Cao Bằng rà soát hồ đập thủy điện trước cao điểm mưa bão

Trong bối cảnh đó, công tác quản lý và vận hành hồ đập thủy điện đang đối mặt với không ít khó khăn. Việc tuân thủ nghiêm các quy định về an toàn hồ đập, vận hành liên hồ chứa, đặc biệt là tích nước và xả lũ hợp lý để giảm áp lực cho vùng hạ du, trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm bảo vệ tính mạng và tài sản của người dân.

Hiện nay, Cao Bằng có 22 công trình thủy điện do 15 doanh nghiệp đầu tư, với tổng công suất lắp máy hơn 223 MW và sản lượng thiết kế trên 853 triệu kWh mỗi năm. Trong số này, có 18 nhà máy phát điện lên lưới quốc gia và 4 nhà máy phục vụ nhu cầu tự dùng.

Qua kiểm tra mới đây, Sở Công Thương Cao Bằng ghi nhận toàn bộ các công trình đều đã được phê duyệt quy trình vận hành hồ chứa. Tuy nhiên, vẫn còn 2 công trình chưa thực hiện việc rà soát, điều chỉnh theo đúng quy định hiện hành.

Đối với công tác bảo vệ hồ đập, có 13 công trình thuộc diện phải cắm mốc chỉ giới, song mới chỉ 11 công trình hoàn thành, còn 2 công trình chưa triển khai.

Công tác giám sát khai thác tài nguyên nước cũng còn nhiều hạn chế. Trong số 13 nhà máy do Bộ Công Thương cấp phép, tất cả đều đã lắp đặt hệ thống giám sát và kết nối dữ liệu. Tuy nhiên, với các nhà máy do địa phương cấp phép, mới chỉ có 3 đơn vị thực hiện, còn 5 nhà máy có hồ chứa nhỏ vẫn chưa lắp đặt hệ thống theo dõi.

Dù vậy, toàn bộ các công trình hiện đều đã xây dựng phương án bảo vệ đập, hồ chứa và hệ thống cảnh báo xả lũ theo quy định.

Từ năm 2024 đến nay, lũ lớn xuất hiện với tần suất cao và diễn biến ngày càng khó lường, đặc biệt là hai trận lũ lịch sử vào cuối tháng 9 và đầu tháng 10/2025.

Trong tổng số 22 nhà máy thủy điện, có 20 nhà máy vận hành an toàn. Chỉ 2 nhà máy gặp sự cố liên quan đến ngập nước và sạt lở kênh dẫn. Mực nước tại các hồ chứa vẫn nằm trong giới hạn thiết kế, thân đập không bị biến dạng và hệ thống quan trắc vận hành ổn định.

Tuy nhiên, việc thiếu thiết bị quan trắc tại một số công trình vẫn gây khó khăn cho công tác phối hợp thông tin và cảnh báo.

Trước mùa mưa lũ, các chủ đầu tư đều tổ chức kiểm tra hiện trạng công trình, sửa chữa hư hỏng, cập nhật phương án ứng phó thiên tai và tổ chức diễn tập theo các kịch bản đã được phê duyệt.

Việc phối hợp thông báo xả lũ cũng được thực hiện nghiêm túc nhằm bảo đảm an toàn cho khu vực hạ du. Các đơn vị đã chuẩn bị đầy đủ vật tư, phương tiện ứng phó, theo dõi sát diễn biến thời tiết và chủ động cảnh báo cho người dân.

Đối với các dự án mới như Thủy điện Pác Khuổi, chủ đầu tư đã chú trọng khảo sát kỹ địa hình, địa chất và lựa chọn thiết kế đập bê tông cốt thép trọng lực để bảo đảm an toàn, giảm thiểu tác động môi trường. Công trình dự kiến đi vào hoạt động từ tháng 8/2026.

Dù vậy, qua kiểm tra vẫn còn nhiều tồn tại cần sớm khắc phục. Hiện mới có 10 trong số 22 công trình xây dựng bản đồ ngập lụt vùng hạ du. Nhiều hồ chứa nhỏ có dung tích hạn chế, chủ yếu là đập tràn tự do nên khả năng cắt lũ thấp. Công tác cảnh báo đến người dân ở một số nơi vẫn còn chậm.

Bên cạnh đó, tỉnh vẫn chưa có cơ sở dữ liệu tập trung để giám sát trực tuyến các nhà máy nhỏ. Một số lưu vực sông thiếu trạm khí tượng thủy văn chuyên dụng nên chưa đủ dữ liệu dự báo. Sự phối hợp giữa chủ đầu tư và chính quyền địa phương cũng chưa đồng bộ, trong khi hoạt động tuyên truyền kỹ năng ứng phó thiên tai cho người dân còn hạn chế.

Trước thực trạng này, Sở Công Thương Cao Bằng đang tăng cường kiểm tra, đôn đốc công tác phòng chống thiên tai tại các công trình thủy điện, đặc biệt là hồ chứa nhỏ và các dự án đang xây dựng.

Các biện pháp trọng tâm gồm giám sát chặt chẽ việc vận hành đập, không cho tích nước đối với hồ chứa không đảm bảo an toàn, tăng cường lắp đặt hệ thống theo dõi, cung cấp dữ liệu cho cơ quan chức năng, thiết lập hành lang thoát lũ và bảo đảm an toàn cho vùng hạ du khi xả lũ.

Đối với các công trình đang thi công, các đơn vị được yêu cầu dừng thi công, di dời người và thiết bị trước khi mưa bão xảy ra.

Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Văn Nam cho biết sau các đợt bão số 10 và số 11 năm 2025, tỉnh đã tăng cường kiểm tra, hướng dẫn và đôn đốc các chủ đầu tư chuẩn bị phương án ứng phó thiên tai sát với thực tế hơn, đặc biệt đối với các hồ chứa nhỏ và các công trình đang xây dựng.

Theo ông Nam, tỉnh cũng kiên quyết không cho tích nước đối với những hồ chứa không bảo đảm an toàn, đồng thời yêu cầu tăng cường lắp đặt hệ thống giám sát, cung cấp số liệu cho cơ quan chức năng và bảo đảm cảnh báo kịp thời cho vùng hạ du khi xả lũ.

Phê duyệt 9 thủy điện chiến lược đa mục tiêu