Sau năm thiên tai kỷ lục 2025, mùa mưa bão 2026 sẽ ra sao?

Bước sang năm 2026, dù nhiều khả năng không tái diễn “kịch bản kỷ lục” như năm trước, nhưng các chuyên gia cảnh báo thời tiết, khí hậu vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro khó lường do tác động của biến đổi khí hậu và sự chuyển pha phức tạp của hiện tượng ENSO.

Năm 2025: Một năm thiên tai chưa từng có

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, trong năm 2025 đã có tới 21 cơn bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông, vượt kỷ lục 20 cơn của năm 2017. Đáng chú ý, bão số 9 Ragasa đạt cường độ cấp 17, giật trên cấp 17, trở thành cơn bão mạnh nhất từng được ghi nhận tại khu vực này.

Không chỉ bão, lũ lụt năm 2025 cũng diễn biến đặc biệt nghiêm trọng. Mực nước trên nhiều sông ở Bắc Bộ, Trung Bộ, Tây Nguyên và đồng bằng sông Cửu Long vượt các mốc lịch sử. Riêng tại khu vực phía đông tỉnh Đắk Lắk, trận lũ được đánh giá là vượt cả đỉnh lũ lịch sử năm 1993 trên lưu vực sông Ba.

Thiên tai trong năm đã khiến 468 người chết và mất tích, 741 người bị thương; hơn 4.000 ngôi nhà bị sập, cuốn trôi và gần 350.000 nhà bị hư hỏng. Hàng trăm nghìn héc-ta lúa, hoa màu bị ngập úng, hàng triệu gia súc, gia cầm và hàng trăm nghìn lồng bè thủy sản bị thiệt hại, gây tổn thất nặng nề cho sản xuất và đời sống.

Năm 2026: ENSO chuyển pha, thời tiết khó ổn định

Theo các chuyên gia khí hậu, từ nay đến khoảng tháng 3/2026, ENSO có xu hướng chuyển từ La Nina sang trạng thái trung tính, nhưng vẫn nghiêng về pha lạnh. Nửa đầu năm 2026, thời tiết nước ta vì thế vẫn chịu ảnh hưởng của trạng thái này.

Đáng chú ý, trong năm 2026, hệ thống khí quyển đại dương nhiều khả năng sẽ trải qua các giai đoạn chuyển pha liên tục: giữa năm ở trạng thái trung tính và về cuối năm có thể chịu tác động của El Nino. Việc chuyển pha liên tục khiến khí hậu trở nên kém ổn định, làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các hiện tượng cực đoan như bão mạnh, mưa lớn cường suất cao, lũ quét, sạt lở đất.

Về mùa bão 2026, các nhà khí tượng nhận định còn quá sớm để đưa ra con số cụ thể. Tuy nhiên, xét theo quy luật thống kê, trong các năm chuyển từ La Nina sang trung tính, số lượng bão thường xấp xỉ trung bình nhiều năm, khoảng 12 - 13 cơn trên Biển Đông.

Khả năng năm 2026 lặp lại kỷ lục như 2025 được đánh giá là thấp, song các chuyên gia nhấn mạnh không thể loại trừ hoàn toàn, nhất là trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang làm gia tăng tính bất thường của thời tiết.

Các cơ quan chuyên môn cho rằng, xu thế chung là tần suất và cường độ các hiện tượng thời tiết nguy hiểm sẽ tiếp tục gia tăng trong những năm tới, không chỉ riêng năm 2026. Điều này đòi hỏi công tác theo dõi, dự báo và cảnh báo sớm phải được đặt lên hàng đầu, đặc biệt là các bản tin dự báo ngắn hạn, có độ chi tiết cao.

Trong năm 2026, ngành khí tượng thủy văn sẽ đẩy mạnh dự báo chi tiết tới cấp xã, đồng thời ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số để nâng cao chất lượng dự báo.

Về phía công tác phòng, chống thiên tai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ tiếp tục tăng cường kiểm tra an toàn hệ thống đê điều, hồ đập; đẩy nhanh tiến độ tu bổ, duy tu các công trình phòng chống lũ; chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó với lũ lớn, lũ đặc biệt lớn và các tình huống thiên tai trên diện rộng.

Dù năm 2026 có thể không lặp lại một mùa thiên tai kỷ lục như 2025, nhưng các chuyên gia cảnh báo đây vẫn sẽ là một năm thời tiết nhiều biến động, khó dự báo. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động rõ nét, việc chuẩn bị sẵn sàng các phương án phòng ngừa, ứng phó và giảm nhẹ rủi ro thiên tai vẫn là yêu cầu cấp thiết đối với cả chính quyền và người dân.

Thiên tai cực đoan gia tăng trên toàn cầu