Chuyển đổi xanh

Chuyển đổi xanh – chìa khóa để doanh nghiệp Việt vươn ra thế giới

Hạ Vy • 15:19 19/11/2026

Trước những yêu cầu ngày càng khắt khe về môi trường và phát triển bền vững, chuyển đổi xanh đang trở thành điều kiện quan trọng giúp doanh nghiệp Việt nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong bối cảnh các tiêu chuẩn môi trường, trách nhiệm xã hội và quản trị doanh nghiệp ngày càng trở thành điều kiện quan trọng của thương mại quốc tế, chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mang tính khuyến khích mà đang trở thành yêu cầu tất yếu đối với doanh nghiệp Việt Nam. Muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, doanh nghiệp không chỉ cần nâng cao năng lực sản xuất, xây dựng thương hiệu mà còn phải thay đổi phương thức tăng trưởng theo hướng xanh và bền vững.

Hội nhập quốc tế: Cơ hội lớn đi cùng những tiêu chuẩn mới

Ngày 18/11/2026, tại Hà Nội, Diễn đàn Đầu tư và Kinh doanh quốc tế do Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV) tổ chức đã thu hút hơn 200 đại biểu là đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, chuyên gia kinh tế, tổ chức tài chính, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp trong nước, quốc tế. Diễn đàn tập trung trao đổi về cơ hội mở rộng đầu tư, kinh doanh tại thị trường nước ngoài, tháo gỡ những rào cản trong thực tiễn và thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Một trong những thông điệp đáng chú ý được đưa ra tại diễn đàn là yêu cầu chuyển dịch tư duy phát triển của doanh nghiệp Việt Nam: từ xuất khẩu sản phẩm sang xây dựng thương hiệu; từ tham gia chuỗi cung ứng sang nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị; từ tìm kiếm thị trường sang chủ động kiến tạo những không gian phát triển mới.

kte-19.jpg
Quang cảnh diễn đàn

Phát biểu tại diễn đàn, ông Phạm Mạnh Hùng, Phó Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam, cho biết trong 10 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 1.010,55 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ năm trước, lần đầu tiên vượt mốc 1.000 tỷ USD. Đây là dấu mốc quan trọng, phản ánh quy mô và mức độ hội nhập ngày càng sâu rộng của nền kinh tế Việt Nam.

Tuy nhiên, quy mô thương mại tăng trưởng mạnh chưa đồng nghĩa với việc doanh nghiệp trong nước đã làm chủ được những khâu có giá trị gia tăng cao. Theo số liệu được trao đổi tại diễn đàn, khu vực kinh tế trong nước chỉ đóng góp khoảng 18,8% tổng kim ngạch xuất khẩu trong 10 tháng đầu năm, trong khi khu vực có vốn đầu tư nước ngoài chiếm tỷ trọng lớn hơn.

Điều đó đặt ra yêu cầu không chỉ nâng cao năng lực sản xuất mà còn phải củng cố nội lực, đổi mới công nghệ, phát triển thương hiệu và cải thiện chất lượng quản trị doanh nghiệp.

Đặc biệt, trong bối cảnh kinh tế thế giới đang tái cấu trúc chuỗi cung ứng, những yêu cầu liên quan đến bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng hiệu quả tài nguyên và thực hiện trách nhiệm xã hội ngày càng có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận thị trường của doanh nghiệp.

Nếu trước đây, giá thành và chất lượng sản phẩm thường được xem là những yếu tố cạnh tranh chủ yếu thì hiện nay, dấu chân carbon, nguồn gốc nguyên liệu, quy trình sản xuất và mức độ tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường đang trở thành những yếu tố ngày càng quan trọng.

Tiêu chuẩn xanh – phép thử năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

Một trong những vấn đề được quan tâm tại Diễn đàn Đầu tư và Kinh doanh quốc tế là những rào cản kỹ thuật và tiêu chuẩn mới tại các thị trường lớn. Trong đó, các quy định về môi trường của Liên minh châu Âu (EU), đặc biệt là Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), Quy định chống mất rừng (EUDR) và các yêu cầu liên quan đến bao bì, đang tạo ra những thay đổi đáng kể đối với hoạt động sản xuất, xuất khẩu.

