Hà Nội tăng cường kiểm soát ô nhiễm, xây dựng đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu

UBND thành phố Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch số 419/KH-UBND ngày 26/10, triển khai Chương trình số 21-CTr/TU ngày 9/10/2026 của Thành ủy. Kế hoạch nhằm thực hiện Kết luận số 75-KL/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Chương trình hành động số 31-CTr/TW ngày 28/7/2026 của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 208/NQ-CP ngày 4/8/2026 của Chính phủ về bảo vệ môi trường, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới.

Theo định hướng được đề ra, đến năm 2030, Hà Nội tập trung khắc phục, phục hồi những khu vực bị ô nhiễm, nâng cao chất lượng môi trường sống và ngăn chặn đà suy giảm đa dạng sinh học. Thành phố đồng thời chú trọng bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản và sinh kế của người dân; bảo đảm an toàn cho các công trình, hệ thống hạ tầng thiết yếu trước những tác động của biến đổi khí hậu.

Hà Nội đặt mục tiêu trở thành địa phương đi đầu trong quản trị môi trường dựa trên dữ liệu, kiểm soát ô nhiễm không khí và nâng cao khả năng thích ứng của đô thị trước các diễn biến khí hậu.

Tầm nhìn đến năm 2045, thành phố hướng tới xây dựng môi trường sống trong lành, hài hòa với thiên nhiên, đi cùng hệ thống quản trị môi trường hiện đại và cơ sở dữ liệu thống nhất, có khả năng kết nối, chia sẻ. Khả năng chống chịu của đô thị trước biến đổi khí hậu được nâng cao, trong khi kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế các-bon thấp trở thành những định hướng phát triển quan trọng, đóng góp vào mục tiêu phát thải ròng bằng 0 của Việt Nam vào năm 2050.

Lan tỏa lối sống xanh, đổi mới phương thức quản trị môi trường

Để thực hiện các mục tiêu đề ra, Hà Nội xác định công tác tuyên truyền, giáo dục và vận động xã hội là một trong những nhiệm vụ cần được đẩy mạnh. Thành phố hướng tới hình thành văn hóa bảo vệ môi trường, khuyến khích lối sống xanh và thúc đẩy tiêu dùng bền vững trong cộng đồng.

Phong trào thi đua “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp” sẽ được triển khai gắn với việc xây dựng, nhân rộng các mô hình xanh - sạch - đẹp tại cơ quan, trường học, doanh nghiệp, nơi làm việc và tổ dân phố.

Cùng với nâng cao nhận thức cộng đồng, thành phố định hướng đổi mới phương thức quản lý theo hướng chủ động phòng ngừa, thay vì chỉ tập trung xử lý khi vấn đề môi trường đã phát sinh. Công tác quản lý hành chính từng bước chuyển sang mô hình quản trị hiện đại, dựa trên dữ liệu, đánh giá rủi ro và khả năng chịu tải của môi trường.

Hoạt động hậu kiểm cũng được tăng cường, đi đôi với đối thoại và đồng hành cùng doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả thực thi các yêu cầu về bảo vệ môi trường.

Ưu tiên hạ tầng xử lý chất thải, tăng cường khả năng ứng phó với biến đổi khí hậu

Một trong những nhóm nhiệm vụ đáng chú ý là phát triển đồng bộ hạ tầng phục vụ bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu. Thành phố xác định cần đầu tư hệ thống thoát nước, chống ngập, thu gom và xử lý nước thải; đồng thời hoàn thiện hạ tầng thu gom, trung chuyển, tái chế và xử lý chất thải.

Bên cạnh hạ tầng kỹ thuật, Hà Nội chú trọng phát triển mạng lưới quan trắc, cơ sở dữ liệu, năng lực dự báo và cảnh báo về môi trường, khí hậu, thiên tai. Việc nâng cao khả năng theo dõi, phân tích và cảnh báo sớm được xem là cơ sở để thành phố chủ động hơn trong công tác quản lý, giảm thiểu rủi ro và bảo vệ an toàn cho người dân.

