Thanh Hóa: Xử lý chất thải rắn sinh hoạt vì sự phát triển bền vững

Quản lý và xử lý CTRSH không chỉ liên quan đến vấn đề vệ sinh môi trường mà còn tác động trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng, cảnh quan đô thị và mục tiêu phát triển bền vững. Do đó, việc nâng cao hiệu quả công tác này cần được triển khai một cách toàn diện, lâu dài và có sự tham gia của cả hệ thống chính trị và người dân.

Từ khi Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 có hiệu lực, việc thực thi các quy định pháp luật trong lĩnh vực này đã đạt nhiều kết quả tích cực. Nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường nói chung và công tác thu gom, xử lý CTRSH nói riêng từng bước được nâng lên. Tỷ lệ rác thải sinh hoạt được thu gom, xử lý qua các năm có xu hướng tăng.

Theo số liệu của Sở Nông nghiệp và Môi trường, trong năm 2025, tổng lượng rác thải sinh hoạt phát sinh trên địa bàn tỉnh ước khoảng 2.521 tấn/ngày. Trong đó, khối lượng được thu gom, xử lý đạt khoảng 2.361 tấn/ngày, tương đương 93,68%. Lượng rác này chủ yếu được đưa về 16 bãi chôn lấp rác tập trung, 13 khu lò đốt rác cùng một số bãi chôn lấp nhỏ, tự phát tại các địa phương.

Trên địa bàn tỉnh hiện có một số nhà máy xử lý CTRSH quy mô lớn đang hoạt động, góp phần giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Tiêu biểu như Nhà máy xử lý rác thải Đông Nam tại phường Đông Quang với công suất 500 tấn/ngày; Khu xử lý chất thải Nghi Sơn (giai đoạn 1) tại xã Trường Lâm với công suất đốt rác không thu hồi năng lượng 120 tấn/ngày; Nhà máy xử lý chất thải Vĩnh Lộc có công suất 100 tấn/ngày.

Bên cạnh đó, nhiều dự án xử lý rác thải khác đang được triển khai xây dựng, gồm: Nhà máy đốt rác phát điện tại phường Bỉm Sơn; Nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt Quảng Minh tại phường Nam Sầm Sơn; Khu xử lý chất thải Nghi Sơn (giai đoạn 2) tại xã Trường Lâm; Dự án khu xử lý chất thải tập trung cấp vùng tại xã Sao Vàng.

Công tác thu gom, vận chuyển CTRSH trên địa bàn tỉnh hiện có sự tham gia của 33 công ty, 24 hợp tác xã, 91 tổ dịch vụ thu gom và 3 hộ gia đình nhận khoán. Phương tiện phục vụ thu gom khá đa dạng, từ thủ công, thô sơ đến cơ giới như xe ép rác chuyên dụng, ô tô tải, xe thùng, xe ba bánh. Các đơn vị hoạt động theo mô hình doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ chế xã hội hóa.

Thời gian qua, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu cho tỉnh ban hành nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ xử lý CTRSH; quy định về đơn giá dịch vụ và công tác quản lý, thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải sinh hoạt. Đồng thời, các đơn vị chuyên môn của sở đã tích cực hướng dẫn phân loại CTRSH tại nguồn và triển khai các mô hình thí điểm tại nhiều địa phương.

Hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới và Tháng hành động vì môi trường năm 2025 với chủ đề “Chống ô nhiễm nhựa”, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức các lớp tập huấn về phân loại, giảm thiểu rác thải nhựa và ủ rác hữu cơ làm phân bón cho khoảng 200 hộ dân tại xã Hoằng Sơn, góp phần giảm lượng rác phải xử lý.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy công tác quản lý và xử lý CTRSH trên địa bàn tỉnh vẫn còn không ít khó khăn, hạn chế. Việc phân loại rác tại nguồn chưa được triển khai đồng bộ, chưa hình thành thói quen tự giác trong cộng đồng. Tỷ lệ rác thải xử lý bằng hình thức chôn lấp còn ở mức cao.

Cụ thể, trong năm 2025, tỷ lệ CTRSH xử lý bằng chôn lấp tại phường Hạc Thành chiếm 74,70%. Tại phường Sầm Sơn và Nam Sầm Sơn, tỷ lệ này lên tới trên 85%. Ngoài ra, nhiều bãi rác nhỏ, tự phát vẫn tồn tại ở các địa phương, tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường và mất mỹ quan.

Bên cạnh đó, tiến độ đầu tư và đưa vào vận hành các dự án nhà máy xử lý rác thải tại một số địa phương còn chậm, ảnh hưởng đến hiệu quả chung của công tác xử lý CTRSH trên địa bàn tỉnh.

Trước thực trạng trên, các cơ quan chức năng xác định cần có sự vào cuộc quyết liệt, trách nhiệm hơn từ các cấp, các ngành và người dân. Nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới là tiếp tục triển khai rộng rãi việc phân loại CTRSH tại nguồn nhằm giảm lượng rác phải xử lý và chôn lấp hằng ngày.

Các xã, phường cần tăng cường kiểm tra, giám sát đối với các chủ đầu tư, đơn vị quản lý, vận hành khu xử lý rác thải; xây dựng kế hoạch đóng cửa, dừng hoạt động đối với các bãi chôn lấp, lò đốt không bảo đảm yêu cầu kỹ thuật, gây ô nhiễm môi trường.

Đối với các ngành chức năng, việc đôn đốc các chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ các dự án xử lý rác thải, đặc biệt là Nhà máy đốt rác phát điện tại phường Bỉm Sơn và Nhà máy xử lý rác thải Quảng Minh tại phường Nam Sầm Sơn, được xem là giải pháp then chốt. Những bước đi này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý CTRSH, bảo vệ môi trường sống và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững lâu dài.

Thanh Hóa kiểm tra 80 cơ sở có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường