 31-34 độ C. Trong các ngày 30/8-1/9, nhiệt độ cao nhất phổ biến 29-32 độ C.

Đến ngày 2/9, Hà Nội được dự báo trời nắng, đêm không mưa.

Tại Lào Cai và Quảng Ninh, thời tiết trong kỳ nghỉ lễ cũng có lúc xuất hiện mưa rào và dông. Sa Pa có nền nhiệt thấp, với nhiệt độ thấp nhất 18 độ C, cao nhất 24-27 độ C; riêng ngày 31/8 và 1/9, nhiệt độ cao nhất khoảng 25 độ C. Tại Hạ Long, nhiệt độ thấp nhất 24-26 độ C, cao nhất 29-33 độ C.

Diễn biến đáng chú ý trong đợt thời tiết này là dải hội tụ nhiệt đới hoạt động ngay trong thời điểm cả nước bước vào kỳ nghỉ lễ Quốc khánh. Khi kết hợp với các điều kiện khí quyển thuận lợi, hệ thống này có thể làm gia tăng mây đối lưu, gây mưa rào và dông, trong đó có những điểm mưa lớn cục bộ.

Bắc Trung Bộ mưa dông, Trung Bộ giảm nhiệt sau nắng nóng

Trước khi chịu ảnh hưởng rõ hơn của dải hội tụ nhiệt đới, khu vực Trung Bộ tiếp tục trải qua những ngày nắng nóng.

Ngày 29-30/8, khu vực từ Nghệ An đến Quảng Trị có nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt, nhiệt độ cao nhất có thể vượt 37 độ C. Chiều tối và đêm, khu vực này có mưa rào và dông vài nơi.

Từ chiều tối 30/8 đến ngày 2/9, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Trị chuyển sang trạng thái có mưa dông. Nhiệt độ thấp nhất 24-28 độ C, cao nhất 28-31 độ C.

Tại Huế, hai ngày 29-30/8 tiếp tục có nắng nóng, nhiệt độ cao nhất 35-37 độ C. Từ ngày 31/8 đến 2/9, khu vực này có lúc xuất hiện mưa rào và dông, nhiệt độ cao nhất giảm xuống 30-33 độ C.

Đà Nẵng cũng có diễn biến tương tự. Ngày 29-30/8, trời nắng nóng, nhiệt độ cao nhất 35-37 độ C. Từ ngày 31/8 đến 2/9, chiều tối có lúc mưa rào và dông, nhiệt độ giảm còn 30-33 độ C.

Từ Quảng Ngãi đến Khánh Hòa, ngày 29-30/8 tiếp tục có nắng nóng. Quy Nhơn có nhiệt độ cao nhất 32-36 độ C, trong khi Nha Trang đạt 33-36 độ C. Riêng Nha Trang từ ngày 31/8 đến 2/9 có lúc mưa rào và dông về đêm.

Ở khu vực cao nguyên Trung Bộ, ban ngày có nắng gián đoạn, chiều tối xuất hiện mưa rào và dông rải rác. Nhiệt độ thấp nhất 21-24 độ C, cao nhất 27-30 độ C. Riêng Đà Lạt duy trì nền nhiệt thấp, khoảng 17-19 độ C về đêm và 21-23 độ C ban ngày.

Tại Nam Bộ, thời tiết phổ biến ngày nắng, chiều tối có mưa rào và dông rải rác. TP HCM có nhiệt độ thấp nhất 24-27 độ C, cao nhất 31-34 độ C. Cần Thơ thấp nhất 25-27 độ C, cao nhất 30-33 độ C.

Vì sao dải hội tụ nhiệt đới có thể gây mưa lớn?

Dải hội tụ nhiệt đới (ITCZ) là khu vực gần xích đạo, nơi các dòng gió tín phong từ bán cầu Bắc và bán cầu Nam hội tụ. Tại đây, không khí nóng ẩm thường xuyên được đẩy lên cao, tạo điều kiện hình thành những vùng mây đối lưu phát triển mạnh và gây mưa.

