Bộ Xây dựng yêu cầu khẩn trương khắc phục hư hỏng, bảo đảm giao thông miền núi phía Bắc

Trên hiện trường, nhiều hạng mục vẫn đang được khẩn trương khắc phục. Chủ đầu tư phối hợp với các nhà thầu triển khai phương án xử lý, phấn đấu hoàn thành dự án Kết nối giao thông các tỉnh miền núi phía Bắc và sớm đưa công trình vào khai thác.

Theo Ban Quản lý dự án 2 (Ban QLDA 2), sự cố thiên tai xảy ra ngày 17/7 tại Km354 Quốc lộ 32, xã Mường Than, tỉnh Lai Châu, thuộc gói thầu XL-04, lý trình Km75 của dự án Kết nối giao thông các tỉnh miền núi phía Bắc.

Nguyên nhân trực tiếp là đợt mưa lớn kéo dài từ đầu tháng 7/2026, đặc biệt trong 3 ngày từ 15-17/7. Lượng mưa tại nhiều khu vực của Lai Châu vượt 400mm, gây lũ quét, lũ ống và sạt lở đất trên diện rộng. Tại Mường Than, lượng lớn đất đá, cây cối từ khu vực dãy Hoàng Liên Sơn trượt xuống, kết hợp với dòng lũ từ thượng lưu tạo thành trận lũ quét lớn, gây thiệt hại nghiêm trọng về người, tài sản và hạ tầng.

Sau thiên tai, gói thầu XL-04 ghi nhận khoảng 12 vị trí sạt lở trên đèo. Nghiêm trọng nhất là đoạn từ Km74+850 đến Km75+200, tương ứng khu vực Km354 Quốc lộ 32, khiến giao thông bị gián đoạn.

Tại Km354+500, nền đường, mặt đường và rãnh thoát nước phía trái tuyến bị hư hỏng. Khoảng 500m mặt đường xuất hiện các vết nứt, gãy trên phạm vi khoảng 1/3 bề rộng mặt đường, gây ách tắc tại khu vực có nhiều hộ dân sinh sống dọc hai bên tuyến. Mưa lũ cũng làm hư hỏng nền, mặt đường, hệ thống thoát nước, mái taluy và các công trình phòng hộ tại nhiều vị trí khác.

Thời điểm xảy ra thiên tai, các gói thầu cơ bản đã hoàn thành và đang thực hiện thủ tục bàn giao, đưa vào khai thác. Ngay sau sự cố, Ban QLDA 2 chỉ đạo tư vấn giám sát và các nhà thầu khẩn trương huy động nhân lực, máy móc, thiết bị xử lý hiện trường.

Khoảng 10 máy xúc được huy động để nắn dòng lũ ra phía suối; đá hộc được tập kết khẩn cấp phục vụ sửa chữa và mở đường tạm ngay sau khi nước rút. Các đơn vị đồng thời tổ chức hót dọn đất đá sạt lở, cắm biển báo, căng dây, lắp đèn cảnh báo và bố trí lực lượng cảnh giới tại các vị trí nguy hiểm.

Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, đến chiều 19/7, tuyến đường tạm đã được thông xe, chỉ 2 ngày sau khi xảy ra sự cố. Việc khôi phục giao thông bước đầu không chỉ đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân mà còn tạo điều kiện để lực lượng chức năng tiếp cận các bản bị cô lập, triển khai tìm kiếm, cứu nạn và cứu trợ.

Sau khi bảo đảm giao thông bước đầu, nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là khắc phục các hạng mục công trình bị hư hỏng. Để có cơ sở triển khai theo Lệnh xây dựng công trình khẩn cấp, Ban QLDA 2 đã trình Bộ Xây dựng xem xét điều chỉnh thời gian thực hiện dự án từ ngày 30/6/2026 đến ngày 31/12/2026.

