Báo chí và nghị trường: Cùng kiến tạo niềm tin trong kỷ nguyên mới

Sáng ngày 27/6, tại Nhà Quốc hội, Diễn đàn "Báo chí và Nghị trường: Dòng chảy kiến tạo trong kỷ nguyên mới" chính thức khai mạc dưới sự chỉ đạo của Ủy ban Văn hóa và Xã hội, Văn phòng Quốc hội và Hội Nhà báo Việt Nam.

Sự kiện được tổ chức nhân dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (6/1/1946 - 6/1/2026), Quốc hội khóa XVI bắt đầu nhiệm kỳ mới, đồng thời tiếp nối chuỗi hoạt động kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026).

Tham dự diễn đàn có Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh; Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân Lê Quốc Minh; Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Thu Hà; lãnh đạo các cơ quan của Văn phòng Quốc hội, nguyên lãnh đạo Hội Nhà báo Việt Nam, đại diện các cơ quan báo chí, chuyên gia, giảng viên cùng khoảng 250 sinh viên báo chí, truyền thông tiêu biểu đến từ các cơ sở đào tạo trên địa bàn Hà Nội.

Báo chí là cầu nối giữa Quốc hội với cử tri và Nhân dân

Phát biểu chào mừng, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, diễn đàn là sáng kiến có ý nghĩa của Hội Nhà báo Việt Nam, gắn với nhiều sự kiện lớn của Quốc hội và nền báo chí cách mạng Việt Nam trong năm 2026.

Theo ông, sau hơn một thế kỷ hình thành và phát triển, báo chí cách mạng Việt Nam luôn đồng hành cùng dân tộc, là lực lượng tiên phong trên mặt trận tư tưởng, văn hóa, vừa là tiếng nói của Đảng, Nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội, vừa là diễn đàn tin cậy của Nhân dân.

Ông nhấn mạnh, Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, mọi hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước cần được công khai, minh bạch để cử tri theo dõi, giám sát và đồng hành.

Trong quá trình đó, báo chí giữ vai trò đặc biệt quan trọng khi truyền tải đầy đủ, kịp thời các hoạt động của Quốc hội đến với người dân, góp phần nâng cao sự đồng thuận xã hội, đưa các luật, nghị quyết nhanh chóng đi vào cuộc sống.

Ở chiều ngược lại, báo chí cũng phản ánh tâm tư, nguyện vọng và những vấn đề phát sinh từ thực tiễn, giúp đại biểu Quốc hội có thêm thông tin đa chiều để hoàn thiện công tác lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.

Theo Chủ nhiệm Nguyễn Đắc Vinh, diễn đàn còn là dịp để các thế hệ nhà báo gặp gỡ, truyền cảm hứng, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, góp phần bồi dưỡng đội ngũ phóng viên trẻ tiếp nối sứ mệnh của báo chí cách mạng.

Phát biểu đề dẫn, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân Lê Quốc Minh cho biết, chủ đề "Báo chí và Nghị trường: Dòng chảy kiến tạo trong kỷ nguyên mới" được lựa chọn nhằm nhấn mạnh hai từ khóa là "dòng chảy" và "kiến tạo".

Theo ông, giữa nghị trường và báo chí chưa bao giờ tồn tại ranh giới tách biệt. Những vấn đề được thảo luận tại Quốc hội đều gắn chặt với đời sống xã hội và tác động trực tiếp đến hàng triệu người dân. Báo chí là cầu nối đưa các quyết sách đến với công chúng, đồng thời chuyển tải ý kiến, mong muốn và kỳ vọng của người dân trở lại cơ quan dân cử.

Đó là dòng chảy hai chiều của thông tin, trách nhiệm và niềm tin.

Ông Lê Quốc Minh cho rằng, trong giai đoạn hiện nay, báo chí cần được nhìn nhận ở tầm vóc rộng hơn chức năng thông tin hay phản biện xã hội, mà còn tham gia vào quá trình kiến tạo nhận thức, kiến tạo sự đồng thuận và kiến tạo niềm tin xã hội, tạo môi trường thuận lợi để chính sách đi vào cuộc sống.

"Đây cũng là điểm gặp gỡ rất tự nhiên giữa Quốc hội và báo chí. Quốc hội kiến tạo thể chế, còn báo chí góp phần kiến tạo niềm tin xã hội đối với thể chế. Nếu thiếu một trong hai yếu tố ấy, quá trình phát triển sẽ khó đạt được hiệu quả như mong muốn", ông nói.

