Điện khí hóa: Hướng đi xanh đang thay đổi cuộc sống tại nhiều quốc gia
Từ Na Uy, Rwanda đến Trung Quốc, quá trình điện khí hóa đang tạo ra những chuyển biến rõ nét trong giao thông và sinh hoạt hằng ngày. Việc thay thế phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch bằng xe điện, đồng thời mở rộng ứng dụng điện trong đời sống, không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn mở ra hướng giảm phát thải, cải thiện chất lượng môi trường.
Na Uy tiến gần mục tiêu điện hóa giao thông toàn diện
Na Uy đang trở thành một trong những quốc gia đi đầu thế giới trong chuyển đổi phương tiện giao thông sang sử dụng năng lượng điện. Theo số liệu được công bố, trong tháng 9/2026, ô tô điện chiếm tới 98,81% tổng lượng xe mới bán ra tại quốc gia Bắc Âu này. Đáng chú ý, khoảng 90% sản lượng điện của Na Uy đến từ thủy điện, tạo lợi thế cho quá trình điện khí hóa gắn với nguồn năng lượng tái tạo.
Tại thủ đô Oslo, xu hướng chuyển đổi không chỉ diễn ra ở phương tiện cá nhân mà còn được thể hiện rõ trong hệ thống giao thông công cộng. Phần lớn xe buýt tại thành phố đã chuyển sang sử dụng điện, hoạt động với tần suất thường xuyên. Các phương tiện như phà và xe tải hạng nặng chạy điện cũng ngày càng phổ biến.
.jpg)
Ngoài ra, việc tích hợp năng lượng tái tạo trong căn hộ cũng góp phần giúp gia đình duy trì hóa đơn điện hằng tháng ở mức khoảng 500 - 730 kroner Na Uy, tương đương 1,34 - 1,96 triệu đồng.
Những thay đổi này cho thấy điện khí hóa có thể mang lại lợi ích đồng thời về môi trường và kinh tế, nhất là khi được triển khai cùng hệ thống năng lượng có tỷ trọng năng lượng tái tạo cao.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với bảo đảm an ninh năng lượng. Nhu cầu sử dụng điện tăng nhanh từ giao thông và các trung tâm dữ liệu đang tạo thêm áp lực lên nguồn cung. Bên cạnh đó, sản lượng thủy điện có thể suy giảm trong những mùa đông ít tuyết, khiến giá điện chịu tác động và làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nguồn cung.
Rwanda thúc đẩy xe điện, giảm chi phí và ô nhiễm
Tại châu Phi, Rwanda đang đẩy mạnh điện khí hóa giao thông, đặc biệt là phương tiện xe máy – loại hình vận tải gắn liền với sinh kế của đông đảo người lao động.
Khoảng sáu năm trước, quốc gia này bắt đầu thúc đẩy sử dụng phương tiện điện thông qua các chính sách miễn, giảm thuế và ưu đãi dành cho doanh nghiệp đầu tư, vận hành trạm sạc. Thủ đô Kigali cũng áp dụng quy định không cho đăng ký mới xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch, tạo điều kiện để xe máy điện phát triển.
Sự chuyển đổi này mang lại lợi ích thiết thực cho người lao động. Ông Claver Habagusenga, một tài xế xe ôm tại Kigali, cho biết việc chuyển từ xe máy chạy xăng sang xe điện giúp giảm đáng kể chi phí vận hành. Nếu trước đây phương tiện cần thay dầu, vệ sinh lọc gió và bảo dưỡng thường xuyên thì xe điện có cấu tạo vận hành đơn giản hơn, ít tiếng ồn và không cần thay dầu động cơ.
Hiện mỗi ngày ông Habagusenga thực hiện khoảng ba lần đổi pin, với chi phí 1,69 USD/lần, tương đương khoảng 44.500 đồng. Phí lưu hành hằng năm đối với xe máy điện là 2,03 USD, trong khi xe máy chạy xăng ở mức 6,77 USD.
Đáng chú ý, hiệu quả kinh tế còn thể hiện qua thu nhập của người lao động. Khi sử dụng xe xăng, mỗi ngày ông tiêu thụ khoảng 3 lít nhiên liệu và thu được lợi nhuận khoảng 6,09 USD. Sau khi chuyển sang xe điện, khoản thu nhập hằng ngày tăng lên 11,50 USD.
Không chỉ thay đổi phương tiện giao thông, điện khí hóa còn được mở rộng sang hoạt động sinh hoạt gia đình. Ông Habagusenga đã thay bếp than bằng bếp từ để chuẩn bị bữa sáng. Việc này giúp tiết kiệm thời gian, giảm chi phí nhiên liệu và hạn chế khói phát sinh trong không gian sống.
