Sắc xuân miền Tây: Chợ nổi Cái Răng ngày Tết

Mâm hoa trái khổng lồ giữa dòng sông

Từ trung tâm thành phố Cần Thơ xuôi về phía hạ lưu chừng 6 km, chợ nổi Cái Răng hiện ra trên một nhánh sông Hậu như một dải lụa đầy sắc màu. Không cần tiếng rao hàng, không cần bảng hiệu, chỉ cần những cây sào tre cắm trên mũi ghe, người miền Tây thường gọi là “cây bẹo”, treo lên vài trái khóm, chùm chuối, trái dưa hấu hay cặp bưởi là đủ để khách từ xa nhận ra thuyền nào bán gì. Trong ánh nắng đầu ngày, hàng trăm ghe thuyền từ các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long nối nhau tề tựu, kéo dài cả cây số trên mặt sông, có đoạn phình ra gần kín bề ngang dòng chảy, tạo nên một “mâm hoa trái” khổng lồ giữa miền sông nước.

Những ngày cận Tết, từ 20 đến 30 tháng Chạp, nhịp chợ sớm hơn thường lệ. Mới khoảng 5 giờ sáng, sông đã đông nghịt ghe xuồng. Ghe lớn tải trọng vài tấn, thậm chí cả chục tấn chở đầy dừa tươi, dưa hấu, hành tây, bắp cải, củ cải trắng; xuồng nhỏ chen chúc mang theo những mẻ trái cây mới hái từ miệt vườn. Hoa Tết từ khắp nơi đổ về, làm mặt sông như bừng nở. Cúc vàng, vạn thọ, mai kiểng được buộc gọn trên ghe, chở cả mùa xuân đến cho thành phố.

Không khí mua bán trên chợ nổi Cái Răng những ngày giáp Tết vẫn giữ trọn vẻ mộc mạc, chân phương của miền thương hồ bao đời nay. Không có những quầy sạp cố định, không có bảng hiệu rực rỡ, tất cả giao dịch diễn ra trên mặt sông mênh mang. Người bán đứng vững trên mũi ghe, người mua chèo xuồng nhỏ áp sát bên mạn, rồi chỉ bằng vài ánh mắt, vài câu chào hỏi thân tình, những cặp khóm, cặp dưa hấu hay giỏ quýt vàng đã được chuyền tay cho nhau. Động tác ném – bắt diễn ra nhịp nhàng, thuần thục như một điệu múa quen thuộc của dân sông nước, đến mức nhiều du khách phải nín thở theo dõi và nhanh tay giơ máy ảnh, điện thoại lên ghi lại khoảnh khắc đặc trưng hiếm thấy ở bất cứ khu chợ nào khác.

Giữa dòng chợ đông đúc ấy, không chỉ có ghe buôn trái cây, rau củ mà còn xuất hiện đủ loại xuồng bán hàng rong, tạo nên một “khu ẩm thực nổi” độc đáo. Từ phở, hủ tiếu, bánh mì thịt đến cà phê, nước mía… tất cả đều được nấu nướng ngay trên thuyền, tỏa hương thơm quyện trong sương sớm. Chỉ cần cập nhẹ mũi xuồng vào một chiếc ghe bán hủ tiếu, ngồi chênh vênh trên mui thuyền giữa bốn bề sóng nước, nhâm nhi tô hủ tiếu bốc khói hay cầm trên tay ly cà phê nóng hổi, ta đã có thể cảm nhận trọn vẹn cái ấm áp, thân thương của buổi chợ sớm ngày Tết – thứ hương vị bình dị mà sâu lắng, khiến những người xa quê chợt thấy lòng mình dịu lại giữa mênh mang sông nước miền Tây.

Chợ nổi Cái Răng không chỉ là đầu mối mua bán sỉ nông sản mà còn là nơi trung chuyển hàng hóa đi khắp nơi. Nhiều ghe bầu từ TP Hồ Chí Minh, từ các tỉnh miền Đông hoặc cả thương lái nước ngoài neo đậu để thu gom trái cây đưa về chợ đầu mối hoặc xuất sang các nước lân cận. Chiều ngược lại, những chuyến ghe lại chở đầy quần áo, vải vóc, bánh kẹo, nhu yếu phẩm về cung ứng cho bà con miệt vườn trong những ngày Tết. Dòng sông vì thế không chỉ mang theo phù sa mà còn mang theo nhịp sống, mang theo sự gắn kết bền chặt của cả vùng đồng bằng.

