Ứng dụng “bẫy ảnh” bảo vệ hệ sinh thái rừng vùng đệm Di sản Mỹ Sơn

Theo xu hướng bảo tồn di sản hiện đại, việc bảo vệ các giá trị nổi bật toàn cầu không chỉ tập trung vào các công trình kiến trúc hay yếu tố khảo cổ hữu hình, mà còn bao gồm việc duy trì toàn bộ không gian cảnh quan và hệ sinh thái gắn liền với di sản. Trong đó, rừng tự nhiên và hệ động vật hoang dã đóng vai trò quan trọng như những “chỉ dấu sinh thái”, phản ánh mức độ nguyên vẹn và ổn định của môi trường sống.

Khu bảo vệ cảnh quan di tích Mỹ Sơn nằm bao quanh vùng lõi di sản, được xác định là vùng đệm sinh thái có vai trò hạn chế các tác động từ bên ngoài, duy trì sự liên kết cảnh quan và hỗ trợ bảo tồn lâu dài các giá trị của Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn. Theo các chuyên gia bảo tồn, quần thể di tích Mỹ Sơn chỉ có thể được gìn giữ bền vững khi hệ sinh thái rừng xung quanh tiếp tục duy trì được cấu trúc và chức năng sinh học tự nhiên.

Từ cuối tháng 11/2025, Ban Quản lý Khu bảo vệ cảnh quan Mỹ Sơn đã phối hợp với Ban Quản lý Rừng đặc dụng TP. Đà Nẵng triển khai khảo sát và lắp đặt 30 thiết bị bẫy ảnh tại toàn bộ các tiểu khu trong diện tích rừng hơn 1.160ha. Hoạt động giám sát được duy trì liên tục qua nhiều tháng nhằm ghi nhận đầy đủ tập tính hoạt động của động vật theo mùa và theo từng khung thời gian trong ngày.

Kết quả bước đầu ghi nhận sự xuất hiện của 27 loài động vật hoang dã thuộc nhiều nhóm phân loại khác nhau, trong đó có các loài nguy cấp theo danh mục của IUCN và nhiều loài thuộc Nhóm IIB theo quy định của pháp luật Việt Nam. Những dữ liệu này cho thấy khu rừng Mỹ Sơn vẫn đang duy trì nền tảng sinh thái quan trọng cùng mức độ đa dạng sinh học đáng kể.

Bẫy ảnh là phương pháp giám sát động vật hoang dã không xâm lấn, cho phép ghi nhận khách quan sự hiện diện, tần suất hoạt động và phạm vi phân bố của các loài, đặc biệt hiệu quả đối với các loài thú sống về đêm hoặc có tập tính nhút nhát. Không chỉ phục vụ nghiên cứu khoa học, hệ thống này còn hỗ trợ lực lượng bảo vệ rừng phát hiện sớm những biến động bất thường trong lâm phần để kịp thời đưa ra biện pháp xử lý.

Ông Nguyễn Công Khiết, Giám đốc Ban Quản lý Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn cho biết, trong bối cảnh công tác bảo vệ rừng đối mặt nhiều áp lực, việc ứng dụng khoa học - công nghệ vào quản lý tài nguyên rừng là xu hướng tất yếu. Hiện đơn vị đang chú trọng triển khai các công nghệ hỗ trợ như phần mềm quản lý tuần tra Smart, thiết bị định vị, camera giám sát và hệ thống bẫy ảnh.

Trong thời gian tới, Ban Quản lý Mỹ Sơn sẽ tiếp tục mở rộng hợp tác với các tổ chức quốc tế về bảo tồn thiên nhiên nhằm cập nhật và ứng dụng các công nghệ hiện đại trong quản lý rừng. Một số giải pháp tiên tiến dự kiến được nghiên cứu triển khai gồm flycam giám sát rừng, thiết bị bay không người lái (UAV) và hệ thống tự động phát hiện cháy rừng, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ tài nguyên rừng và bảo tồn đa dạng sinh học tại khu vực Mỹ Sơn.

Phát động Ngày Quốc tế Đa dạng sinh học 2026