El Nino mạnh nhất 40 năm có thể xuất hiện, nhiều khu vực đối mặt hạn hán

Ngày 3/9, WMO đưa ra cảnh báo về khả năng El Nino trong những tháng tới đạt mức đặc biệt mạnh, trong bối cảnh nhiệt độ đại dương và nhiệt độ toàn cầu tiếp tục tăng.

Phát biểu với báo giới tại Geneva (Thụy Sĩ), bà Celeste Saulo, người đứng đầu WMO, cho biết nếu xu hướng hiện tại không thay đổi, El Nino lần này có thể vượt qua cường độ của tất cả các đợt từng được ghi nhận kể từ khi WMO bắt đầu quan trắc hiện tượng này khoảng 4 thập kỷ trước.

Theo dự báo của WMO, El Nino có khả năng đạt mức “rất mạnh”, cấp cao nhất trong thang phân loại gồm 4 cấp, trong những tháng tới và dự kiến đạt đỉnh vào cuối năm 2026.

Các nhà khoa học nhận định xác suất El Nino tiếp tục kéo dài đến tháng 2/2027 hiện ở mức gần 100%. Những ảnh hưởng đối với hệ thống khí hậu toàn cầu có thể còn kéo dài sang năm 2027.

Nhiệt độ đại dương tăng bất thường

Các kết quả quan trắc cho thấy trong khoảng tháng 5-7, nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương xích đạo cao hơn mức trung bình khoảng 1,5 độ C.

Đến cuối tháng 7 và giữa tháng 8, mức chênh lệch nhiệt độ trung bình theo tuần tiếp tục tăng, dao động 2,2-2,6 độ C. Đáng chú ý, tại một số khu vực, nhiệt độ nước biển dưới bề mặt trong tháng 7 và đầu tháng 8 cao hơn mức trung bình hơn 8 độ C.

Trong giai đoạn tháng 9-11/2026, WMO dự báo nhiệt độ tại gần như toàn bộ các khu vực đất liền trên thế giới sẽ cao hơn mức thông thường.

El Nino cường độ mạnh thường kéo theo những thay đổi lớn về lượng mưa. Một số khu vực thuộc Amazon, Indonesia và Australia có thể đối mặt với hạn hán, trong khi mùa mưa tại Ấn Độ bị gián đoạn. Mô hình mưa tại nhiều khu vực nhiệt đới cũng có khả năng thay đổi.

Bà Celeste Saulo cảnh báo một đợt El Nino bất thường và mạnh có thể tạo thêm sức ép lớn đối với các cộng đồng dân cư cũng như nền kinh tế trên toàn cầu.

Trong bối cảnh hạn hán và lũ lụt đã gây thiệt hại tại nhiều nơi, WMO kêu gọi các cơ quan quản lý thiên tai cùng những ngành phụ thuộc nhiều vào điều kiện khí hậu như nông nghiệp, y tế, năng lượng và tài nguyên nước chủ động chuẩn bị phương án ứng phó.

Liên hợp quốc cảnh báo “vùng nguy hiểm của thời tiết cực đoan”

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cho rằng quy mô của El Nino đang gia tăng trong bối cảnh nhiệt độ bề mặt đại dương và nhiệt độ trung bình toàn cầu không ngừng tăng.

Theo ông, những diễn biến này đang đẩy thế giới vào “vùng nguy hiểm của thời tiết cực đoan”.

Ông Guterres nhấn mạnh cộng đồng quốc tế cần nỗ lực để “giành phần thắng trong cuộc chạy đua” giữa những rủi ro khí hậu ngày càng nghiêm trọng và các hành động nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo vệ con người.

El Nino là hiện tượng khí hậu tự nhiên thường xuất hiện với chu kỳ khoảng 2-7 năm, mỗi đợt kéo dài khoảng 9-12 tháng. Hiện tượng này đặc trưng bởi sự ấm lên bất thường của vùng trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương xích đạo, từ đó làm thay đổi các mô hình gió, khí áp, nhiệt độ và lượng mưa trên phạm vi rộng.