Đây cũng là một trong những hệ thống khí quyển quan trọng chi phối thời tiết ở khu vực nhiệt đới, trong đó có Việt Nam. Vị trí của dải hội tụ không cố định mà dịch chuyển theo mùa, đồng thời chịu tác động của nhiệt độ mặt biển, hoàn lưu khí quyển và nhiều yếu tố khí tượng khác.

Khi dải hội tụ nhiệt đới dịch chuyển và hoạt động mạnh, kết hợp với các điều kiện thuận lợi về độ ẩm và hoàn lưu gió, mưa có thể gia tăng cả về diện và cường độ. Những khu vực địa hình phức tạp, đặc biệt là vùng núi và trung du, cần lưu ý nguy cơ mưa lớn cục bộ, lũ quét và sạt lở đất nếu mưa kéo dài.

Dải hội tụ nhiệt đới cũng là khu vực thường gắn với hoạt động đối lưu mạnh và có thể tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển của các nhiễu động nhiệt đới. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp dải hội tụ nhiệt đới hoạt động đều dẫn tới hình thành áp thấp nhiệt đới hoặc bão.

Tháng 9 vẫn còn nhiều đợt nắng nóng

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, diễn biến thời tiết những tháng cuối năm 2026 được dự báo tiếp tục có nhiều yếu tố đáng lưu ý.

Theo đánh giá về xu thế khí hậu quy mô lớn, ENSO đang ở trạng thái El Niño mạnh. Dự báo từ nay đến hết năm 2026, El Niño tiếp tục duy trì cường độ mạnh đến rất mạnh.

Trong bối cảnh này, các hiện tượng thời tiết cực đoan có thể diễn biến phức tạp. Hoạt động bão và áp thấp nhiệt đới được dự báo ít hơn trung bình nhiều năm. Trên Biển Đông có khả năng xuất hiện khoảng 4-6 cơn bão hoặc áp thấp nhiệt đới, trong đó khoảng 1-3 cơn có khả năng đổ bộ vào đất liền Việt Nam.

Nắng nóng vẫn là một trong những hình thái thời tiết đáng lưu ý trong tháng 9. Khu vực từ Thanh Hóa đến TP Huế và Duyên hải Nam Trung Bộ có khả năng tiếp tục xuất hiện các đợt nắng nóng, với số ngày nắng nóng được dự báo nhiều hơn trung bình nhiều năm và cùng kỳ năm 2025.

Trong khi đó, từ nay đến tháng 10/2026, mưa vừa và mưa to có khả năng xuất hiện tại nhiều nơi trên cả nước. Sang tháng 11, lượng mưa có xu hướng giảm so với trung bình nhiều năm, tập trung chủ yếu ở khu vực từ Hà Tĩnh đến TP Huế và Duyên hải Nam Trung Bộ.

Đáng chú ý, Trung Bộ có khả năng thiếu hụt mưa trong những tháng chính của mùa mưa, tập trung vào tháng 10-11. Diễn biến này có thể ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp, nguồn nước phục vụ cây trồng, hoạt động của các hồ chứa và phát điện.

Tại cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ, mùa mưa được dự báo có khả năng kết thúc sớm, làm gia tăng nguy cơ xâm nhập mặn xuất hiện sớm và gay gắt hơn so với trung bình nhiều năm.

Một điểm đáng chú ý khác là không khí lạnh trong những tháng cuối năm có khả năng hoạt động yếu hơn trung bình nhiều năm. Rét đậm, rét hại có khả năng xuất hiện muộn hơn, số ngày rét đậm, rét hại cũng ở mức thấp hơn trung bình nhiều năm cùng thời kỳ.

Miền Bắc còn mưa dông, mưa lớn có xu hướng gia tăng từ cuối tháng 8