Hà Nội đối mặt 4 thách thức môi trường lớn, cần giải pháp đồng bộ

Tăng cường phối hợp, tháo gỡ các điểm nghẽn môi trường

Chiều 21/10, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên cùng Trợ lý Bí thư Thành ủy Hà Nội Lê Công Thành đồng chủ trì Hội nghị phối hợp triển khai công tác bảo vệ môi trường trên địa bàn Thủ đô.

Theo Cục Môi trường, thời gian qua, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Thành ủy và UBND thành phố Hà Nội đã tăng cường phối hợp rà soát, đánh giá thực trạng môi trường, đồng thời thống nhất các nhóm giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng môi trường của thành phố. Sau buổi làm việc giữa các bên, Thành ủy Hà Nội ban hành Thông báo kết luận số 248/TB-TU ngày 11/2/2026, xác định những nhiệm vụ và giải pháp cần ưu tiên thực hiện.

Với sự hỗ trợ của các cơ quan Trung ương và nỗ lực triển khai từ phía thành phố, một số nội dung đã đạt kết quả bước đầu, góp phần hoàn thiện cơ chế, chính sách và bổ sung các điều kiện cần thiết cho công tác bảo vệ môi trường.

Trong đó, việc hoàn thiện chính sách và thúc đẩy hợp tác liên vùng được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng. Ngày 28/7/2026, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ban hành Kết luận số 75/KL-TW về bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới. Văn bản đặt mục tiêu đến năm 2030, “các khu vực ô nhiễm môi trường nghiêm trọng được tập xử lý, phục hồi”. Đây là căn cứ quan trọng để Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND thành phố Hà Nội xây dựng, triển khai những chính sách có tính đột phá trong lĩnh vực này.

Bên cạnh đó, Bộ đã chủ động phối hợp, tham mưu đưa các quy định đặc thù về môi trường vào Luật Thủ đô, được Quốc hội thông qua ngày 23/4/2026. Theo đó, Hà Nội được giao giữ vai trò chủ đạo trong điều phối cơ chế hợp tác liên tỉnh, liên vùng về môi trường. Việc phối hợp với Hà Nội và các tỉnh lân cận ký kết Quy chế phối hợp bảo vệ môi trường Vùng Thủ đô trong quản lý môi trường cũng tạo nền tảng để từng bước hình thành hệ thống kiểm soát nguồn thải thống nhất trên toàn vùng.

Đối với nhiệm vụ kiểm soát phát thải, đặc biệt từ phương tiện giao thông, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 13/2026/QĐ-TTg, quy định lộ trình áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải đối với xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ. Theo lộ trình này, từ ngày 1/7/2027, Hà Nội sẽ triển khai kiểm định và áp dụng tiêu chuẩn khí thải đối với xe mô tô, xe gắn máy, hướng tới kiểm soát một trong những nguồn phát thải đáng kể gây ô nhiễm không khí đô thị.

Cùng với đó, Hà Nội đã phối hợp với các cơ quan liên quan triển khai lộ trình sử dụng xăng sinh học E10 trên phạm vi cả nước từ ngày 1/6/2026.

Trong lĩnh vực kỹ thuật, Bộ cũng tiến hành rà soát, hỗ trợ thành phố hoàn thiện cơ sở phục vụ kiểm soát và cải thiện chất lượng không khí; tham gia góp ý về quy mô, vị trí các nhà máy xử lý nước thải, hướng dẫn áp dụng quy chuẩn kỹ thuật về nước thải. Những hoạt động này góp phần tháo gỡ vướng mắc kỹ thuật, thúc đẩy tiến độ thực hiện Đề án “Phát triển tổng thể hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải, phục vụ đa mục tiêu và bảo vệ môi trường bền vững” trên địa bàn Hà Nội.

Bốn vấn đề môi trường lớn cần tập trung xử lý

Đánh giá sự phối hợp giữa Bộ và thành phố đã góp phần tạo ra những chuyển biến trong công tác bảo vệ môi trường Thủ đô, Thứ trưởng Lê Trọng Yên đồng thời nhấn mạnh Hà Nội vẫn phải giải quyết 4 thách thức lớn, gồm ngập lụt, ô nhiễm không khí, xử lý chất thải rắn và ô nhiễm các dòng sông.

Theo số liệu quan trắc của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tình trạng ô nhiễm không khí tại Hà Nội đã kéo dài nhiều năm. Trong giai đoạn 2022-2025, chất lượng không khí tại khu vực Vùng Thủ đô, bao gồm Hà Nội và các tỉnh, thành phố lân cận, chưa ghi nhận dấu hiệu cải thiện rõ rệt; ô nhiễm chủ yếu liên quan đến bụi mịn PM2.5.

Chất lượng nước tại các sông, hồ trên địa bàn thành phố cũng ở mức thấp. Nhiều khu vực chịu tác động của ô nhiễm hữu cơ và chất dinh dưỡng, không đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt.