Những quy định này cho thấy thương mại quốc tế đang chuyển dịch theo hướng gắn kết chặt chẽ hơn giữa hoạt động kinh tế với trách nhiệm môi trường. Doanh nghiệp muốn duy trì thị trường xuất khẩu không thể chỉ đáp ứng yêu cầu về số lượng, chất lượng hay giá cả, mà còn phải chứng minh được mức độ tuân thủ các quy định về môi trường trong toàn bộ quá trình sản xuất và cung ứng.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, đây vừa là thách thức, vừa là động lực thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp vẫn đang gặp khó khăn trong việc kiểm kê khí nhà kính, xác định dấu chân carbon của sản phẩm, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc, quản lý chất thải và đáp ứng các tiêu chuẩn ESG (môi trường, xã hội và quản trị). Đặc biệt, đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, chi phí đầu tư công nghệ, thiếu nhân lực chuyên môn và hạn chế về thông tin thị trường có thể trở thành những rào cản đáng kể.

Tuy nhiên, nếu nhìn nhận chuyển đổi xanh chỉ như một khoản chi phí để đáp ứng yêu cầu của đối tác nước ngoài thì doanh nghiệp có thể bỏ lỡ cơ hội phát triển dài hạn. Bởi lẽ, việc đổi mới công nghệ, tiết kiệm năng lượng, sử dụng nguyên liệu thân thiện với môi trường và tối ưu hóa quy trình sản xuất không chỉ giúp giảm tác động tiêu cực đến môi trường mà còn góp phần tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu suất và gia tăng giá trị sản phẩm.

Tại diễn đàn, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính – tiền tệ quốc gia, đã đề cập đến những xu hướng lớn đang định hình hoạt động đầu tư và kinh doanh quốc tế giai đoạn 2026–2030. Trong đó, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, công nghệ số và sự tái cấu trúc chuỗi cung ứng được xác định là những động lực có ảnh hưởng sâu rộng đến môi trường kinh doanh toàn cầu.

Đáng chú ý, chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp cần triển khai đồng bộ bộ tứ chuyển đổi gồm: chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng và chuyển đổi lao động. Đây không phải là những quá trình tách biệt mà có mối quan hệ tương hỗ, tạo nền tảng để doanh nghiệp nâng cao năng suất, khả năng thích ứng và sức cạnh tranh.

Từ góc độ môi trường, có thể thấy chuyển đổi xanh cần được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển doanh nghiệp, thay vì chỉ triển khai ở một số khâu riêng lẻ hoặc mang tính hình thức.

Từ thích ứng đến chủ động kiến tạo mô hình kinh doanh bền vững

Ngày 6/4/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 626/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026–2030 (Go Global). Chương trình đặt ra những mục tiêu nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quốc tế hóa, mở rộng đầu tư và xây dựng thương hiệu tại thị trường nước ngoài.

Đây là định hướng quan trọng trong bối cảnh doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển từ vị trí tham gia vào các hoạt động sản xuất, gia công sang chủ động hơn trong đầu tư, kinh doanh và phát triển thương hiệu trên thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, để quá trình này thực sự tạo ra giá trị bền vững, yếu tố môi trường cần được xem là một cấu phần quan trọng trong chiến lược Go Global của doanh nghiệp.

Trước hết, doanh nghiệp cần rà soát toàn bộ quy trình sản xuất, đánh giá mức tiêu hao năng lượng, nguyên liệu, nước và lượng chất thải phát sinh; từng bước ứng dụng công nghệ sạch, công nghệ tiết kiệm năng lượng và các giải pháp sản xuất tuần hoàn. Việc kiểm soát phát thải không nên chỉ dừng ở phạm vi nhà máy mà cần mở rộng sang chuỗi cung ứng, logistics, bao bì và vòng đời sản phẩm.

Thứ hai, cần chủ động xây dựng hệ thống quản trị môi trường và minh bạch thông tin. Việc kiểm kê khí nhà kính, xây dựng báo cáo phát triển bền vững, thực hiện các tiêu chuẩn môi trường phù hợp với từng thị trường sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao uy tín, tạo niềm tin với đối tác và nhà đầu tư quốc tế.

