Tin trong nước

Tân Tiến – Miền quê để nhớ, để thương

Mai Thắng • 11:32 21/02/2026

Mỗi độ xuân về, khi gió biển từ phía Nga Sơn thổi qua những cánh đồng cói xanh rì, lòng người xa quê lại chộn rộn nhớ về một miền đất nghĩa tình. Miền quê ấy xưa là xã Nga Tân, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa; nay mang tên xã Tân Tiến. Dẫu địa danh có đổi thay theo dòng chảy sáp nhập hành chính, thì hồn cốt của một vùng quê trồng cói vẫn nguyên vẹn: xanh trong nếp sống, xanh ở lòng người.

Màu xanh nối dài trên những con đường bê tông

Mùa xuân Bính Ngọ, trở về Tân Tiến, điều dễ nhận ra nhất là sắc xanh trải dài từ ngõ xóm đến từng mái nhà. Không chỉ là màu xanh của hàng ngàn cây cau cao vút trước sân, của những vườn na, vườn ổi, mà còn là màu xanh của những con đường bê tông phẳng lì, sạch sẽ, nối liền xóm trên với xóm dưới.

Hàng cau xanh mướt là đặc trưng của mỗi gia đình ở xã Tân Tiến

Anh Mai Văn Dũng, một người con xóm 7 (nay là xóm 23, xã Tân Tiến), đứng bên vườn na trĩu quả kể rằng ngày trước nhà anh cũng có hàng cau trước ngõ. Khi dựng nhà mới, phải chặt đi để lấy đất làm móng, anh chuyển sang trồng na. “Vườn nhỏ lại nhưng vẫn phải giữ màu xanh. Có trái cho con cháu ăn, có thêm thu nhập, mà sân vườn lúc nào cũng mát mắt”, anh cười hiền.

Đi sâu sang xóm 24 – nơi từng được gọi vui là “thủ phủ cau” – những hàng cau thẳng tắp như những cột mốc xanh đánh dấu sự yên bình của làng quê. Ông Mai Văn Hồi bảo, người dân nơi đây chọn cau không chỉ vì dễ trồng, ít tốn công chăm bón, mà vì cau gợi nhớ nếp nhà truyền thống. Dưới gốc cau là giàn trầu xanh mướt. Mỗi dịp cưới hỏi, lễ tết, con cháu quây quần têm trầu, bẻ cau, kể chuyện mưu sinh. Cau – trầu không chỉ là phong tục mà còn là sợi dây gắn kết các thế hệ.

Giữa tiết xuân ấm áp, đứng dưới hàng cau nghe tiếng gió xào xạc, mới hiểu vì sao người Tân Tiến nói rằng: giữ cau là giữ lấy hồn quê.

Từ vùng đất nghèo đến miền quê nông thôn mới

Hơn 30 năm trước, Nga Tân từng được xem là một trong những xã nghèo của huyện Nga Sơn (cũ). Người dân sống chủ yếu nhờ cây cói. Cói mọc trên vùng đất pha mặn, theo chân người dân vào từng mái nhà, trở thành chiếu, thành thảm, thành kế sinh nhai. Nhưng cái nghèo vẫn đeo bám.

Ngày ấy, trục đường chính chỉ là con đường rải đá cũ kỹ. Mùa nắng bụi mù, mưa xuống lầy lội, ổ trâu, ổ voi nối nhau. Đường bê tông chỉ chiếm vài phần trăm, tập trung chủ yếu dọc tuyến đê dài hơn 4 km – ranh giới với hai xã Nga Thủy và Nga Thanh. Buổi tối, ai sang nhà hàng xóm phải cầm theo đèn pin soi đường.

Giờ đây, trong mùa xuân Bính Ngọ, trở lại Tân Tiến, khó ai hình dung được hình ảnh cũ. Trục đường chính đã được thảm nhựa phẳng lì. Hàng trăm km đường ngõ xóm được bê tông hóa. Khi mặt trời vừa lặn, những bóng đèn điện công cộng bật sáng dọc các tuyến đường, ánh sáng trải dài như phố thị.

