Hệ thống khí hậu toàn cầu rơi vào trạng thái mất cân bằng nghiêm trọng

Hệ thống khí hậu toàn cầu đang rời xa trạng thái ổn định với tốc độ chưa từng có, trong bối cảnh nồng độ khí nhà kính tiếp tục tăng, kéo theo nhiệt độ không khí, đại dương và tình trạng băng tan đồng loạt đạt mức kỷ lục.

Cảnh báo này được Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) đưa ra trong báo cáo Tình trạng Khí hậu toàn cầu 2025, công bố nhân Ngày Khí tượng Thế giới 23 tháng 3.

Theo báo cáo, giai đoạn 2015 đến 2025 là chuỗi 11 năm nóng nhất từng được ghi nhận. Riêng năm 2025 xếp thứ hai hoặc thứ ba, với nhiệt độ trung bình toàn cầu cao hơn khoảng 1,43 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp 1850 đến 1900. Các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng gay gắt, mưa lớn và bão nhiệt đới diễn ra liên tiếp, gây thiệt hại nặng nề và làm lộ rõ mức độ dễ tổn thương của các nền kinh tế và xã hội trên toàn thế giới.

WMO đặc biệt nhấn mạnh đến sự gia tăng của tình trạng mất cân bằng năng lượng của Trái Đất, một chỉ số lần đầu được đưa vào như thước đo trung tâm trong báo cáo. Ở trạng thái bình thường, lượng năng lượng Trái Đất nhận từ Mặt Trời và phát xạ trở lại không gian gần như cân bằng.

Tuy nhiên, sự tích tụ các khí giữ nhiệt như carbon dioxide, methane và nitrous oxide, hiện ở mức cao nhất trong ít nhất 800.000 năm, đã làm phá vỡ trạng thái này. Năm 2025 ghi nhận mức mất cân bằng năng lượng cao nhất kể từ khi các phép đo bắt đầu vào năm 1960.

Biểu hiện rõ ràng nhất của sự thay đổi này nằm ở đại dương, nơi được xem là bể chứa nhiệt khổng lồ của hành tinh. Trong hơn hai thập kỷ qua, mỗi năm đại dương hấp thụ lượng năng lượng tương đương khoảng 18 lần tổng mức tiêu thụ năng lượng của toàn nhân loại.

Đáng chú ý, năm 2025, hàm lượng nhiệt trong đại dương tính đến độ sâu 2.000 mét đạt mức cao nhất kể từ năm 1960, đồng thời tốc độ ấm lên đã tăng gấp đôi so với giai đoạn trước. Sự gia tăng nhiệt này kéo theo nhiều hệ lụy như suy giảm hệ sinh thái biển, mất đa dạng sinh học, giảm khả năng hấp thụ carbon và làm gia tăng cường độ các cơn bão nhiệt đới.

Ở khu vực hai cực, băng tại Nam Cực và Greenland tiếp tục suy giảm mạnh về khối lượng. Trong khi đó, diện tích băng biển Bắc Cực năm 2025 xuống mức thấp kỷ lục hoặc gần kỷ lục kể từ khi có dữ liệu vệ tinh. Mực nước biển trung bình toàn cầu hiện cao hơn khoảng 11 cm so với năm 1993 và được dự báo sẽ tiếp tục dâng trong nhiều thế kỷ tới.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cảnh báo khí hậu toàn cầu đang ở trạng thái khẩn cấp, với các chỉ số quan trọng đồng loạt phát tín hiệu nguy hiểm. Ông nhấn mạnh việc nhân loại trải qua 11 năm nóng nhất liên tiếp không còn là sự trùng hợp, mà là lời cảnh tỉnh rõ ràng về sự cần thiết phải hành động. Sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, theo ông, không chỉ làm trầm trọng thêm biến đổi khí hậu mà còn tiềm ẩn rủi ro đối với an ninh toàn cầu.

Các chuyên gia nhận định, dù những hiện tượng tự nhiên như La Nina hay El Nino có thể gây biến động nhiệt độ trong ngắn hạn, xu hướng ấm lên dài hạn vẫn chủ yếu xuất phát từ hoạt động của con người. Trong bối cảnh khả năng El Nino quay trở lại vào cuối năm 2026, nguy cơ nhiệt độ toàn cầu tiếp tục lập kỷ lục trong thời gian tới là rất rõ ràng.

Tổng Thư ký WMO Celeste Saulo cho biết những tiến bộ khoa học đã giúp nâng cao hiểu biết về tình trạng mất cân bằng năng lượng và tác động của nó đến khí hậu. Tuy nhiên, nếu không có các biện pháp ứng phó kịp thời và quyết liệt, những hệ lụy của cuộc khủng hoảng này có thể kéo dài không chỉ trong nhiều thập kỷ mà còn hàng thế kỷ, thậm chí hàng thiên niên kỷ.

Công nghệ pin mới giúp xe điện thích ứng tốt hơn trong bối cảnh biến đổi khí hậu