Những bước đi tại Rwanda cho thấy chuyển đổi sang phương tiện điện không chỉ có ý nghĩa trong việc giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch mà còn góp phần cải thiện điều kiện lao động, sinh hoạt và chất lượng môi trường tại đô thị.
Trung Quốc mở rộng hệ sinh thái phương tiện điện
Tại Trung Quốc, xe điện đang ngày càng trở thành lựa chọn quen thuộc trong hoạt động đi lại của nhiều gia đình. Quá trình chuyển đổi không chỉ giới hạn ở ô tô mà còn mở rộng sang xe máy điện, xe tải và nhiều loại phương tiện khác.
Ông Phate Zhang, nhà sáng lập trang tin xe điện CnEVPost, cho biết gia đình ông tại Thượng Hải hiện sử dụng ba xe máy điện phục vụ nhu cầu đi lại hằng ngày. Chi phí mỗi lần sạc đầy một xe khoảng 0,6 nhân dân tệ, tương đương 2.300 đồng, đủ để di chuyển khoảng 20km.
Năm 2020, ông Zhang quyết định thay chiếc ô tô chạy dầu diesel bằng xe điện do nhận thấy chi phí sử dụng thấp hơn đáng kể. Hiện mỗi tháng ông chi khoảng 200 nhân dân tệ, tương đương 770.000 đồng, để sạc xe. Mức này thấp hơn khoảng 400 nhân dân tệ, tương đương 1,54 triệu đồng, so với khoản tiền nhiên liệu phải bỏ ra nếu tiếp tục sử dụng ô tô diesel.
Chính sách hỗ trợ của chính quyền địa phương cũng góp phần thúc đẩy xu hướng này. Tại Thượng Hải, người mua ô tô điện được cấp biển số miễn phí. Trong khi đó, nếu lựa chọn phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch, người dân có thể phải chi khoảng 90.000 nhân dân tệ, tương đương 345,6 triệu đồng, để có biển số.
Cùng với các chính sách khuyến khích, hạ tầng sạc điện tại Trung Quốc ngày càng được mở rộng. Tại nhiều trung tâm thương mại, người sử dụng chỉ cần quét mã QR để bắt đầu quá trình sạc xe.
Theo ông Zhang, việc sử dụng ô tô điện hiện không còn bị giới hạn trong phạm vi đô thị. Gia đình ông có thể thực hiện những chuyến đi khoảng 800km mỗi chiều về quê ở miền Trung Trung Quốc. Mặc dù hành trình kéo dài khoảng 12 giờ, bao gồm cả thời gian nghỉ và sạc pin, điều kiện hạ tầng đã được cải thiện đáng kể so với trước đây.
Nếu năm 2020 khu vực làng quê nơi gia đình ông sinh sống chưa có trụ sạc thì hiện đã xuất hiện ít nhất ba trụ sạc trong bán kính 3km. Các phương tiện vận tải hạng nặng sử dụng điện cũng ngày càng xuất hiện nhiều hơn trên những tuyến đường chính.
Điện khí hóa cần gắn với nguồn năng lượng sạch
Thực tiễn tại Na Uy, Rwanda và Trung Quốc cho thấy điện khí hóa đang tạo ra những thay đổi sâu rộng trong giao thông và sinh hoạt. Việc thay thế phương tiện sử dụng xăng, dầu bằng xe điện giúp giảm nhu cầu tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch, đồng thời mở ra cơ hội hạn chế khí thải và ô nhiễm không khí tại các đô thị.
Tuy nhiên, để quá trình chuyển đổi thực sự mang lại lợi ích môi trường lâu dài, điện khí hóa cần được triển khai đồng bộ với phát triển các nguồn năng lượng sạch, bảo đảm năng lực cung ứng điện và đầu tư hạ tầng sạc phù hợp.
Bên cạnh đó, việc mở rộng sử dụng phương tiện điện cũng cần đi kèm giải pháp quản lý pin sau sử dụng, thu hồi và tái chế đúng quy định, hạn chế nguy cơ phát sinh chất thải nguy hại trong quá trình chuyển đổi.
Như vậy, điện khí hóa không đơn thuần là thay thế một loại phương tiện bằng loại phương tiện khác, mà là một phần trong quá trình chuyển dịch năng lượng và xây dựng mô hình phát triển ít phát thải. Những kinh nghiệm từ các quốc gia tiên phong cho thấy, khi chính sách, hạ tầng và nguồn năng lượng được kết nối hiệu quả, chuyển đổi điện hóa có thể trở thành động lực quan trọng thúc đẩy giao thông xanh và bảo vệ môi trường.
.jpg)