Thứ ba, cần coi đổi mới công nghệ và chuyển đổi năng lượng là hướng đầu tư dài hạn. Sử dụng năng lượng tái tạo, nâng cao hiệu suất thiết bị, tối ưu hóa hoạt động vận hành và ứng dụng công nghệ số trong quản lý tài nguyên sẽ góp phần giảm chi phí sản xuất, đồng thời giảm áp lực lên môi trường.

dan19.png
Ảnh minh họa do AI thiết kế

Một vấn đề khác không thể bỏ qua là năng lực tài chính và khả năng tiếp cận nguồn vốn xanh. Đối với nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, chuyển đổi xanh đòi hỏi nguồn vốn đầu tư ban đầu tương đối lớn. Vì vậy, bên cạnh nguồn lực tự có, doanh nghiệp cần chủ động tiếp cận các định chế tài chính, quỹ đầu tư và những công cụ tài chính hỗ trợ chuyển đổi xanh.

Cùng với đó, vai trò kiến tạo của Nhà nước, các hiệp hội ngành nghề và tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng. Cần tăng cường cung cấp thông tin về tiêu chuẩn môi trường quốc tế, hỗ trợ đào tạo nhân lực, tư vấn công nghệ, kết nối nguồn vốn và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, giúp doanh nghiệp có lộ trình chuyển đổi phù hợp với quy mô và điều kiện hoạt động.

Phát triển xanh để nâng tầm thương hiệu Việt

Một doanh nghiệp có thể mở rộng thị trường bằng lợi thế về giá, có thể gia tăng sản lượng nhờ năng lực sản xuất, nhưng để duy trì vị thế lâu dài trên thị trường quốc tế, doanh nghiệp cần xây dựng được uy tín và năng lực cạnh tranh thực chất.

Trong bối cảnh kinh tế xanh đang trở thành xu hướng phát triển chủ đạo, thương hiệu doanh nghiệp không chỉ được định hình bởi chất lượng sản phẩm hay quy mô kinh doanh mà còn bởi trách nhiệm đối với môi trường, cộng đồng và xã hội.

Điều này đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam phải thay đổi cách tiếp cận: không xem bảo vệ môi trường là nghĩa vụ phát sinh sau hoạt động sản xuất, mà phải tích hợp trách nhiệm môi trường ngay từ khâu xây dựng chiến lược, lựa chọn công nghệ, thiết kế sản phẩm đến tổ chức chuỗi cung ứng.

Diễn đàn Đầu tư và Kinh doanh quốc tế đã mở ra không gian trao đổi về cơ hội, thách thức và những giải pháp để doanh nghiệp Việt Nam tiến sâu hơn vào thị trường toàn cầu. Nhưng để hiện thực hóa những mục tiêu đó, sự thay đổi không thể chỉ dừng lại ở tư duy hội nhập hay mở rộng quy mô đầu tư. Quan trọng hơn là phải nâng cao chất lượng tăng trưởng, phát triển năng lực công nghệ và thực hiện chuyển đổi xanh một cách thực chất.

Vươn ra thế giới không đơn thuần là đưa sản phẩm Việt Nam đến với những thị trường mới, mà còn là đưa những giá trị của một nền kinh tế phát triển có trách nhiệm đến với cộng đồng quốc tế. Khi doanh nghiệp biết kết hợp hài hòa giữa hiệu quả kinh tế, trách nhiệm môi trường và lợi ích xã hội, chuyển đổi xanh sẽ không còn là áp lực phải thích ứng, mà trở thành lợi thế cạnh tranh và nền tảng để doanh nghiệp Việt Nam đi đường dài trong tiến trình hội nhập.

Bài liên quan
  • Diễn đàn Đầu tư tác động tại TP.HCM: Mở rộng cơ hội cho doanh nghiệp Việt chuyển đổi xanh
    Trong bối cảnh các tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị ngày càng được siết chặt, Diễn đàn Đầu tư tác động với chủ đề Mở khóa thương mại và chuỗi cung ứng đặt trọng tâm kết nối nguồn vốn quốc tế với nhu cầu phát triển sản xuất của doanh nghiệp Việt Nam. Việc này góp phần tháo gỡ điểm nghẽn tài chính, thúc đẩy chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh.

(0) Bình luận
Nổi bật
Đừng bỏ lỡ
Chuyển đổi xanh – chìa khóa để doanh nghiệp Việt vươn ra thế giới
(*) Bản quyền thuộc về Tạp chí điện tử Môi trường và Cuộc sống. Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.