Hà Tĩnh: Gấp rút hoàn thiện hệ thống tiêu thoát nước, chống ngập tại Khu kinh tế Vũng Áng

Khu kinh tế Vũng Áng được thành lập năm 2006, có diện tích tự nhiên 22.781 ha. Với lợi thế cảng nước sâu, nơi đây được định hướng phát triển theo mô hình khu kinh tế ven biển tổng hợp, lấy công nghiệp, cảng biển và logistics làm động lực.

Đến nay, Vũng Áng thu hút 155 dự án, gồm 98 dự án trong nước với tổng vốn đăng ký hơn 201.000 tỷ đồng và 57 dự án FDI với tổng vốn 16,67 tỷ USD. Nhiều dự án quy mô lớn đã và đang hình thành, góp phần đưa khu kinh tế này trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của Hà Tĩnh.

Quá trình triển khai đồng thời nhiều dự án trong khu vực đã làm thay đổi hiện trạng tiêu thoát nước tự nhiên, trong khi hệ thống tiêu thoát nước theo quy hoạch chưa được xây dựng hoàn chỉnh. Chính vì thế, bài toán tiêu thoát nước, chống ngập ngày càng đặt ra cấp thiết, nhất là khi mùa mưa bão đang đến gần.

Trước đó, ngày 27/6, Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự tỉnh Hà Tĩnh đã có văn bản gửi Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Vũng Áng đốc thúc, yêu cầu khẩn trương khắc phục, sửa chữa, đảm bảo vận hành cống Tây Yên. Theo đó, do thi công các dự án lớn trên địa bàn Khu kinh tế Vũng Áng nên dự báo mùa mưa, lũ sắp tới sẽ tiềm ẩn nhiều nguy cơ hơn so với các năm trước.

Cống thoát lũ Tây Yên hiện đã xuống cấp, hư hỏng. Qua kiểm tra, công trình điều tiết nước cho khu vực phường Vũng Áng không còn khả năng điều tiết nước cho khu vực; toàn bộ 6 cửa cống đều hỏng, nước tràn qua, trong đó có 1 cửa không thể nâng hạ lên xuống.

Để đảm bảo việc điều tiết nước trong khu vực, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh yêu cầu Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Vũng Áng khẩn trương sửa chữa, thay thế toàn bộ 6 cửa cống; kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống nâng hạ cống, đảm bảo việc vận hành cống Tây Yên hiệu quả trước mùa mưa, lũ.

Đơn vị cũng được yêu cầu thành lập Tổ vận hành cống Tây Yên, xây dựng phương án cụ thể, chi tiết việc vận hành trong mùa mưa, lũ; xây dựng lán tạm hoặc thuê nhà dân gần khu vực cống để đảm bảo ứng trực, vận hành 24/24h khi có mưa lớn trên địa bàn.

Trong thời gian qua, Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh, các sở, ngành, địa phương và các đơn vị liên quan đã tích cực triển khai nhiều giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ các dự án tiêu thoát lũ, chủ động xây dựng phương án phòng, chống thiên tai, chống ngập úng trên địa bàn Khu kinh tế Vũng Áng.

Tuy nhiên, hiện nay trên địa bàn Khu kinh tế đang tập trung triển khai thi công nhiều dự án trọng điểm, nhiều hạng mục công trình được thi công, chia cắt các khu vực, có khả năng gây cản trở dòng chảy, tích nước gây ngập úng; số lượng lao động, máy móc, thiết bị, vật tư tập trung lớn, trong khi tình hình thời tiết được dự báo tiếp tục diễn biến phức tạp, nguy cơ xảy ra mưa lớn, ngập úng cục bộ là rất cao.

Hoàn thiện các công trình tiêu thoát lũ

Về lâu dài, việc hoàn thành dự án hệ thống tiêu thoát lũ, phòng chống ngập úng Khu kinh tế Vũng Áng, đồng thời thực hiện di dời tái định cư các hộ dân thuộc các tổ dân phố Trường Yên, Cảnh Trường, Thượng Phong là giải pháp bền vững để xử lý tình trạng ngập úng khu dân cư nêu trên.

Trong thời gian các dự án chưa hoàn thành, cần triển khai đồng bộ các giải pháp trước mắt nhằm bảo đảm khả năng tiêu thoát nước, hạn chế tối đa tình trạng ngập úng và bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản cho người dân trong mùa mưa bão năm 2026.

Từ năm 2009, tỉnh Hà Tĩnh triển khai Dự án Hệ thống tách nước, phân lũ, phòng chống ngập úng khu vực phía nam huyện Kỳ Anh. Giai đoạn 1 đã hoàn thành khoảng 13 km kênh tách nước, phân lũ, song nhiều hạng mục ở các giai đoạn sau như hồ điều hòa, tuyến kênh từ cầu Tây Yên đến đê Hòa Lộc, cống ngăn mặn Tây Yên vẫn dang dở.

