Đề xuất buộc tháo dỡ công trình xả thải trái phép ra môi trường

Theo dự thảo, cá nhân vi phạm có thể bị phạt tối đa 1 tỷ đồng, trong khi mức phạt đối với tổ chức lên tới 2 tỷ đồng. Ngoài hình thức cảnh cáo hoặc phạt tiền, các tổ chức, cá nhân vi phạm còn có thể bị áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung như tước quyền sử dụng giấy phép có thời hạn, đình chỉ hoạt động từ 1 đến 24 tháng hoặc tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng quy định nhiều biện pháp khắc phục hậu quả như buộc khôi phục hiện trạng môi trường ban đầu; xử lý ô nhiễm môi trường; tiêu hủy máy móc, phương tiện đã qua sử dụng; tiêu hủy loài ngoại lai xâm hại; cải chính thông tin sai lệch về môi trường…

Đáng chú ý, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng Nghị định 45/2022 hiện chưa có quy định xử lý triệt để đối với các công trình, hệ thống xả thải được xây dựng trái phép. Thực tế cho thấy nhiều cơ sở dù bị phát hiện vi phạm nhưng chưa có chế tài đủ mạnh để buộc tháo dỡ các hạng mục vi phạm sau thời hạn khắc phục hậu quả.

Để khắc phục bất cập này, dự thảo nghị định mới đề xuất áp dụng mức phạt từ 80 đến 100 triệu đồng; từ 600 đến 800 triệu đồng; hoặc từ 800 triệu đồng đến 1 tỷ đồng tùy theo tính chất vi phạm và thẩm quyền cấp giấy phép môi trường của các cơ quan quản lý.

Các hành vi bị xử phạt gồm: xây lắp đường ống, thiết bị hoặc hệ thống xả thải không đúng nội dung giấy phép môi trường; xả chất thải không qua xử lý; xả thải sau xử lý nhưng không đạt quy chuẩn kỹ thuật; hoặc không xây dựng công trình bảo vệ môi trường theo quy định.

Ngoài xử phạt bằng tiền, cơ sở vi phạm còn có thể bị tước quyền sử dụng giấy phép môi trường từ 1 đến 2 tháng để khắc phục vi phạm. Đặc biệt, dự thảo bổ sung biện pháp buộc phá dỡ các công trình, thiết bị xây lắp trái phép phục vụ hoạt động xả thải ra môi trường.

Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ khi Nghị định 45/2022 có hiệu lực đến hết tháng 12/2025, cả nước đã xử phạt 12.059 vụ vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường với tổng số tiền khoảng 393 tỷ đồng.

Trong đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xử phạt gần 90 tỷ đồng; các bộ, ngành khác xử phạt hơn 754 triệu đồng; còn các địa phương xử phạt khoảng 302,6 tỷ đồng.

Sau 4 năm triển khai, Nghị định 45/2022 được đánh giá đã góp phần tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước về môi trường. Tuy nhiên, nhiều quy định chưa theo kịp thực tiễn, thiếu hướng dẫn chi tiết, dẫn tới việc áp dụng còn thiếu thống nhất giữa các địa phương và cơ quan chức năng.

Hơn 12.000 vụ vi phạm môi trường bị xử phạt sau 4 năm thực hiện Nghị định 45