Mưa lớn còn kéo dài đến tháng 10, cảnh giác lũ quét, sạt lở và dông lốc

Mưa lớn vẫn tiềm ẩn dù lượng mưa trung bình có xu hướng giảm

Tháng 8 vừa qua ghi nhận nhiều diễn biến thời tiết đáng chú ý trên phạm vi cả nước. Tại khu vực Biển Đông, cơ quan khí tượng ghi nhận hoạt động của 3 cơn bão và 1 áp thấp nhiệt đới, trong đó có bão số 3 (Kujira), áp thấp nhiệt đới hình thành ngày 7.8, bão số 4 (Narra) và bão số 5 (Saudel).

Không chỉ bão và áp thấp nhiệt đới, nhiều khu vực trên cả nước còn xuất hiện dông, lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh. Các hiện tượng thời tiết nguy hiểm diễn ra cục bộ nhưng có thể gây thiệt hại lớn đối với nhà cửa, công trình, cây xanh, phương tiện giao thông và hoạt động sản xuất của người dân.

Bước sang tháng 9, thời tiết được dự báo chuyển sang giai đoạn có sự phân hóa rõ rệt giữa các khu vực. Theo nhận định của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, tổng lượng mưa tại Bắc Bộ và các tỉnh từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh phổ biến thấp hơn từ 20-40% so với trung bình nhiều năm. Nam Bộ cũng được dự báo có tổng lượng mưa thấp hơn từ 5-15%.

Trong khi đó, khu vực Cao nguyên Trung Bộ có tổng lượng mưa cao hơn khoảng 10-20% so với trung bình nhiều năm. Các khu vực còn lại có lượng mưa phổ biến xấp xỉ trung bình nhiều năm.

Tuy nhiên, việc tổng lượng mưa tháng có thể thấp hơn trung bình nhiều năm không đồng nghĩa với nguy cơ mưa lớn giảm. Theo cơ quan khí tượng, các đợt mưa lớn vẫn có khả năng tập trung trong thời gian ngắn, nhất là tại Bắc Bộ và dải đất từ Thanh Hóa đến Đà Nẵng.

Tại Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ, thời tiết tiếp tục duy trì trạng thái nhiều mây, có mưa rào và dông. Một số ngày có thể xuất hiện mưa vừa, mưa to cục bộ. Trong các cơn dông, người dân cần đề phòng lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.

Bão, áp thấp nhiệt đới tiếp tục là yếu tố gây mưa lớn

Một trong những yếu tố được đặc biệt lưu ý trong giai đoạn từ tháng 9 đến tháng 10 là hoạt động của bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông.

Từ tháng 9, hoạt động của các xoáy thuận nhiệt đới trên Biển Đông được dự báo có xu hướng gia tăng về cường độ. Số lượng bão và áp thấp nhiệt đới hình thành trên Biển Đông cũng như ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền Việt Nam được nhận định ở mức tương đương trung bình nhiều năm, với khoảng 2,4 cơn hoạt động trên Biển Đông và khoảng 1,2 cơn có khả năng đổ bộ đất liền.

Tính chung từ nay đến hết năm 2026, Biển Đông có khả năng xuất hiện khoảng 4-6 cơn bão, trong đó khoảng 1-3 cơn có khả năng tác động trực tiếp hoặc đổ bộ vào đất liền nước ta.

Đáng chú ý, tác động của bão và áp thấp nhiệt đới không chỉ giới hạn ở khu vực ven biển. Khi các hệ thống thời tiết này ảnh hưởng đến đất liền, hoàn lưu có thể gây mưa lớn trên diện rộng, làm gia tăng nguy cơ lũ trên các sông, ngập úng tại đô thị, lũ quét tại khu vực miền núi và sạt lở đất tại những nơi có địa hình dốc, nền đất yếu.

Cùng với đó, sự kết hợp giữa các hình thái thời tiết như bão, áp thấp nhiệt đới, gió mùa Tây Nam và các nhiễu động khí quyển có thể khiến thời tiết diễn biến phức tạp, xuất hiện những đợt mưa lớn kéo dài sang tháng 10.

Cảnh giác lũ quét, sạt lở và dông lốc

Mưa lớn trong thời gian ngắn là một trong những nguy cơ đáng lưu ý trong những tháng cuối mùa mưa. Tại các khu vực miền núi, địa hình có độ dốc lớn, mưa lớn có thể làm đất đá mất ổn định, gây lũ quét và sạt lở đất.

Đặc biệt, những khu vực từng xảy ra sạt lở, có nền đất yếu hoặc nằm dưới chân taluy, ven sông suối cần được theo dõi chặt chẽ khi xuất hiện mưa lớn kéo dài. Người dân cần chủ động di chuyển khỏi khu vực có nguy cơ cao khi chính quyền địa phương đưa ra cảnh báo, không chủ quan chỉ vì mưa đã tạnh trong thời gian ngắn.

Tại các đô thị và khu vực có hệ thống tiêu thoát nước chịu áp lực lớn, mưa lớn tập trung cũng có thể gây ngập úng cục bộ, ảnh hưởng đến giao thông, sinh hoạt và hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Trong khi đó, dông lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh có thể xuất hiện đột ngột, gây nguy hiểm cho người dân đang hoạt động ngoài trời. Việc chằng chống nhà cửa, kiểm tra hệ thống điện, cắt tỉa cây xanh và hạn chế di chuyển trong thời điểm xuất hiện dông mạnh là những biện pháp cần được chú trọng.

Trên biển, từ tháng 9 trở đi, thời tiết được dự báo có nhiều biến động khi bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động mạnh hơn trên Biển Đông.

Các tàu thuyền hoạt động trên biển có thể đối mặt với dông mạnh, lốc xoáy, gió giật, biển động và sóng lớn. Đặc biệt, những hiện tượng nguy hiểm cục bộ trong các vùng mưa dông có thể xuất hiện nhanh và khó dự báo chính xác về thời điểm, vị trí.

Do đó, trước mỗi chuyến biển, chủ phương tiện và ngư dân cần kiểm tra đầy đủ thiết bị thông tin liên lạc, theo dõi thường xuyên các bản tin dự báo, cảnh báo thời tiết và chủ động điều chỉnh hành trình khi phát hiện nguy cơ thời tiết xấu.

Trong trường hợp bão hoặc áp thấp nhiệt đới có khả năng ảnh hưởng đến khu vực hoạt động, việc sớm tìm kiếm nơi tránh trú an toàn cần được ưu tiên nhằm hạn chế thấp nhất nguy cơ thiệt hại về người và tài sản.

Từ nay đến tháng 10, diễn biến thời tiết được dự báo tiếp tục phức tạp với sự đan xen của nhiều hình thái thời tiết nguy hiểm. Trong bối cảnh đó, việc chủ động phòng ngừa, cập nhật thông tin dự báo và nâng cao khả năng ứng phó tại cộng đồng sẽ đóng vai trò quan trọng trong giảm thiểu thiệt hại do thiên tai, đặc biệt tại những khu vực thường xuyên chịu tác động của mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất và dông lốc.

Tháng 9: Đề phòng nhiều đợt mưa lớn diện rộng, dông lốc và thời tiết cực đoan