Cao Bằng hướng tới trung tâm giao thương biên giới gắn với tăng trưởng xanh

Ngày 9/11, Hội thảo khoa học quốc tế Phát triển kinh tế và thương mại xuyên biên giới với chủ đề Kết nối chính sách, doanh nghiệp và đổi mới sáng tạo, mở rộng không gian hợp tác thương mại, dịch vụ và du lịch, hướng tới Khu kinh tế cửa khẩu Cao Bằng hiện đại, thông minh và hội nhập đã diễn ra tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Cao Bằng. Sự kiện do UBND tỉnh Cao Bằng phối hợp với Trường Đại học Thương mại và Báo Đại Đoàn Kết tổ chức, thu hút gần 500 đại biểu trong nước và quốc tế tham dự.

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Cao Bằng đang đứng trước cơ hội mở rộng vai trò kết nối giao thương giữa Việt Nam với khu vực Tây Nam Trung Quốc và các thị trường trong khu vực. Sau 10 năm kể từ hội thảo quốc tế về chính sách, giải pháp hỗ trợ xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc qua địa bàn tỉnh năm 2016, hoạt động kinh tế cửa khẩu của địa phương đã có những chuyển biến đáng kể.

Hai cặp cửa khẩu Trà Lĩnh - Long Bang và Tà Lùng - Thủy Khẩu được nâng cấp thành cửa khẩu quốc tế; cửa khẩu song phương Lý Vạn - Thạc Long và Khu cảnh quan thác Bản Giốc - Đức Thiên được đưa vào vận hành chính thức. Những thay đổi này góp phần mở rộng không gian giao thương, tạo điều kiện thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu, du lịch và giao lưu nhân dân hai nước.

Giai đoạn 2021 - 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua địa bàn Cao Bằng đạt hơn 4,46 tỷ USD, nguồn thu từ kinh tế cửa khẩu đóng góp khoảng 46% tổng thu ngân sách nhà nước của tỉnh. Riêng năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu đạt gần 1,64 tỷ USD. Những con số này cho thấy kinh tế biên giới đang giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu phát triển của địa phương.

Theo định hướng điều chỉnh Quy hoạch vùng Trung du và miền núi phía Bắc được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 610/QĐ-TTg ngày 4/4/2026, Cao Bằng được đặt trong hai hành lang kinh tế quan trọng là Cao Bằng - Thái Nguyên - Hà Nội và Cao Bằng - Lạng Sơn - Quảng Ninh. Đây là cơ sở để tỉnh tăng cường kết nối với các trung tâm sản xuất, thị trường và cảng biển, đồng thời mở rộng hợp tác thương mại với Bách Sắc, Quý Châu, Trùng Khánh và khu vực Đông Nam Trung Quốc.

Để hiện thực hóa mục tiêu, địa phương đang tập trung hoàn thiện hạ tầng giao thông, trong đó cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh được xác định là công trình có ý nghĩa quan trọng đối với kết nối vùng và phát triển kinh tế cửa khẩu. Tuyến Bắc Kạn - Cao Bằng cũng đang được chuẩn bị đầu tư. Tỉnh đồng thời nghiên cứu định hướng phát triển cảng hàng không quốc tế khi đáp ứng các điều kiện về quy hoạch, pháp lý và hiệu quả đầu tư.

Tuy nhiên, phát triển kinh tế cửa khẩu không chỉ dừng ở việc gia tăng lượng hàng hóa thông quan hay mở rộng các tuyến giao thông. Một trong những vấn đề được đặt ra tại hội thảo là làm thế nào để Cao Bằng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị xuyên biên giới, nâng cao giá trị sản phẩm và tạo thêm cơ hội việc làm, thu nhập cho người dân.

Với 96 báo cáo khoa học, trong đó có 42 báo cáo từ các đối tác nước ngoài, hội thảo tập trung trao đổi về phát triển logistics, thương mại điện tử, cửa khẩu thông minh, chuyển đổi số, liên kết chuỗi cung ứng và thu hút đầu tư. Các ý kiến cũng nhấn mạnh yêu cầu phát triển sản xuất, chế biến, bảo quản và phân phối hàng hóa ngay tại địa phương, tạo điều kiện để doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân tham gia trực tiếp hơn vào hoạt động thương mại xuyên biên giới.

Đáng chú ý, phát triển kinh tế được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với bảo vệ môi trường và gìn giữ các giá trị tự nhiên, văn hóa. Cao Bằng sở hữu nhiều lợi thế về cảnh quan và di sản, nổi bật là thác Bản Giốc - Đức Thiên, Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng cùng bản sắc văn hóa đặc sắc của các dân tộc. Đây không chỉ là nguồn lực phát triển du lịch mà còn là những giá trị cần được bảo tồn trong quá trình mở rộng hoạt động kinh tế.

Định hướng được lãnh đạo tỉnh nhấn mạnh là phát triển thương mại, dịch vụ và du lịch xuyên biên giới theo hướng bền vững, kết hợp cảnh quan thiên nhiên với du lịch cộng đồng, ẩm thực, làng nghề và sản phẩm OCOP. Qua đó, người dân địa phương có thêm cơ hội tham gia chuỗi cung ứng dịch vụ, nâng cao thu nhập mà vẫn duy trì được những giá trị văn hóa bản địa.

Trong khuôn khổ hội thảo, 14 cặp doanh nghiệp Việt Nam và Trung Quốc đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác, mở ra cơ hội kết nối thị trường, thúc đẩy xuất nhập khẩu, logistics, sản xuất và du lịch xuyên biên giới.

Từ lợi thế địa lý đến những cơ hội hợp tác mới, Cao Bằng đang hướng tới mô hình kinh tế cửa khẩu có chiều sâu, trong đó năng lực kết nối, giá trị gia tăng và hiệu quả sử dụng nguồn lực được đặt lên hàng đầu. Việc hài hòa giữa phát triển thương mại, bảo vệ môi trường, bảo tồn di sản và cải thiện đời sống người dân sẽ là yếu tố quan trọng để địa phương biến tiềm năng biên giới thành động lực tăng trưởng xanh, bền vững trong dài hạn.

Cao Bằng tạo động lực phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số