Các sông liên tỉnh chảy qua Hà Nội đang bị ô nhiễm gồm sông Nhuệ, sông Đáy, sông Cầu, sông Cà Lồ, sông Ngũ Huyện Khê và sông Bắc Hưng Hải. Trong khi đó, phần lớn các sông nội đô đã không còn khả năng tiếp nhận thêm nước thải, đặc biệt là 4 tuyến sông ô nhiễm nghiêm trọng: Tô Lịch, Lừ, Sét và Kim Ngưu.

Đối với chất thải rắn sinh hoạt, thành phố vẫn tồn tại nhiều bất cập trong khâu thu gom, vận chuyển và xử lý. Rác thải còn xuất hiện tại các điểm tập kết trên vỉa hè; tình trạng đốt rác gây ô nhiễm vẫn diễn ra ở một số xã. Một số phương tiện thu gom chưa đáp ứng yêu cầu vệ sinh môi trường, ảnh hưởng đến cảnh quan đô thị. Trong khi đó, hạ tầng phục vụ xử lý các loại rác sau phân loại còn thiếu, cơ sở dữ liệu về chất thải rắn chưa đầy đủ và đồng bộ, tình trạng đổ rác, phế thải sai địa điểm quy định vẫn chưa được khắc phục triệt để.

Trước những tồn tại trên, Thứ trưởng Lê Trọng Yên cho biết Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục phối hợp với Hà Nội triển khai các giải pháp nhằm xử lý những vấn đề môi trường đang đặt ra.

Về kiểm soát ô nhiễm không khí, Bộ đang hoàn thiện hồ sơ trình Thủ tướng Chính phủ thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia về khắc phục ô nhiễm không khí, nhằm giải quyết các vấn đề cần sự phối hợp giữa nhiều ngành, nhiều địa phương. Bộ cũng đã trình Chính phủ dự thảo quyết định ban hành quy chế phối hợp và các biện pháp quản lý chất lượng môi trường không khí liên tỉnh đối với 8 tỉnh, thành phố miền Bắc.

Trong lĩnh vực môi trường nước, Bộ đã triển khai đánh giá sức chịu tải và xây dựng kế hoạch quản lý chất lượng nước sông Hồng, sông Nhuệ - sông Đáy cùng hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải trong giai đoạn 2026-2030. Các kế hoạch dự kiến được trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong năm 2026. Trên cơ sở đó, khả năng chịu tải của môi trường nước mặt tại những khu vực này dự kiến được công bố, làm căn cứ để các địa phương xây dựng và thực hiện giải pháp bảo vệ, cải thiện chất lượng nguồn nước.

Đối với chất thải rắn, Bộ sẽ hướng dẫn cụ thể việc triển khai các chính sách và giải pháp hạn chế phát sinh chất thải, thúc đẩy sản xuất, tiêu dùng bền vững. Việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn cũng sẽ được hướng dẫn theo hướng phù hợp với điều kiện hạ tầng của từng địa phương. Đồng thời, Bộ dự kiến sớm ban hành, cập nhật các hướng dẫn kỹ thuật còn thiếu ở một số lĩnh vực.

Hà Nội đề nghị phối hợp chặt chẽ, triển khai giải pháp thực chất

Từ phía thành phố, Trợ lý Bí thư Thành ủy Hà Nội Lê Công Thành cho biết Hà Nội đã ban hành kế hoạch kiểm soát ô nhiễm. Theo ông, yêu cầu quan trọng hiện nay không chỉ là xây dựng kế hoạch mà còn phải tổ chức thực hiện và giám sát chặt chẽ quá trình triển khai.

Ông đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo các đơn vị chuyên môn phối hợp với các sở, ngành của thành phố nghiên cứu, xây dựng giải pháp ứng phó hiệu quả với những tình huống môi trường khẩn cấp có thể phát sinh.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường nhận định, với quy mô đô thị lớn và dân số đông, Thủ đô đang chịu áp lực môi trường ngày càng gia tăng. Vì vậy, thành phố xác định ô nhiễm là một trong những điểm nghẽn cần ưu tiên tháo gỡ. Thời gian qua, Hà Nội đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, ký kết các quy chế phối hợp và triển khai những dự án liên quan đến bảo vệ môi trường.

Trong thời gian tới, Hà Nội mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đối với cả các giải pháp trước mắt lẫn định hướng lâu dài. Thành phố đặc biệt quan tâm đến những phương án mới, trong đó có xử lý lượng rác đã chôn lấp.

Đại diện lãnh đạo thành phố khẳng định Hà Nội sẵn sàng triển khai thí điểm các giải pháp phù hợp và mong muốn quá trình thực hiện được tiến hành sớm, qua đó từng bước xử lý những vấn đề môi trường tồn đọng trên địa bàn.

Hà Nội tập trung chất vấn công tác quản lý chất thải, kiểm soát bụi