Khủng hoảng nước tại đô thị: Hơn một tỷ người đang sống trong vùng khô hạn

Các kết quả nghiên cứu mới chỉ ra rằng, một nửa trong số 100 thành phố lớn nhất thế giới đang phải đối mặt với tình trạng thiếu nước nghiêm trọng, khi nhu cầu đô thị tăng nhanh, thậm chí vượt quá khả năng cung ứng từ các nguồn hiện có.

Những đô thị lớn chạm ngưỡng khan hiếm

Theo bản đồ phân tích mới, có tới 50/100 thành phố lớn nhất toàn cầu nằm trong các khu vực chịu áp lực cao về tài nguyên nước. Đáng chú ý, 38 thành phố đã rơi vào nhóm “cực kỳ khan hiếm”, nơi nguồn nước cho sinh hoạt và sản xuất công nghiệp gần như đã được khai thác tới giới hạn, không còn nhiều dư địa để đáp ứng nhu cầu tăng thêm.

Khan hiếm nước đô thị được hiểu là tình trạng nhu cầu sử dụng gần bằng hoặc vượt quá nguồn nước sẵn có, thường xuất phát từ công tác quản lý tài nguyên chưa hiệu quả. Dưới tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, vấn đề này đang trở nên trầm trọng hơn.

Bản đồ các lưu vực sông chịu căng thẳng cho thấy nhiều siêu đô thị đang bị ảnh hưởng nặng nề, trong đó có Bắc Kinh (Trung Quốc), New York và Los Angeles (Mỹ), Rio de Janeiro (Brazil) và Delhi (Ấn Độ). Một số thành phố khác như London (Anh), Bangkok (Thái Lan) và Jakarta (Indonesia) cũng nằm trong nhóm chịu khan hiếm nước ở mức cao.

Thực tế này cho thấy khan hiếm nước không còn là vấn đề riêng của các vùng khô hạn truyền thống, mà đã trở thành thách thức lớn đối với sự phát triển của nhiều trung tâm kinh tế – dân cư đông đúc.

Phân tích độc lập do các nhà khoa học tại University College London (Anh) thực hiện, dựa trên dữ liệu vệ tinh của NASA, đã theo dõi sự biến động tổng lượng nước dự trữ tại 100 thành phố lớn nhất thế giới trong suốt hai thập kỷ qua.

Kết quả cho thấy nhiều đô thị đang có xu hướng khô hạn rõ rệt, điển hình như Chennai (Ấn Độ), Tehran (Iran) và Trịnh Châu (Trung Quốc). Ngược lại, một số thành phố như Tokyo (Nhật Bản), Lagos (Nigeria) và Kampala (Uganda) lại ghi nhận nguồn cung nước ổn định hơn.

Ước tính hiện có khoảng 1,1 tỷ người sinh sống tại các đô thị lớn thuộc những vùng khô hạn kéo dài, trong khi chỉ khoảng 96 triệu người sống ở các khu vực đô thị có nguồn nước dồi dào hơn. Phần lớn các thành phố có nguồn cung ổn định tập trung tại châu Phi cận Sahara, ngoại trừ hai trường hợp hiếm hoi là Tokyo và Santo Domingo (Cộng hòa Dominica). Ngược lại, những đô thị có dấu hiệu khô hạn nghiêm trọng nhất chủ yếu nằm ở châu Á, đặc biệt là khu vực miền bắc Ấn Độ và Pakistan.

Đáng lo ngại, sau sáu năm liên tiếp hứng chịu hạn hán, Tehran (Iran) đang đứng trước nguy cơ cao đối mặt với “ngày không còn nước” – thời điểm hệ thống cấp nước sinh hoạt không còn đáp ứng được nhu cầu. Trước đó, Cape Town (Nam Phi) và Chennai (Ấn Độ) cũng từng tiến rất gần kịch bản này.

Hồi chuông cảnh báo về an ninh nguồn nước

Theo các chuyên gia, việc theo dõi biến động trữ lượng nước từ không gian cho phép phát hiện sớm những đô thị đang mất an ninh nguồn nước, qua đó hỗ trợ công tác cảnh báo và hoạch định chính sách. Trong bối cảnh Liên hợp quốc tuyên bố thế giới đã bước vào giai đoạn cạn kiệt nguồn nước, nhiều nguồn tài nguyên được xác định là đã suy thoái tới mức khó có thể phục hồi.

Ngân hàng Thế giới (WB) cũng cảnh báo trữ lượng nước ngọt toàn cầu đã sụt giảm mạnh trong vòng 20 năm qua. Mỗi năm, Trái đất mất khoảng 324 tỷ m³ nước ngọt, đủ phục vụ nhu cầu sinh hoạt của khoảng 280 triệu người, tương đương dân số Indonesia. Sự suy giảm này đang ảnh hưởng tới các lưu vực sông lớn trên khắp các châu lục.

Ngay cả những quốc gia ôn đới như Vương quốc Anh cũng không nằm ngoài vòng xoáy khan hiếm. Dự báo đến năm 2055, nước này có thể cần thêm 5 tỷ lít nước mỗi ngày cho cấp nước công cộng, bên cạnh nhu cầu gia tăng từ nông nghiệp và năng lượng. Trước áp lực đó, Chính phủ Anh đã ban hành chính sách mới về quản lý tài nguyên nước, hướng tới cải tổ toàn diện hệ thống cấp nước và quản trị tài nguyên.

Bức tranh tổng thể cho thấy, khan hiếm nước đô thị không còn là nguy cơ trong tương lai xa, mà đã trở thành thách thức hiện hữu của nhiều thành phố lớn. Khi nhu cầu tiếp tục tăng nhanh hơn khả năng phục hồi của tự nhiên, quản trị tài nguyên nước sẽ là yếu tố quyết định giới hạn phát triển bền vững của các đô thị toàn cầu trong những thập kỷ tới.

Liên hợp quốc cảnh báo khủng hoảng đói nghèo đe dọa ổn định kinh tế toàn cầu