Theo Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, những năm gần đây Quốc hội có nhiều đổi mới theo hướng công khai, minh bạch, gần dân hơn; trong khi báo chí cũng đang thay đổi mạnh mẽ dưới tác động của chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo.

Trong bối cảnh thông tin bùng nổ, xã hội càng cần những nguồn tin đáng tin cậy, những tiếng nói có trách nhiệm và các giá trị cốt lõi của nghề báo như tính trung thực, khách quan, nhân văn và trách nhiệm xã hội.

Ông cũng nhấn mạnh, điều quan trọng không chỉ là mối quan hệ giữa Quốc hội và báo chí mà còn là sự tin cậy lẫn nhau. Báo chí cần được tiếp cận thông tin nhanh chóng, đầy đủ và minh bạch hơn; ngược lại, các cơ quan dân cử cũng cần một nền báo chí chuyên nghiệp, phản ánh trung thực, khách quan và mang tinh thần xây dựng.

Báo chí nghị trường góp phần dân chủ hóa đời sống xã hội

Đóng góp tham luận tại diễn đàn, PGS.TS Nguyễn Hồng Vinh - nguyên Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, nguyên Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Đại biểu Quốc hội khóa X và XI - cho rằng giữa Quốc hội và báo chí tồn tại mối quan hệ hữu cơ, không thể tách rời.

Theo ông, nếu Quốc hội là nơi kết tinh ý chí, nguyện vọng của Nhân dân thành luật pháp và chính sách thì báo chí chính là kênh truyền tải tinh thần của các quyết sách ấy đến với xã hội, đồng thời phản ánh những tâm tư, nguyện vọng chính đáng của người dân trở lại cơ quan dân cử.

"Báo chí vừa là người đưa tin về nghị trường, vừa là một bộ phận quan trọng không thể thiếu trong quá trình dân chủ hóa đời sống của Nhân dân", PGS.TS Nguyễn Hồng Vinh nhấn mạnh.

Ông nhìn nhận, trong suốt chiều dài lịch sử, báo chí cách mạng Việt Nam luôn đồng hành với những bước ngoặt lớn của đất nước, từ những ngày đầu giành chính quyền, các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc đến công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế.

Đối với Quốc hội, ngay từ khóa I, báo chí đã góp phần đưa thông tin về hoạt động của Quốc hội đến với đồng bào, chiến sĩ cả nước. Đến nay, vai trò ấy ngày càng được mở rộng khi báo chí không chỉ phản ánh diễn biến các kỳ họp mà còn tham gia sâu vào truyền thông chính sách, giải thích pháp luật, phản ánh những vấn đề cử tri quan tâm và tạo diễn đàn để người dân đóng góp ý kiến vào quá trình xây dựng thể chế.

Theo PGS.TS Nguyễn Hồng Vinh, một xã hội hiện đại không chỉ cần những chính sách đúng mà còn cần người dân hiểu đúng và thực hiện đúng các chính sách đó. Vì vậy, báo chí phải trở thành cầu nối hiệu quả giữa Quốc hội với Nhân dân.

Chia sẻ kinh nghiệm nhiều năm vừa làm báo, vừa là đại biểu Quốc hội, PGS.TS Nguyễn Hồng Vinh cho rằng làm báo nghị trường không chỉ đơn thuần là ghi chép những gì diễn ra trong hội trường.

Theo ông, phía sau mỗi điều luật là câu chuyện phát triển của đất nước; phía sau một phiên chất vấn là trách nhiệm giải trình của Quốc hội và Chính phủ trước Nhân dân; còn phía sau mỗi nghị quyết là kỳ vọng rất cụ thể của người dân đối với tương lai.

Vì vậy, người làm báo nghị trường phải giúp công chúng hiểu được bản chất, ý nghĩa và tác động của các chính sách sau khi được Quốc hội xem xét, thông qua.

"Báo chí nghị trường đòi hỏi người làm báo phải có kiến thức chính trị, kiến thức pháp luật, tư duy chính sách và bản lĩnh nghề nghiệp. Một nhà báo giỏi không chỉ đưa tin nhanh mà còn phải biết phát hiện vấn đề, đặt câu hỏi đúng và phân tích được tác động xã hội phía sau mỗi quyết sách", ông nói.

