Hội nghị COP31 kêu gọi đẩy nhanh loại bỏ nhiên liệu hóa thạch, thúc đẩy mục tiêu Net Zero
Dự thảo thỏa thuận chính trị được công bố tại Hội nghị COP31 kêu gọi các quốc gia đẩy nhanh quá trình chuyển đổi khỏi than đá, dầu mỏ và khí đốt, đồng thời tăng nguồn tài chính hỗ trợ các nước đang phát triển ứng phó với biến đổi khí hậu, thể hiện nỗ lực thực hiện các mục tiêu khí hậu toàn cầu.
Thúc đẩy chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch
Ngày 16/11, Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31) công bố dự thảo thỏa thuận chính trị, trong đó kêu gọi đẩy nhanh quá trình chuyển đổi khỏi các nguồn nhiên liệu hóa thạch gồm than đá, dầu mỏ và khí đốt. Văn kiện cũng nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi ngay lập tức khỏi việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong các hệ thống năng lượng.

Dự thảo do Australia, quốc gia đồng chủ trì COP31, xây dựng và được đưa ra để gần 200 quốc gia xem xét trước khi tiến tới thông qua. Đây là một trong những nội dung quan trọng của hội nghị, trong bối cảnh các nước vẫn tồn tại khác biệt về lợi ích kinh tế, an ninh năng lượng và trách nhiệm giảm phát thải.
Than đá, dầu mỏ và khí đốt hiện vẫn giữ vai trò đáng kể trong cơ cấu năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, quá trình khai thác và sử dụng những nguồn nhiên liệu này cũng tạo ra lượng lớn khí nhà kính, góp phần làm gia tăng hiệu ứng nhà kính và thúc đẩy biến đổi khí hậu. Vì vậy, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch được xem là điều kiện quan trọng để kiểm soát phát thải và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero).
Một đề xuất đáng chú ý trong dự thảo là nâng tỷ trọng điện năng trong tổng nhu cầu năng lượng cuối cùng toàn cầu lên 35% vào năm 2035. Sáng kiến do Thổ Nhĩ Kỳ thúc đẩy, hướng tới mở rộng điện khí hóa trong các lĩnh vực giao thông, công nghiệp và xây dựng.
Tuy nhiên, để điện khí hóa thực sự đóng góp vào mục tiêu giảm phát thải, quá trình này cần đi đôi với phát triển các nguồn điện sạch, nhất là năng lượng tái tạo. Nếu nguồn điện vẫn phụ thuộc lớn vào than đá và nhiên liệu hóa thạch, hiệu quả giảm phát thải sẽ bị hạn chế. Do đó, chuyển dịch năng lượng không chỉ là thay đổi cách thức sử dụng năng lượng mà còn đòi hỏi tái cơ cấu hệ thống sản xuất điện, đầu tư hạ tầng truyền tải, lưu trữ và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.
Tăng tài chính khí hậu, mở rộng ứng dụng công nghệ xanh
Bên cạnh chuyển dịch năng lượng, tài chính khí hậu tiếp tục là vấn đề trọng tâm tại COP31. Dự thảo thỏa thuận đề cập đề xuất của các nước đang phát triển về việc các quốc gia giàu tăng gấp ba nguồn tài chính dành cho thích ứng với biến đổi khí hậu, hướng tới mức ít nhất 120 tỷ USD.
Đề xuất xuất phát từ thực tế các quốc gia đang phát triển, đặc biệt là những nước dễ bị tổn thương trước thiên tai và thời tiết cực đoan, thường phải đối mặt với thiệt hại lớn trong khi nguồn lực tài chính và năng lực ứng phó còn hạn chế. Nguồn hỗ trợ bổ sung sẽ góp phần giúp các nước đầu tư vào hệ thống cảnh báo sớm, công trình phòng chống thiên tai, bảo vệ tài nguyên nước và phát triển sinh kế thích ứng với biến đổi khí hậu.

Chủ tịch COP31 Murat Kurum nhấn mạnh yêu cầu các quốc gia thực hiện những cam kết tài chính khí hậu đã đưa ra, trong đó có mục tiêu huy động 300 tỷ USD mỗi năm vào năm 2035 theo thỏa thuận đạt được tại COP29 ở Baku năm 2024.
Để thúc đẩy việc chuyển cam kết thành hành động, Thổ Nhĩ Kỳ đang phối hợp với Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) triển khai cơ chế Kết nối thực thi khí hậu, hướng tới kết nối nguồn lực tài chính với các chương trình, dự án ứng phó biến đổi khí hậu cụ thể. Vấn đề đặt ra không chỉ là huy động vốn mà còn phải bảo đảm khả năng tiếp cận và phân bổ nguồn lực phù hợp, giúp quá trình chuyển dịch năng lượng diễn ra công bằng, không tạo thêm gánh nặng cho các nền kinh tế đang phát triển.
Một nội dung khác được quan tâm là sáng kiến tự nguyện Cam kết Antalya về trí tuệ nhân tạo (AI), do Thổ Nhĩ Kỳ phát động nhằm khai thác tiềm năng công nghệ trong ứng phó biến đổi khí hậu, đồng thời đánh giá tác động môi trường từ quá trình phát triển AI. Sáng kiến nhận được khoảng 80 sự ủng hộ từ các quốc gia và doanh nghiệp.
Theo người đứng đầu cơ quan khí hậu Liên hợp quốc Simon Stiell, AI có thể hỗ trợ dự báo thời tiết, giám sát phát thải khí nhà kính và tối ưu hóa hoạt động của các hệ thống năng lượng tái tạo. Công nghệ này cũng mở ra cơ hội nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên và nhận diện sớm nguy cơ thiên tai.
Tuy nhiên, sự phát triển của AI cũng kéo theo những thách thức môi trường. Các trung tâm dữ liệu tiêu thụ lượng điện và nước lớn, có nguy cơ gia tăng áp lực lên tài nguyên nếu không được quản lý phù hợp. Vì vậy, ứng dụng công nghệ mới cần gắn với sử dụng năng lượng hiệu quả, phát triển điện sạch và kiểm soát dấu chân môi trường.
COP31 tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, dự kiến kết thúc ngày 20/11. Những ngày đàm phán cuối cùng được dự báo còn nhiều thách thức do khác biệt giữa các quốc gia về lộ trình loại bỏ nhiên liệu hóa thạch và trách nhiệm tài chính khí hậu. Dù vậy, các đề xuất tại hội nghị tiếp tục cho thấy yêu cầu cấp thiết phải chuyển những cam kết quốc tế thành hành động cụ thể, thúc đẩy năng lượng sạch, giảm phát thải và tăng khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.