Tháng 12/2025, dự án bị chấm dứt thực hiện. Trong khi đó, các khu vực từng đóng vai trò như hồ điều hòa tự nhiên tại các lô CN4, CN5, CN1F đang dần được san lấp để triển khai các dự án công nghiệp. Tuyến kênh T1 từ cầu Tây Yên đến đê Hòa Lộc chưa hoàn thiện cũng trở thành “nút thắt” trong tiêu thoát lũ.

Trước thực trạng trên, ngày 7/8, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã chủ trì, phối hợp với các Sở: Tài chính, Xây dựng; Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh và Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Khu kinh tế tỉnh; UBND các phường: Vũng Áng và Sông Trí tổ chức kiểm tra thực địa và làm việc về các nội dung kiến nghị của UBND phường Vũng Áng về việc nguy cơ ngập cục bộ do thi công các dự án trên địa bàn.

Qua kiểm tra, Sở Nông nghiệp và Môi trường và các đơn vị liên quan nhận định tình trạng ngập úng cục bộ tại các tổ dân phố Cảnh Trường, Trường Yên, Thượng Phong.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng ngập cục bộ tại Khu kinh tế Vũng Áng là do cống Tây Yên bị hư hỏng, không bảo đảm điều kiện vận hành phục vụ điều tiết tiêu nước khi có mưa lũ. Quá trình triển khai đồng thời nhiều dự án trong khu vực đã làm thay đổi hiện trạng tiêu thoát nước tự nhiên, đặc biệt là việc san lấp mặt bằng Khu công nghiệp trung tâm lô CN4, CN5 đã lấp các tuyến lạch tiêu và vùng trữ lũ tự nhiên ven sông Quyền, trong khi các hạng mục tiêu, thoát nước và hạ tầng phục vụ tái định cư di dời dân theo quy hoạch chưa được đầu tư hoàn thành đồng bộ.

Chủ động ứng phó trước mùa mưa bão

Trước tình hình trên, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh yêu cầu Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh phối hợp với các cơ quan liên quan, chính quyền địa phương, doanh nghiệp, nhà đầu tư để chủ động phòng ngừa, sẵn sàng ứng phó thiên tai; khắc phục kịp thời hậu quả thiên tai (nếu có); bảo đảm an toàn tính mạng con người là ưu tiên cao nhất, đồng thời giảm thiểu thiệt hại đối với công trình trọng điểm, nhà xưởng, cảng biển, kho bãi, hệ thống năng lượng, hạ tầng giao thông, khu lưu trú công nhân và hoạt động sản xuất.

Đôn đốc Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển Vũng Áng khẩn trương sửa chữa, bảo đảm việc vận hành Cống Tây Yên hiệu quả trước ngày 20/8/2026.

Trong thời gian chưa hoàn thành công tác tái định cư, chỉ đạo các đơn vị liên quan thực hiện giải pháp bố trí tổng thể mặt bằng công trường khoa học, bảo đảm quá trình thi công không ảnh hưởng đến các dòng chảy trên các luồng lạch với tạo đê quây, mương thu nước mưa bảo đảm ngăn nước từ sông Quyền chảy tràn vào khu dân cư. Bố trí bơm tiêu chủ động khi cần thiết nhằm rút ngắn thời gian ngập úng. Đồng thời, thực hiện nghiêm túc các biện pháp khắc phục, bảo đảm khả năng tiêu thoát lũ cho khu vực (đào mương, đặt cống thoát nước, …).

Đối với Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Khu kinh tế tỉnh, chỉ đạo các nhà thầu đẩy nhanh tiến độ thi công để hoàn thành Dự án Đường trục chính trung tâm nối Quốc lộ 1 đoạn tránh thị xã Kỳ Anh đến cụm cảng nước sâu Vũng Áng - Sơn Dương và Dự án Đường từ Quốc lộ 12C đi Khu liên hợp gang thép Formosa đúng tiến độ; trong đó, tập trung thi công các hạng mục cầu, cống và công trình tiêu thoát nước, phấn đấu hoàn thành, đưa vào khai thác, sử dụng trước mùa mưa bão năm 2026.

Đẩy nhanh tiến độ thực hiện Dự án Hệ thống tiêu thoát lũ, phòng chống ngập úng Khu kinh tế Vũng Áng theo yêu cầu đối với dự án thuộc “luồng xanh” tại Văn bản số 7405/UBND-TH ngày 27/7/2026 của UBND tỉnh. Rà soát, xem xét để thực hiện phân kỳ đầu tư nhằm đẩy nhanh thời gian hoàn thành các hạng mục: hồ điều hòa nhằm trữ lũ, tuyến kênh T1 từ cống Tây Yên cũ đến đê Hòa Lộc, nâng cấp, mở rộng cầu Tây Yên.

Đồng thời, tăng cường công tác bảo đảm an toàn công trình, an toàn lao động; phòng, chống thiên tai, bảo vệ môi trường; giảm thiểu các ảnh hưởng đến khu dân cư, đất sản xuất nông nghiệp.

Giám sát 5 cơ sở có nguy cơ cao gây ô nhiễm môi trường ở Hà Tĩnh, Lâm Đồng và Quảng Ngãi