Xuất hiện "dòng sông khí quyển", chuyên gia cảnh báo mưa lớn diện rộng ở miền Bắc

Đợt mưa lớn đang diễn ra tại miền Bắc được các chuyên gia đánh giá có diễn biến khá đặc biệt khi dải hội tụ gây mưa mang hình thái tương đồng với "dòng sông khí quyển" (atmospheric river) - hiện tượng thường tạo ra những đợt mưa diện rộng, kéo dài nhiều ngày và tiềm ẩn nguy cơ thiên tai cao.

Theo TS Nguyễn Ngọc Huy, chuyên gia về biến đổi khí hậu và cảnh báo thiên tai, dải hội tụ lần này kéo dài theo hướng Tây Nam - Đông Bắc, từ Myanmar đến Nhật Bản. Đây là dạng hội tụ có khả năng duy trì mưa lớn liên tục trên cùng một khu vực trong khoảng 3-5 ngày, thậm chí lâu hơn. Mô hình dự báo GFS cho thấy tổng lượng mưa phổ biến trong đợt này dao động từ 150-200mm, nhiều nơi có thể vượt ngưỡng 300mm.

Chuyên gia đặc biệt lưu ý người dân không nên chủ quan, nhất là tại khu vực miền núi và trung du Bắc Bộ. Khi mưa kéo dài sang ngày thứ ba, đất đá đã bão hòa nước sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ sạt lở. Đồng thời, các hồ nhỏ trên núi và những vị trí dòng suối bị cây cối, đất đá chắn dòng dễ tích nước, có thể vỡ bất ngờ và kích hoạt lũ quét theo hiệu ứng dây chuyền ở khu vực hạ lưu. Tại các đô thị, mưa với cường suất lớn trong thời gian ngắn cũng có thể gây ngập úng nghiêm trọng.

Do nhiều địa phương đã bước sang ngày mưa lớn thứ ba, TS Nguyễn Ngọc Huy khuyến nghị chính quyền cơ sở cần khẩn trương rà soát các điểm có nguy cơ sạt lở và lũ quét, cắm biển cảnh báo, thường xuyên cập nhật thông tin để người dân chủ động phòng tránh và sẵn sàng triển khai phương án sơ tán khi cần thiết.

Thống kê từ tối 29/6 đến sáng 30/6 cho thấy nhiều địa phương ghi nhận lượng mưa rất lớn như Tuyên Quang khoảng 265mm, Quảng Ninh trên 200mm, Lào Cai khoảng 166mm và Thái Nguyên hơn 120mm. Theo dự báo, mưa lớn còn kéo dài ít nhất đến ngày 2/7 và có thể tiếp tục xuất hiện rải rác đến khoảng ngày 3/7 hoặc lâu hơn.

Đáng chú ý, các mô hình dự báo cũng cho thấy từ khoảng ngày 5-10/7, miền Bắc có khả năng đón thêm một đợt mưa lớn trên diện rộng. Trong khi đó, nắng nóng tại miền Trung đang có xu hướng chấm dứt khi rãnh áp thấp dịch xuống khu vực này, khiến mưa dông gia tăng từ nay đến khoảng ngày 4/7, tập trung chủ yếu vào chiều và tối. Một số nơi có thể xuất hiện dông mạnh kèm lốc, sét và gió giật nguy hiểm.

Các chuyên gia khuyến cáo người dân cần theo dõi sát diễn biến thời tiết, hạn chế hoạt động ngoài trời khi xuất hiện mưa dông để bảo đảm an toàn.

Bên cạnh đó, khu vực miền Trung Philippines hiện đang tồn tại một vùng áp thấp. Dự báo hệ thống này sẽ di chuyển vào Biển Đông và có khả năng mạnh lên thành áp thấp nhiệt đới từ ngày 1/7. Khả năng phát triển thành bão vẫn cần tiếp tục được theo dõi trong những ngày tới.

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, đêm 29 và sáng 30/6, Bắc Bộ tiếp tục xuất hiện mưa vừa, mưa to, nhiều nơi mưa rất to. Lượng mưa đo được tại một số điểm vượt 150mm, trong đó trạm Xuân Minh 2 (Tuyên Quang) ghi nhận 265,2mm, Hồng Hà (Quảng Ninh) 208mm và Ngọc Chấn (Lào Cai) 166mm.

Từ ngày 30/6 đến đêm 1/7, khu vực vùng núi và trung du Bắc Bộ, Quảng Ninh cùng Hải Phòng tiếp tục có mưa vừa đến mưa to, lượng mưa phổ biến 50-100mm, cục bộ trên 250mm. Các địa phương còn lại ở Bắc Bộ dự báo có lượng mưa từ 20-50mm, một số nơi vượt 100mm. Cơ quan khí tượng cảnh báo nguy cơ xuất hiện những trận mưa có cường suất trên 100mm chỉ trong 3 giờ.

Ngoài Bắc Bộ, chiều và tối 30/6, Thanh Hóa, Nghệ An, khu vực từ TP Huế đến Lâm Đồng và Nam Bộ cũng có mưa rào và dông rải rác, lượng mưa phổ biến 10-30mm, cục bộ trên 70mm. Trong các cơn dông có thể xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh. Dự báo từ ngày 2/7, mưa lớn sẽ giảm dần, tuy nhiên nguy cơ ngập úng tại vùng trũng thấp, lũ quét trên các sông suối nhỏ và sạt lở đất tại khu vực đồi núi vẫn ở mức cần đặc biệt lưu ý.

Mưa lớn ở Bắc Bộ còn kéo dài, nắng nóng Trung Bộ dần thu hẹp