EU thỏa thuận rút ngắn cấp phép dự án năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch xanh
Ngày 18/11, Nghị viện châu Âu và Hội đồng châu Âu đạt thỏa thuận về đẩy nhanh thủ tục cấp phép cho các dự án năng lượng và hạ tầng điện. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo, mở rộng lưới điện và giảm sự phụ thuộc của châu Âu vào nhiên liệu hóa thạch.
Thỏa thuận giữa Nghị viện châu Âu và Hội đồng châu Âu về đơn giản hóa thủ tục cấp phép các dự án năng lượng được xem là bước tiến quan trọng trong chiến lược điện khí hóa và chuyển dịch năng lượng của Liên minh châu Âu (EU). Trong bối cảnh an ninh năng lượng và biến động giá nhiên liệu tiếp tục là những thách thức lớn, việc rút ngắn thời gian phê duyệt dự án sẽ góp phần khơi thông đầu tư, đẩy nhanh phát triển hạ tầng và hỗ trợ mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính.

Ủy viên phụ trách năng lượng EU Dan Jørgensen nhấn mạnh, một trong những rào cản lớn hiện nay là quy trình cấp phép kéo dài. Thời gian phê duyệt một số dự án có thể lên tới 5-10 năm, khiến việc triển khai các công trình năng lượng tái tạo và hạ tầng điện bị chậm trễ. Với thỏa thuận mới, thời gian cấp phép đối với phần lớn dự án được định hướng rút ngắn xuống khoảng 6 tháng.
Theo ông Dan Jørgensen, châu Âu cần nhanh chóng mở rộng hạ tầng để đưa năng lượng tái tạo vào hệ thống điện, đồng thời tạo điều kiện cho người dân và doanh nghiệp chuyển sang sử dụng các công nghệ chạy bằng điện như ô tô điện, máy bơm nhiệt và những giải pháp tiết kiệm năng lượng khác.
Đơn giản hóa thủ tục, tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng điện
Thỏa thuận ngày 18/11 là một phần trong gói chính sách về lưới điện châu Âu (European Grids Package), hướng tới hiện đại hóa và mở rộng hạ tầng năng lượng trên toàn khối.
Theo nội dung thống nhất, thủ tục cấp phép đối với các dự án năng lượng tái tạo, hệ thống lưới điện, lưu trữ năng lượng và trạm sạc xe điện sẽ được đơn giản hóa, minh bạch hơn, đồng thời xác định rõ thời hạn xử lý hồ sơ. Các quốc gia thành viên có thể ưu tiên triển khai những dự án năng lượng tái tạo và lưới điện trên cơ sở xác định đây là các công trình phục vụ lợi ích công cộng cấp thiết.
Một nội dung đáng chú ý là thúc đẩy số hóa quy trình cấp phép. Các nước thành viên sẽ thiết lập cổng thông tin điện tử tập trung hoặc hệ thống có khả năng kết nối, giúp nhà đầu tư thực hiện và theo dõi thủ tục tại một đầu mối. Cách làm này được kỳ vọng hạn chế tình trạng hồ sơ phải luân chuyển qua nhiều cơ quan, giảm thời gian chờ đợi và nâng cao tính minh bạch.
Thỏa thuận cũng đề cập cơ chế chấp thuận mặc nhiên đối với một số bước hành chính trung gian nếu cơ quan chức năng không phản hồi trong thời hạn quy định.
Theo Hội đồng châu Âu, việc xây dựng một hệ thống lưới điện truyền tải có thể mất khoảng 10 năm, trong đó riêng thủ tục cấp phép chiếm hơn một nửa thời gian. Vì vậy, cải cách quy trình phê duyệt có ý nghĩa quan trọng đối với tiến độ xây dựng các công trình truyền tải, phân phối và lưu trữ điện.
Bên cạnh đó, các dự án năng lượng tái tạo có công suất lắp đặt trên 7 MW sẽ được khuyến khích áp dụng cơ chế chia sẻ lợi ích công bằng với cộng đồng địa phương. Đây là giải pháp nhằm tăng sự đồng thuận xã hội, hạn chế xung đột trong quá trình triển khai các công trình năng lượng.
Thỏa thuận hiện cần được Nghị viện châu Âu và Hội đồng châu Âu chính thức thông qua sau khi hoàn tất rà soát pháp lý, ngôn ngữ. Các quốc gia thành viên dự kiến có 18 tháng để chuyển hóa những quy định mới vào pháp luật trong nước.
Mở rộng năng lượng tái tạo, tăng kết nối xuyên biên giới
Cùng với cải cách thủ tục, EU xác định mở rộng năng lượng tái tạo và tăng cường kết nối giữa các thị trường điện quốc gia là giải pháp quan trọng nhằm giảm chi phí năng lượng, hạn chế phụ thuộc vào dầu mỏ và khí đốt.
Ông Dan Jørgensen cho biết, châu Âu hiện tiết kiệm được hơn 30 tỷ euro mỗi năm nhờ các kết nối điện xuyên biên giới. Khoản tiết kiệm này có thể tiếp tục tăng nếu hệ thống kết nối được mở rộng, giúp các quốc gia trao đổi điện năng và khai thác hiệu quả hơn nguồn cung trong khu vực.
Thông qua kết nối lưới điện, những quốc gia có sản lượng điện gió, điện mặt trời dư thừa có thể truyền tải sang khu vực có nhu cầu cao. Cơ chế này vừa nâng cao hiệu quả khai thác nguồn điện tái tạo, vừa hỗ trợ cân bằng cung cầu và giảm nhu cầu xây dựng các nguồn dự phòng riêng lẻ.
Nghị sĩ Niels Fuglsang thuộc Nhóm Xã hội và Dân chủ (S&D) của Đan Mạch đánh giá, thỏa thuận đẩy nhanh cấp phép sẽ giúp triển khai nhanh hơn các dự án năng lượng tái tạo và hạ tầng lưới điện, qua đó hỗ trợ ứng phó biến đổi khí hậu và nâng cao năng lực cạnh tranh của EU.
Tuy nhiên, quá trình mở rộng hạ tầng điện vẫn đặt ra thách thức về nguồn vốn và phân bổ chi phí giữa các quốc gia. Thụy Điển từng bày tỏ quan ngại về khả năng nguồn đóng góp của người tiêu dùng điện và đơn vị vận hành lưới điện trong nước được sử dụng để tài trợ hạ tầng tại những khu vực khác.
Thực tế cho thấy, rút ngắn thủ tục cấp phép mới chỉ là điều kiện ban đầu. Để chuyển dịch năng lượng đạt hiệu quả, EU cần đồng thời giải quyết bài toán vốn đầu tư, nâng cấp lưới điện và tăng khả năng lưu trữ. Đây là nền tảng để mở rộng điện khí hóa, giảm phát thải khí nhà kính và từng bước xây dựng hệ thống năng lượng an toàn, ít phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.