Hiện chủ đầu tư đang phối hợp với các nhà thầu khảo sát hiện trường, đánh giá mức độ hư hỏng và xây dựng phương án xử lý. Mục tiêu được đặt ra là hoàn thành dự án trước ngày 30/11/2026, sớm đưa công trình vào khai thác.

Để công trình giao thông không bị chia cắt mùa lũ

Sự cố tại Mường Than cho thấy yêu cầu cấp thiết phải nâng cao khả năng chống chịu của các công trình giao thông trước diễn biến ngày càng cực đoan của thời tiết.

Biến đổi khí hậu đang làm thay đổi chế độ mưa và dòng chảy, đồng thời gia tăng nguy cơ xuất hiện các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lớn, lũ quét, sạt lở tại khu vực miền núi. Trong bối cảnh đó, việc đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông cần tính toán đầy đủ các yếu tố khí hậu, thủy văn và những kịch bản bất lợi có thể xảy ra trong suốt vòng đời công trình.

Bên cạnh việc nâng cao tiêu chuẩn thiết kế, cần nghiên cứu lựa chọn các giải pháp phù hợp với đặc điểm địa hình và điều kiện từng khu vực như cầu cạn, hầm xuyên núi; gia cố mái taluy bằng đinh neo, lưới thép cường độ cao, tường chắn có cốt và các giải pháp ổn định nền, mái dốc lâu dài.

Một yêu cầu quan trọng khác là tăng cường năng lực dự báo, cảnh báo lũ quét và sạt lở đất. Việc xây dựng bản đồ nguy cơ và mô hình dự báo trên phạm vi rộng sẽ tạo cơ sở cho quy hoạch, lựa chọn vị trí và thiết kế công trình giao thông an toàn hơn, hạn chế nguy cơ bị chia cắt khi thiên tai xảy ra.

Trước mắt, việc khẩn trương khắc phục hậu quả tại Mường Than nhằm khôi phục giao thông, bảo đảm an toàn cho người dân và ổn định công trình. Về lâu dài, sự cố cũng đặt ra yêu cầu phải tiếp tục nâng cao chất lượng khảo sát, thiết kế, thi công và quản lý vận hành các công trình giao thông trong điều kiện thiên tai ngày càng phức tạp.

Ngày 18/7, ngay sau khi xảy ra mưa lũ tại khu vực miền núi phía Bắc, Bộ Xây dựng đã ban hành công điện yêu cầu toàn ngành và Sở Xây dựng các địa phương khẩn trương triển khai các giải pháp ứng phó; kiểm tra những khu vực có nguy cơ sạt lở, ngập lụt; tổ chức phân luồng, cảnh giới tại các vị trí nguy hiểm, không để người và phương tiện lưu thông qua khu vực không bảo đảm an toàn. Bộ cũng yêu cầu huy động tối đa nhân lực, máy móc, thiết bị để xử lý các điểm sạt lở, bảo đảm thông xe trong thời gian sớm nhất.

Gần nhất, ngày 6/8, thực hiện Thông báo kết luận của Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh và Công điện số 38 của Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự Quốc gia, Bộ Xây dựng tiếp tục ban hành công điện yêu cầu toàn ngành chủ động tăng cường phòng, chống thiên tai, ứng phó với áp thấp nhiệt đới và gió mạnh trên biển.

Bộ yêu cầu các đơn vị rà soát công trình hạ tầng giao thông, xây dựng, đặc biệt là hệ thống tiêu thoát nước trên các tuyến trọng điểm và tại các đô thị lớn; chuẩn bị lực lượng, vật tư, thiết bị và phương án sẵn sàng ứng phó. Đồng thời, duy trì chế độ trực ban 24/24 giờ, theo dõi sát diễn biến thời tiết, chủ động xây dựng các kịch bản bất lợi và báo cáo kịp thời về Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự Bộ Xây dựng.

Canada sơ tán hơn 20.000 người vì cháy rừng, Mỹ cảnh báo lũ quét