Gắn bó với chợ nổi hơn hai mươi năm, chị Huỳnh Thị Thới, tiểu thương chuyên bán trái cây, vừa thoăn thoắt buộc lại mớ bưởi trên cây bẹo vừa chia sẻ: “Mấy ngày này cực nhưng vui lắm. Bình thường bán lẻ tẻ, thu nhập chỉ vài trăm ngàn một ngày, nhưng cận Tết khách đông, thương lái tới nhiều, nên bán khá hơn. Nhờ mấy bữa chợ Tết mà gia đình có thêm tiền sắm sửa, lo cho con cái bộ đồ mới đón năm mới”. Với chị, mỗi mùa chợ Tết không chỉ là chuyện mua bán mà còn là thời điểm để cảm nhận rõ nhất sức sống của nghề thương hồ – nghề gắn liền với con nước, với nhịp thở của miền Tây.

Hồn Tết miền sông nước

Điểm níu giữ chân du khách không chỉ là sắc màu của hoa trái, mà còn là vẻ chân thành, phóng khoáng của con người miền sông nước. Giữa dòng chợ tấp nập, người ta dễ bắt gặp nụ cười móm mém nhưng hiền hòa của những lão nông đã gắn bó cả đời với ghe thuyền, đôi bàn tay chai sạn vẫn thoăn thoắt buộc lại mớ trái cây trên cây bẹo.

Ở một góc khác, ánh mắt bỡ ngỡ mà rạng rỡ của cô gái trẻ lần đầu theo cha mẹ ra chợ sớm, vừa chèo xuồng vừa ngượng ngùng đáp lại lời hỏi thăm của khách lạ. Rồi đâu đó vang lên câu chuyện rôm rả của những thương lái lâu năm, kể nhau nghe về vụ mùa vừa qua, về chuyện con cái học hành, về kế hoạch trở về quê sớm hơn để kịp bữa cơm tất niên. Trong không gian mênh mang sông nước ấy, không khí Tết như lan tỏa trong từng câu chào hỏi thân tình, từng cái gật đầu, cái cười xã giao giữa những con người chưa từng quen biết, nhưng lại dễ dàng sẻ chia cho nhau cảm giác ấm áp của một mùa xuân đang rất gần.

Không gian chợ nổi ngày Tết cũng là nơi giao thoa của quá khứ và hiện tại. Từ trên cầu Cái Răng nhìn xuống, cả khúc sông như một bức tranh chuyển động, nơi những chiếc ghe gỗ truyền thống vẫn song hành cùng tàu du lịch hiện đại. Du khách trong và ngoài nước len lỏi giữa dòng chợ, lắng nghe tiếng máy nổ hòa với tiếng sóng, cảm nhận cái lạnh nhẹ của sương sớm và mùi thơm của trái cây chín. Nhiều người bảo rằng, đến Cần Thơ mà chưa một lần đi chợ nổi Cái Răng ngày Tết thì coi như chưa chạm được “hồn” của miền Tây.

Trong bối cảnh du lịch thành phố ngày càng khởi sắc, chợ nổi Cái Răng được xem là “thương hiệu” không thể thiếu. Nơi đây đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia, nằm trong danh sách những chợ nổi ấn tượng của khu vực và thế giới. Những ngày cao điểm giáp Tết, lượng du khách tăng cao, lực lượng chức năng địa phương tăng cường tuần tra, nhắc nhở an toàn giao thông đường thủy để đảm bảo cho dòng chợ vận hành trọn vẹn, an toàn.

Song, hơn cả những danh hiệu hay con số thống kê, giá trị lớn nhất của chợ nổi Cái Răng nằm ở chỗ nó vẫn giữ được nhịp sống tự nhiên, không bị “đóng khung” thành một bảo tàng tĩnh lặng. Chợ vẫn họp khi trời còn mờ sương, vẫn mua bán bằng cách chuyền tay giữa hai con thuyền chòng chành, vẫn có những bữa cà phê, tô hủ tiếu giữa bốn bề hoa trái. Chính điều đó đã làm nên linh hồn của chợ, khiến mỗi mùa Tết đến xuân về, dòng sông lại rộn ràng như được đánh thức sau một năm dài.

Giữa guồng quay hiện đại, khi đường bộ, siêu thị, thương mại điện tử ngày càng phát triển, chợ nổi Cái Răng vẫn tồn tại như một minh chứng sống động cho văn hóa sông nước miền Tây. Mỗi dịp xuân về, sắc hoa trên những chiếc ghe, tiếng cười của thương hồ, ánh mắt háo hức của du khách lại hòa vào nhau, tạo nên bản hòa ca đặc trưng chỉ có thể tìm thấy trên dòng sông này.

Và trong làn gió se se của buổi sớm, khi nhìn những cây bẹo đong đưa báo hiệu mùa xuân đã về, người ta chợt hiểu rằng Tết miền Tây không chỉ nằm trên mâm cỗ hay trong phố phường rực rỡ, mà còn hiện hữu mộc mạc, đậm đà giữa dòng chợ nổi Cái Răng – nơi sắc xuân được chưng cất từ phù sa, từ mồ hôi và từ cả tình người miền sông nước.

Nhiều hoạt động đặc sắc tại Ngày hội 'Sắc Xuân trên mọi miền Tổ quốc' năm 2026