Kiến nghị "chỉ đạp nửa ga" để kiểm tra khí thải xe diesel bị đánh giá thiếu cơ sở

Cục Đăng kiểm Việt Nam vừa có văn bản phản hồi kiến nghị của Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam liên quan đến phương pháp kiểm định khí thải đối với xe sử dụng động cơ diesel.

Theo cơ quan này, phương pháp đo khí thải động cơ diesel bằng chu trình gia tốc tự do đã được Việt Nam chuẩn hóa từ năm 1991 và đang được áp dụng thống nhất.

Từ ngày 1/3/2026, theo quy định tại QCVN 85:2025/BNNMT, việc đo khí thải đối với ô tô chạy dầu tiếp tục thực hiện theo chu trình gia tốc tự do, phù hợp với tiêu chuẩn TCVN 7663:2007 (ISO 11614:1999). Đây là phương pháp được hơn 70 quốc gia sử dụng nhằm đánh giá độ mờ khói của xe diesel.

Đối với đề xuất chỉ đạp khoảng một nửa hành trình bàn đạp ga, tương ứng với dải vòng tua từ 2.000 đến 3.000 vòng/phút khi kiểm tra khí thải, Cục Đăng kiểm cho rằng không có cơ sở kỹ thuật để xem xét.

Lý giải vấn đề này, cơ quan đăng kiểm cho biết động cơ xăng và động cơ diesel có nguyên lý điều khiển khác nhau. Trong khi động cơ xăng điều chỉnh vòng tua thông qua lượng không khí nạp vào, thì động cơ diesel lại kiểm soát bằng lượng nhiên liệu phun vào buồng đốt. Do đó, việc áp dụng cách đo của động cơ xăng cho động cơ diesel là không phù hợp và cũng không được bất kỳ tiêu chuẩn quốc tế nào chấp nhận.

Ngoài ra, trong điều kiện vận hành thực tế như khi xe chở tải nặng hoặc leo dốc, chỉ cần đạp một nửa hành trình bàn đạp ga, hệ thống phun nhiên liệu đã phải cung cấp lượng lớn nhiên liệu để đáp ứng tải, khiến khí thải, đặc biệt là khói đen, tăng cao dù vòng tua chỉ ở mức trung bình.

Ngược lại, khi xe ở trạng thái không tải tại cơ sở đăng kiểm, động cơ không chịu lực cản. Nếu chỉ đạp nửa ga, lượng nhiên liệu phun vào buồng đốt rất thấp nhưng vẫn đủ để đạt vòng tua 2.000 đến 3.000 vòng/phút. Trong điều kiện này, nhiên liệu cháy gần như hoàn toàn nên lượng khói đen phát sinh rất ít, không phản ánh đúng mức phát thải khi xe hoạt động thực tế.

Cục Đăng kiểm cũng nhấn mạnh, mục tiêu cốt lõi của hoạt động kiểm định là bảo đảm an toàn kỹ thuật và kiểm soát phát thải, qua đó phát hiện các hư hỏng, sai lệch của phương tiện. Với động cơ diesel, những lỗi gây phát thải lớn thường xuất hiện trong quá trình tăng tốc, khi động cơ phải cung cấp lượng nhiên liệu lớn nhất.

Vì vậy, nếu áp dụng cách đo theo kiến nghị chỉ đạp nửa hành trình ga, sẽ không kích hoạt được trạng thái cấp nhiên liệu tối đa của hệ thống phun. Điều này dẫn đến kết quả khí thải thấp mang tính giả tạo, không phản ánh đúng thực tế khi xe vận hành có tải và cũng không phát hiện được các lỗi khiến động cơ phát thải cao ở dải vòng tua lớn hơn.

Siết “hàng rào” khí thải, hạn chế xe cũ để giảm ô nhiễm đô thị