Để đáp ứng nhu cầu đầu tư, Hà Nội định hướng đa dạng hóa các nguồn lực dành cho chuyển đổi xanh, nghiên cứu áp dụng những công cụ tài chính phù hợp. Các giải pháp được đề cập gồm trái phiếu xanh đô thị, tín dụng xanh và cơ chế huy động vốn gắn với kết quả đầu ra.

Trong quản lý tài nguyên và bảo vệ hệ sinh thái, thành phố triển khai các nhiệm vụ từ khâu quy hoạch không gian, phân vùng môi trường đến kiểm soát ô nhiễm, cải tạo, phục hồi môi trường và cảnh quan.

Công tác quản lý rừng, khu bảo tồn, hành lang sinh thái, đất ngập nước, sông, hồ tiếp tục được chú trọng. Hà Nội đồng thời định hướng bảo tồn các loài nguy cấp, quý, hiếm và nguồn gen; sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên đất, nước, khoáng sản gắn với ứng dụng công nghệ số trong quản lý.

Doanh nghiệp nhà nước đẩy mạnh quản trị số, giảm phát thải

Đối với các doanh nghiệp nhà nước thuộc phạm vi quản lý của thành phố, kế hoạch đặt ra những mục tiêu cụ thể nhằm thúc đẩy đổi mới quản trị và chuyển đổi năng lượng.

Theo đó, Hà Nội phấn đấu 100% doanh nghiệp có 100% vốn nhà nước áp dụng mô hình quản trị doanh nghiệp hiện đại trên nền tảng số và xây dựng kế hoạch giảm phát thải khí nhà kính. Thành phố cũng đặt mục tiêu tối thiểu 70% doanh nghiệp có vốn nhà nước nắm giữ cổ phần hoặc vốn chi phối có kế hoạch chuyển đổi năng lượng xanh.

Cùng với đổi mới quản trị doanh nghiệp, thành phố định hướng cơ cấu lại ngành công nghiệp theo hướng gia tăng tỷ trọng công nghệ cao, công nghệ số và công nghệ xanh. Các lĩnh vực được khuyến khích phát triển gồm công nghiệp tái chế, sản xuất vật liệu mới, thiết bị tiết kiệm năng lượng và các giải pháp xây dựng xanh.

Định hướng này nhằm thúc đẩy chuyển dịch mô hình tăng trưởng theo hướng sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn, giảm áp lực lên môi trường và tạo điều kiện để các ngành kinh tế từng bước thích ứng với yêu cầu phát triển bền vững.

Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, kết nối dữ liệu phục vụ quản trị đô thị

Không chỉ tập trung vào lĩnh vực công nghiệp, Hà Nội còn định hướng mở rộng các mô hình kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp, du lịch và các lĩnh vực liên quan. Thành phố khuyến khích áp dụng những giải pháp giảm thiểu chất thải, tái sử dụng và tái chế tài nguyên, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng nguyên liệu và hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường.

Trong nông nghiệp, việc phát triển các mô hình tuần hoàn được gắn với tăng cường liên kết giữa hoạt động sản xuất, làng nghề và dịch vụ du lịch. Thành phố đồng thời thúc đẩy du lịch sinh thái, hướng tới khai thác hợp lý các giá trị tự nhiên, cảnh quan và tài nguyên địa phương.

Một nhiệm vụ xuyên suốt khác là chuẩn hóa và kết nối dữ liệu môi trường với dữ liệu về quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật, thoát nước, giao thông, năng lượng và các lĩnh vực quản lý đô thị khác.

Việc xây dựng hệ thống dữ liệu đồng bộ, liên thông được kỳ vọng tạo nền tảng cho phương thức quản trị hiện đại, hỗ trợ cơ quan chức năng theo dõi diễn biến môi trường, nâng cao hiệu quả kiểm soát ô nhiễm và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu.

Thông qua các nhóm nhiệm vụ và giải pháp trên, Hà Nội hướng tới từng bước hoàn thiện năng lực quản trị môi trường, thúc đẩy chuyển đổi xanh và nâng cao khả năng chống chịu của đô thị. Đây cũng là cơ sở để thành phố thực hiện các mục tiêu bảo vệ môi trường gắn với phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong dài hạn.

Hà Nội: Nhiều bất cập trong kiểm tra, xử lý vi phạm môi trường tại các khu công nghiệp