Đề cập đến tác động của chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, PGS.TS Nguyễn Hồng Vinh cho rằng công nghệ có thể hỗ trợ tạo ra thông tin nhưng không thể thay thế tư duy chính trị, trách nhiệm xã hội, bản lĩnh nghề nghiệp và chiều sâu nhân văn của người làm báo.

Trong bối cảnh thông tin đa chiều, thậm chí nhiễu loạn, xã hội càng cần những nhà báo có khả năng kiểm chứng, phân tích và định hướng, nhất là đối với các vấn đề liên quan đến xây dựng pháp luật và chính sách công. Theo ông, nếu thông tin sai lệch về chính sách sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin xã hội và hiệu quả quản trị quốc gia. Vì vậy, độ tin cậy, tính khách quan, trung thực và trách nhiệm vẫn là những giá trị cốt lõi của báo chí.

Ở chiều ngược lại, ông cho rằng các cơ quan dân cử cũng cần tiếp tục đổi mới tư duy truyền thông, chủ động cung cấp thông tin nhanh chóng, đầy đủ, minh bạch để báo chí thực hiện tốt chức năng truyền thông chính sách.

"Khi hoạt động của Quốc hội ngày càng công khai, minh bạch và gần dân hơn, báo chí sẽ có điều kiện thuận lợi để phát huy vai trò của mình. Và khi báo chí làm tốt vai trò ấy, Quốc hội cũng sẽ nhận được nhiều phản hồi xác đáng từ thực tiễn cuộc sống", ông nhấn mạnh.

Gửi gắm tới khoảng 250 sinh viên báo chí, truyền thông tham dự diễn đàn, PGS.TS Nguyễn Hồng Vinh cho rằng dù công nghệ thay đổi đến đâu, người làm báo chân chính vẫn cần giữ ba phẩm chất cốt lõi.

Đó là lòng yêu nước và trách nhiệm công dân; tinh thần trung thực, dũng cảm trước sự thật; cùng ý thức học tập suốt đời để không ngừng tích lũy tri thức nghề nghiệp và kinh nghiệm thực tiễn.

Theo ông, mỗi tác phẩm viết về Quốc hội không chỉ là một sản phẩm báo chí mà còn góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, thúc đẩy dân chủ và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với hoạt động của Quốc hội.

"Từ nghị trường đến trang báo là hành trình không dài về khoảng cách nhưng rất dài về tinh thần trách nhiệm - trách nhiệm của đại biểu Quốc hội trước cử tri, của Quốc hội trước Nhân dân và của người làm báo trước sự thật cũng như lợi ích của đất nước. Khi những trách nhiệm ấy hòa quyện, chúng ta sẽ có những quyết sách tốt hơn, những tác phẩm báo chí có giá trị hơn và một nền dân chủ ngày càng phát triển bền vững", PGS.TS Nguyễn Hồng Vinh chia sẻ.

Diễn đàn gồm hai nội dung chính là "Tiếng nói Diên Hồng", tập trung trao đổi về mối quan hệ giữa báo chí và nghị trường; và "Truyền lửa - Sứ mệnh kiến tạo của người cầm bút trẻ", nơi sinh viên đối thoại trực tiếp với các nhà báo, chuyên gia và đại biểu Quốc hội.

Bên lề sự kiện, Ban tổ chức giới thiệu trưng bày chuyên đề với 101 hình ảnh, tư liệu, bìa báo, bài viết và tranh cổ động về Quốc hội và báo chí Việt Nam qua các thời kỳ. Các đại biểu cũng tham quan Bảo tàng Quốc hội Việt Nam, Trung tâm Báo chí Quốc hội và Hội trường Diên Hồng.

Thông qua chuỗi hoạt động này, diễn đàn không chỉ nhìn lại truyền thống đồng hành giữa Quốc hội và báo chí cách mạng Việt Nam mà còn góp phần tăng cường kết nối giữa các cơ quan dân cử, cơ quan báo chí và các cơ sở đào tạo báo chí - truyền thông, bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội cho thế hệ người làm báo trong kỷ nguyên số.

Trao Giải Báo chí Quốc gia lần thứ XX: Tôn vinh những tác phẩm xuất sắc