Người dân kể, tuyến đường nhựa được làm trước thềm Đại hội Đảng bộ huyện nhiệm kỳ 2020–2025. Cột điện, bóng đèn nhiều đoạn do chính bà con đóng góp. Sự chung tay ấy làm nên diện mạo mới: một miền quê sáng đèn, sáng cả niềm tin.

Có những ký ức nhắc lại để càng thêm trân trọng hiện tại. Ba mươi năm trước, phần lớn hộ gia đình nơi đây còn sử dụng “nhà cầu lộ thiên”. Nước sinh hoạt chủ yếu là nước mưa và nước giếng đào. Mùa nắng, mùi hôi bốc lên; mùa mưa, nước tràn khắp vườn tược. Giếng nước nhiều khi đục ngầu, bốc mùi – người dân gọi là “giếng trở” mà không biết đó là ô nhiễm.

Ông Mai Văn Chiến, người từng trải qua thời kỳ ấy, nay nhìn lại chỉ mỉm cười: “Bây giờ bói không ra ‘hố xí lộ thiên’. Nhà nào cũng có công trình vệ sinh tự hoại. Hơn 80% hộ dùng nước máy. Chuồng trại chăn nuôi có hệ thống xử lý chất thải. Ao cá định kỳ nạo vét. Rác thải không còn vứt bừa bãi”.

Nếp sống xanh ở Tân Tiến không chỉ là trồng cây, mà còn là thay đổi ý thức. Người dân hạn chế dùng phân hóa học mạnh, ưu tiên phương thức canh tác an toàn. Vườn nhà nào cũng có cây ăn trái, có giàn mướp, giàn bầu. Ao cá, đàn gà, con lợn đều được chăm sóc theo hướng sạch sẽ, bền vững.

Xuân về, nhìn những khu vườn xanh tốt, những con đường sạch bóng, mới thấy hết ý nghĩa của hai chữ “đổi thay”.

Càng đi xa, càng muốn trở về

Từ một xã nghèo, Tân Tiến hôm nay đã trở thành miền quê phát triển khá toàn diện. Nhà mái bằng, nhà tầng, nhà ngói mới san sát. Công trình dân sinh được đầu tư đồng bộ. Trẻ em được học hành đầy đủ. Người lớn mạnh dạn làm ăn, nhiều gia đình vươn lên khá giả từ nghề cói, từ buôn bán, từ lao động xa quê.

Bà Mai Thị Liên, sau nhiều năm mưu sinh ở miền Nam, nay trở về quê an hưởng tuổi già. Trong căn nhà ba gian vững chãi, bữa cơm xuân có bát cơm trắng dẻo thơm, bà xúc động: “Có điện, có đường, hàng quán đông vui, làng xóm thương nhau lúc khó khăn – thế là sướng lắm rồi.”

Đại úy công an Mai Văn Loan – người con của vùng cói mỗi lần về quê lại bồi hồi. Tuổi thơ anh gắn với đồng cói mênh mang, với bờ ao, hàng cau, những chiều theo mẹ phơi cói dưới nắng. “Cuộc sống đủ đầy rồi càng thương ký ức xưa. Càng đi xa càng nhớ quê, càng muốn trở về”, anh nói.

Có lẽ đó cũng là tâm tình chung của bao người con Tân Tiến. Dẫu đi đâu, làm gì, trong tim họ vẫn còn tiếng gió lùa qua đồng cói, vẫn còn bóng cau nghiêng bên hiên nhà.

Mùa xuân Bính Ngọ này, Tân Tiến đón xuân trong diện mạo mới. Nhưng điều quý giá nhất không chỉ là những con đường bê tông, những ngôi nhà cao tầng, hay ánh điện sáng trưng mỗi tối. Điều quý giá hơn cả là tình nghĩa xóm giềng vẫn bền chặt, là nếp sống xanh được gìn giữ từ đời này sang đời khác.

Giữa nhịp sống hiện đại, có một miền quê ven biển vẫn âm thầm xanh – xanh cây lá, xanh niềm tin và xanh cả nghĩa tình. Và với những người con đã từng lớn lên từ đồng cói Nga Sơn năm nào, đó luôn là nơi để trở về.