El Nino không phải là hiện tượng bắt nguồn trực tiếp từ biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, hiện tượng này có thể làm trầm trọng hơn tình trạng nóng lên toàn cầu do hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch gây ra, đồng thời làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Do nhiệt lượng tích tụ trong đại dương cần thời gian để truyền vào khí quyển, nhiệt độ trung bình toàn cầu thường tiếp tục tăng trong năm sau khi El Nino đạt đỉnh.

Đợt El Nino mạnh trong giai đoạn 2023-2024 từng góp phần đưa năm 2024 trở thành năm nóng nhất từng được ghi nhận. Bà Saulo nhận định trong điều kiện hiện nay, việc kỷ lục này tiếp tục bị phá vỡ sẽ “không có gì đáng ngạc nhiên”.

Theo Cơ quan Quản lý khí quyển và đại dương quốc gia Mỹ (NOAA), El Nino năm nay có 69% khả năng trở thành đợt mạnh nhất từng được ghi nhận.

Sri Lanka chịu tác động nặng nề của hạn hán

Mặc dù dự báo El Nino sẽ đạt đỉnh trong khoảng tháng 10-12, những tác động của hiện tượng này đã được ghi nhận tại nhiều nơi trên thế giới.

Sri Lanka hiện trải qua một trong những đợt hạn hán nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ. El Nino khiến nguồn nước tại nhiều khu vực suy giảm, hàng chục nghìn người thiếu nước sạch, đồng thời gây ảnh hưởng nặng đến sinh kế của người dân, đặc biệt là nông dân.

Tại Nam Á, tại nhiều huyện sản xuất nông nghiệp trọng điểm của Sri Lanka, lượng mưa trong năm nay thấp hơn 85-100% so với mức trung bình dài hạn.

Nắng nóng kéo dài khiến nhiều con sông, hồ và các hồ chứa nhỏ tại miền Bắc, miền Đông và miền Nam nước này khô cạn. Mực nước tại hàng trăm hồ chứa trên toàn quốc có thời điểm giảm xuống chỉ còn khoảng 10%.

Hạn hán cũng tác động trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp và thu nhập của người dân. Tại một số khu vực, người dân phải đào hố ngay trên lòng sông đã khô để tìm nguồn nước. Nhiều hộ gia đình buộc phải dừng sản xuất hoặc chuyển sang làm lao động thời vụ để duy trì cuộc sống.

Ba cơn bão cùng xuất hiện trên Thái Bình Dương

Cũng trong ngày 3/9, giới khoa học ghi nhận 3 cơn bão cùng hoạt động trên Thái Bình Dương. Đây là hiện tượng hiếm gặp và được cho là có liên quan đến tình trạng nước biển ấm lên trong bối cảnh El Nino mạnh.

Tối 2/9, bão nhiệt đới Marie mạnh lên thành bão ngoài khơi bán đảo Baja California, trong khi hai cơn bão cấp 4 Karina và Lowell đang di chuyển về phía Tây.

Nhà khoa học khí hậu Julia Cole thuộc Đại học Michigan (Mỹ) giải thích rằng nước biển ấm cung cấp nguồn năng lượng cần thiết cho các hệ thống bão, trong khi El Nino tạo ra những điều kiện thuận lợi cho bão hình thành và tăng cường độ.

Theo Trung tâm Bão quốc gia Mỹ (NHC), bão Lowell lúc này nằm cách thành phố Hilo, bang Hawaii khoảng 710 km về phía Nam và được dự báo tiếp tục duy trì cường độ mạnh trong vài ngày tới.

Sóng lớn do bão có thể gây biển động và tạo ra dòng chảy xa bờ nguy hiểm tại một số khu vực của Hawaii, nơi vẫn đang khắc phục hậu quả của bão Lala xảy ra trong tháng trước.

Trong khi đó, bão Karina đã suy yếu nhẹ nhưng vẫn có khả năng duy trì cấp bão trong vài ngày. Bão Marie nằm cách cực Nam bán đảo Baja California khoảng 603 km về phía Tây Nam và được dự báo tiếp tục mạnh lên cho đến ngày 4/9.

Tháng 9: Nam Bộ thiếu mưa do ảnh hưởng El Niño, TP.HCM có thể nóng hơn