Tăng tốc hiện đại hóa xử lý rác thải, Hải Phòng hướng tới đô thị kinh tế tuần hoàn

Trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa và gia tăng dân số diễn ra nhanh chóng, áp lực xử lý chất thải rắn sinh hoạt tại thành phố Hải Phòng ngày càng lớn. Trước thực tế đó, thành phố đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp từ hoàn thiện cơ chế quản lý, mở rộng hạ tầng xử lý đến ứng dụng công nghệ hiện đại nhằm giảm tỷ lệ chôn lấp, nâng cao hiệu quả tái chế và hướng tới mô hình kinh tế tuần hoàn.

Hoàn thiện hạ tầng và cơ chế quản lý chất thải

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng, khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên toàn địa bàn hiện khoảng 3.300 tấn/ngày. Đây là áp lực rất lớn đối với hệ thống thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải của thành phố.

Để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, thời gian qua Hải Phòng đã ban hành nhiều kế hoạch, quyết định và văn bản chỉ đạo liên quan đến công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt. Song song với đó, hoạt động tuyên truyền về phân loại rác tại nguồn, hạn chế xả rác không đúng quy định và trách nhiệm tái chế bao bì, sản phẩm cũng được triển khai sâu rộng đến cộng đồng dân cư, trường học và các tổ chức đoàn thể.

Theo quy hoạch xử lý chất thải rắn đến năm 2025, Hải Phòng định hướng xây dựng 12 khu xử lý cấp thành phố và 7 khu xử lý cấp huyện. Hiện nay, thành phố có 7 khu xử lý chất thải rắn sinh hoạt tập trung đang hoạt động cùng 482 bãi rác quy mô nhỏ do UBND cấp xã quản lý.

Bên cạnh đó, toàn thành phố hiện có 664 điểm tập kết rác thải, tạo thành mạng lưới trung chuyển phục vụ công tác thu gom đồng bộ từ khu dân cư tới các cơ sở xử lý tập trung.

Đáng chú ý, Hải Phòng đang đẩy mạnh đầu tư công nghệ xử lý rác hiện đại. Thành phố hiện có 2 dự án đốt rác với tổng công suất khoảng 1.400 tấn/ngày đã được quyết định chủ trương đầu tư. Đồng thời, thành phố cũng đang đề xuất triển khai thêm dự án xử lý chất thải rắn sinh hoạt và chất thải công nghiệp bằng công nghệ đốt rác phát điện tại khu vực tiếp giáp Khu xử lý chất thải rắn Gia Minh, công suất khoảng 2.000 tấn/ngày.

Khi các dự án đi vào vận hành, lượng rác phải chôn lấp sẽ giảm đáng kể, đồng thời góp phần thu hồi năng lượng và tài nguyên từ chất thải.

Giảm chôn lấp, biến rác thành nguồn tài nguyên

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng, tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt được thu gom và xử lý hiện đạt khoảng 95% tại khu vực đô thị và khoảng 90% tại khu vực nông thôn. Tỷ lệ tái chế, tái sử dụng và sản xuất phân compost đạt khoảng 24%.

Tại khu vực đô thị, rác thải cơ bản được thu gom hằng ngày. Đối với khu vực nông thôn, việc thu gom được tổ chức từ 2 - 3 lần/tuần tùy điều kiện từng địa phương. Các khu vực công cộng, chợ dân sinh, tuyến phố chính được tăng tần suất thu gom nhằm bảo đảm vệ sinh môi trường và mỹ quan đô thị.

Hiện Hải Phòng có 32 đơn vị cung ứng dịch vụ thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải sinh hoạt, góp phần duy trì hoạt động vệ sinh môi trường liên tục trên địa bàn thành phố.

Tuy nhiên, công tác xử lý chất thải vẫn còn nhiều thách thức. Toàn thành phố hiện có 796 bãi chôn lấp, trong đó 314 bãi đã dừng hoạt động. Nhiều bãi rác quy mô nhỏ chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật về chống thấm, thu gom nước rỉ rác và hệ thống cây xanh cách ly.

Để khắc phục tình trạng này, Hải Phòng đang từng bước nâng cấp các bãi rác hiện hữu, đồng thời ưu tiên phát triển các dự án đốt rác phát điện. Đây được xem là hướng đi phù hợp với xu thế kinh tế tuần hoàn, giúp xử lý chất thải triệt để hơn, giảm áp lực lên môi trường và tạo ra nguồn năng lượng tái tạo phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Theo Ngân hàng Thế giới (World Bank), Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ gia tăng rác thải nhanh tại khu vực Đông Nam Á. Nếu không có giải pháp quản lý hiệu quả, lượng chất thải rắn đô thị có thể tiếp tục tăng mạnh trong những năm tới. Vì vậy, chuyển đổi từ mô hình xử lý truyền thống sang kinh tế tuần hoàn được xem là xu hướng tất yếu để giảm thiểu ô nhiễm và tối ưu hóa tài nguyên.

Những bước đi hiện nay cho thấy Hải Phòng đang từng bước xây dựng hệ thống quản lý chất thải hiện đại, hướng tới mục tiêu phát triển xanh và bền vững. Khi rác thải không còn bị xem là gánh nặng mà trở thành nguồn tài nguyên có thể tái tạo và khai thác hiệu quả, thành phố sẽ có thêm động lực quan trọng để hiện thực hóa chiến lược tăng trưởng xanh trong tương lai.

Dự thảo Luật Bảo vệ môi trường 2026 - Bài 4: Từ “chất thải là gánh nặng” đến “chất thải là tài nguyên” - Bước ngoặt lớn trong thay đổi tư duy