Nghịch lý ngành xử lý rác: Lợi nhuận tỷ USD và bài toán giảm phát thải methane
Khoản đầu tư của tỷ phú Bill Gates vào Republic Services, doanh nghiệp vận hành bãi chôn lấp rác lớn thứ hai tại Mỹ, hiện có giá trị khoảng 29 tỷ USD. Tuy nhiên, đằng sau tiềm năng sinh lời từ ngành xử lý chất thải là bài toán môi trường không dễ giải quyết, khi các bãi chôn lấp vẫn là nguồn phát sinh khí methane – loại khí nhà kính có sức làm nóng toàn cầu rất lớn.
Ngành xử lý rác trở thành lĩnh vực đầu tư hàng chục tỷ USD
Theo thông tin công bố ngày 16/11/2026, Bill Gates đã đầu tư 114 triệu USD để sở hữu 5,2% cổ phần của Republic Services từ năm 1999. Sau gần ba thập kỷ, giá trị khoản đầu tư này tăng mạnh. Tính đến ngày 15/11/2026, tỷ phú này nắm giữ khoảng 38% cổ phần doanh nghiệp, với giá trị ước tính 29 tỷ USD, chưa tính 2,6 tỷ USD cổ tức đã nhận.
Sự phát triển của Republic Services phản ánh tiềm năng kinh tế lớn từ hoạt động thu gom, xử lý và khai thác tài nguyên từ chất thải. Tại Mỹ, mỗi năm người dân thải ra khoảng 240 triệu tấn rác, trong đó chất thải hữu cơ chiếm tỷ trọng đáng kể.
.jpg)
Doanh nghiệp này đã triển khai thu hồi giấy, bìa carton, kim loại và nhựa để tái chế; đồng thời tận dụng chất thải hữu cơ để sản xuất khí tự nhiên tái tạo và phân bón. Riêng năm 2023, một cơ sở của công ty tại Houston, bang Texas, cung cấp khoảng 99 triệu m³ khí thu hồi từ bãi rác cho các nhà máy khí.
Methane từ bãi chôn lấp đặt ra thách thức khí hậu
Dù mang lại giá trị kinh tế, hoạt động chôn lấp chất thải hữu cơ cũng tiềm ẩn nguy cơ phát thải khí methane. Khi rác hữu cơ phân hủy trong điều kiện thiếu oxy dưới lòng đất, lượng khí này được hình thành và có thể thoát ra môi trường.
Theo Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP), methane có khả năng giữ nhiệt mạnh hơn CO₂ khoảng 80 lần trong 20 năm đầu và khoảng 28 lần xét trên chu kỳ 100 năm. Vì vậy, kiểm soát phát thải methane từ các bãi chôn lấp đang trở thành một nội dung quan trọng trong nỗ lực ứng phó biến đổi khí hậu.
Republic Services từng cam kết cắt giảm 35% lượng phát thải vào năm 2030 thông qua Sáng kiến Mục tiêu dựa trên khoa học (SBTi) từ năm 2019. Tuy nhiên, những đánh giá độc lập được công bố sau đó cho thấy lượng methane tại một số bãi chôn lấp của doanh nghiệp vẫn là vấn đề đáng quan tâm.
Giảm rác hữu cơ đưa đi chôn lấp là giải pháp căn cơ
Một nghịch lý được đặt ra là doanh thu chủ yếu của các doanh nghiệp xử lý chất thải vẫn đến từ hoạt động thu gom và chôn lấp. Điều này có thể tạo ra xung đột giữa lợi ích kinh doanh với mục tiêu giảm lượng rác phát sinh và hạn chế ô nhiễm môi trường.
Các chuyên gia môi trường cho rằng, bên cạnh việc thu hồi khí tại những bãi chôn lấp hiện hữu, cần ưu tiên giảm lãng phí thực phẩm và phân loại chất thải hữu cơ ngay từ nguồn. Đây là hướng đi giúp hạn chế lượng vật liệu có khả năng phân hủy được đưa vào bãi chôn lấp, qua đó ngăn ngừa phát sinh methane trong tương lai.
Kinh nghiệm tại Đức cho thấy hiệu quả của chính sách hạn chế chôn lấp chất thải hữu cơ. Trong giai đoạn được đề cập, lượng phát thải methane từ bãi chôn lấp tại quốc gia này đã giảm khoảng 91%, trong khi mức giảm tại Mỹ vào khoảng 40%.
Thực tế này cho thấy, thu hồi khí từ bãi rác có thể tạo thêm nguồn năng lượng và giá trị kinh tế, nhưng không thể thay thế các giải pháp phòng ngừa chất thải. Giảm phát sinh rác, tăng cường tái sử dụng, tái chế và xử lý riêng chất thải hữu cơ vẫn là những hướng tiếp cận cần được ưu tiên.
Câu chuyện đầu tư hàng chục tỷ USD vào ngành xử lý rác của Bill Gates vì thế cũng đặt ra một vấn đề rộng hơn: Phát triển kinh tế tuần hoàn không chỉ là tìm cách khai thác giá trị từ rác thải, mà quan trọng hơn là giảm lượng chất thải phải xử lý, hạn chế phát thải khí nhà kính và bảo vệ môi trường trong dài hạn.
.jpg)



