Xử lý chợ cóc ở Hà Nội: Bài toán đô thị và sinh kế người dân

Tình trạng chợ cóc, chợ tạm và các điểm kinh doanh tự phát tồn tại nhiều năm qua đã gây ra không ít hệ lụy cho đô thị Hà Nội như lấn chiếm vỉa hè, lòng đường, mất mỹ quan, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông và khó kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm.

Tuy nhiên, các mô hình này vẫn tồn tại do đáp ứng nhu cầu mưu sinh của người dân và sự thuận tiện trong mua sắm, trong bối cảnh hệ thống chợ truyền thống chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu thực tế.

Nhằm xử lý tình trạng này, UBND TP Hà Nội đã ban hành Kế hoạch 373, đặt mục tiêu giải tỏa 231 chợ cóc, điểm kinh doanh tự phát trên địa bàn theo lộ trình cụ thể và phân loại theo mức độ phức tạp.

Theo kế hoạch, nhóm 75 điểm chợ cóc, chợ tạm lấn chiếm lòng đường, vỉa hè gây mất an toàn giao thông sẽ phải hoàn thành giải tỏa trước ngày 30/1/2026. Các điểm dưới 50 hộ kinh doanh sẽ được xử lý trước ngày 30/6/2026.

Đối với các điểm có từ 50-100 hộ kinh doanh, thời hạn xử lý là trước ngày 30/12/2026. Riêng các chợ cóc quy mô lớn, tồn tại lâu năm và có tính chất phức tạp với trên 100 hộ kinh doanh sẽ hoàn tất giải tỏa trước ngày 30/6/2027.

Điểm đáng chú ý trong kế hoạch lần này là việc phân nhóm xử lý theo mức độ khó thay vì triển khai đồng loạt, ưu tiên giải quyết trước các điểm nóng về trật tự đô thị.

Dù đồng tình với chủ trương lập lại trật tự đô thị, nhiều tiểu thương vẫn bày tỏ lo lắng về việc mất địa điểm kinh doanh và nguy cơ sụt giảm thu nhập sau giải tỏa.

Tại quận Hà Đông, nhiều hộ buôn bán lâu năm trên vỉa hè mong muốn được bố trí vào các khu chợ phù hợp để tiếp tục duy trì hoạt động kinh doanh và giữ chân khách quen.

Theo đánh giá, việc xóa bỏ chợ cóc không chỉ là câu chuyện dẹp bỏ các điểm vi phạm mà còn đòi hỏi phải xây dựng được không gian kinh doanh chính quy, thuận tiện để người dân yên tâm chuyển đổi mô hình buôn bán.

Hiện toàn thành phố có 457 chợ, song theo số liệu của Sở Công Thương Hà Nội, hệ thống này mới đáp ứng khoảng 40% nhu cầu mua sắm của người dân nội thành và khoảng 70% tại khu vực ngoại thành.

Trong khi đó, nhiều chợ truyền thống đang xuống cấp, thiếu sức hút; nhiều khu dân cư, khu đô thị mới cũng chưa được bố trí đầy đủ chợ dân sinh, gây áp lực lớn lên hạ tầng thương mại hiện hữu.

Để giải quyết căn cơ vấn đề, Hà Nội dự kiến xây mới và xây dựng lại 108 chợ trong giai đoạn 2026-2030, bao gồm hai chợ đầu mối, đồng thời cải tạo, nâng cấp thêm 118 chợ khác.

Theo đánh giá, nếu chỉ dẹp bỏ chợ cóc mà không bổ sung hệ thống chợ chính quy hoặc tạo mặt bằng kinh doanh ổn định cho tiểu thương thì việc xử lý mới chỉ giải quyết phần ngọn, chưa xử lý triệt để vấn đề sinh kế và nhu cầu mua sắm của người dân.

Các chuyên gia cho rằng, thước đo thành công của việc lập lại trật tự đô thị không chỉ nằm ở số lượng chợ cóc được giải tỏa mà còn ở khả năng duy trì lâu dài vỉa hè thông thoáng, đồng thời bảo đảm nơi kinh doanh ổn định cho tiểu thương và sự thuận tiện cho người dân trong mua sắm hằng ngày.

Hà Nội siết chặt việc xử lý chợ “cóc”, chợ “tạm”