Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi): Đề xuất cơ chế tái định cư tại chỗ, sử dụng hiệu quả quỹ đất đô thị

Chiều 1/10, tại phiên họp thứ 6, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Đất đai (sửa đổi). Theo tờ trình của Chính phủ, dự thảo bổ sung nhiều quy định nhằm hoàn thiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và phù hợp hơn với thực tiễn.

Một trong những nội dung đáng chú ý là mở rộng phương án bố trí chỗ ở cho người dân có đất bị thu hồi. Đối với đất ở bị thu hồi để thực hiện dự án đầu tư xây dựng khu đô thị, khu dân cư nông thôn, dự thảo đề xuất ưu tiên bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tại chỗ trên diện tích đất đã thu hồi mở rộng.

Cùng với đó, dự thảo đưa ra cơ chế hoán đổi đất để người dân có thể tiếp tục sinh sống tại khu vực cũ. Trường hợp Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, nếu người có đất bị thu hồi có nhu cầu, phần diện tích đất ở bị thu hồi có thể được hoán đổi sang phần diện tích còn lại của chính thửa đất theo quy định của Chính phủ.

Đây là phương án có ý nghĩa đối với quá trình tổ chức lại không gian đô thị và phát triển hạ tầng. Thay vì mọi trường hợp thu hồi đất ở đều phải di chuyển đến một khu tái định cư mới, cơ chế này mở thêm khả năng bố trí chỗ ở ngay tại khu vực hiện hữu khi điều kiện quỹ đất cho phép.

Theo Chính phủ, việc tái định cư tại chỗ có thể hạn chế xáo trộn nơi ở, đời sống của người dân, đồng thời giúp phần đất còn lại sau thu hồi được sử dụng hiệu quả hơn. Nhà nước cũng có thể giảm chi phí phải bố trí quỹ đất tái định cư ở địa điểm khác.

Dự thảo đồng thời bổ sung nguyên tắc khu tái định cư có nhiều cấp nhà và mức diện tích khác nhau, phù hợp với mức bồi thường và khả năng chi trả của người được tái định cư. Cách tiếp cận này tạo thêm lựa chọn về chỗ ở, thay vì áp dụng một loại nhà hoặc diện tích thống nhất cho tất cả các trường hợp.

Một điểm mới khác liên quan trực tiếp đến việc ổn định sinh kế. Trong quá trình thu hồi đất, cơ quan thực hiện phải điều tra, xác định thu nhập từ việc sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất. Người có đất bị thu hồi cũng được tham gia góp ý trước khi phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được phê duyệt.

Việc xác định phần thu nhập bị mất được đặt trong yêu cầu xây dựng phương án hỗ trợ phù hợp, qua đó hướng tới phục hồi cuộc sống và sinh kế của người dân sau khi đất bị thu hồi.

Bên cạnh chính sách tái định cư, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) cũng đề xuất điều chỉnh nhiều nội dung về tài chính và giá đất. Trong đó, dự thảo bỏ quy định về phương pháp định giá đất theo nguyên tắc thị trường và một số quy định cụ thể về các trường hợp áp dụng giá đất cụ thể.

Theo đề xuất, việc định giá đất phải bảo đảm trung thực, khách quan, công khai, minh bạch, dựa trên dữ liệu đất đai và dữ liệu chuyên ngành có liên quan, đồng thời hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.

Những thay đổi này đặt chính sách đất đai trong mối liên hệ chặt chẽ hơn với quy hoạch, phát triển hạ tầng và tổ chức không gian đô thị. Trong đó, phương án bồi thường, tái định cư không chỉ là vấn đề giải phóng mặt bằng mà còn liên quan đến khả năng duy trì sinh kế, ổn định cộng đồng và sử dụng hiệu quả quỹ đất sau thu hồi.

Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi): Đề xuất thời hạn nộp tiền đấu giá đất tối đa không quá 12 tháng