Vận hành hồ chứa sông Sê San: Ưu tiên an toàn, giảm lũ hạ du
Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng vừa ký Quyết định số 2224/QĐ-TTg ngày 13/11/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Sê San. Quy trình đặt ra các nguyên tắc, thứ tự ưu tiên trong vận hành hệ thống hồ chứa vào mùa lũ và mùa cạn, nhằm bảo đảm an toàn công trình, góp phần giảm lũ cho hạ du, đáp ứng nhu cầu sử dụng nước và duy trì dòng chảy trên sông.
9 hồ, nhà máy thủy điện phải vận hành theo quy trình liên hồ
Theo Quyết định, hằng năm, các hồ, nhà máy thủy điện gồm: Thượng Kon Tum, Đăk Bla 1, Đăk Bla, PleiKrông, Ialy, Sê San 3, Sê San 3A, Sê San 4 và Sê San 4A phải thực hiện vận hành theo các nguyên tắc và thứ tự ưu tiên được quy định.
Trong mùa lũ, yêu cầu ưu tiên hàng đầu là bảo đảm an toàn công trình. Cụ thể, đối với các công trình thủy điện PleiKrông, Sê San 4, Sê San 3, Sê San 3A và Sê San 4A, không để mực nước hồ chứa vượt cao trình mực nước lũ kiểm tra với các trận lũ có chu kỳ lặp lại nhỏ hơn hoặc bằng 5.000 năm.

Đối với công trình thủy điện Ialy và Thượng Kon Tum, yêu cầu không để mực nước hồ vượt cao trình mực nước lũ kiểm tra với các trận lũ có chu kỳ lặp lại nhỏ hơn hoặc bằng 1.000 năm. Với thủy điện Đăk Bla, giới hạn này là 500 năm và đối với Đăk Bla 1 là 200 năm.
Bên cạnh yêu cầu bảo đảm an toàn công trình, việc vận hành trong mùa lũ còn phải hướng tới mục tiêu góp phần giảm lũ cho hạ du, không gây biến động dòng chảy đột ngột tại khu vực biên giới Việt Nam - Campuchia; hạn chế thiệt hại đối với hoạt động sản xuất ở vùng bán ngập trong lòng hồ Ialy; đồng thời góp phần giảm thiểu tác động tiêu cực của hồ chứa Ialy đến khả năng thoát lũ ở vùng hạ du sông Đắk Bla.
Việc vận hành cũng phải bảo đảm hiệu quả cấp nước, phát điện, duy trì dòng chảy tối thiểu trên sông, qua đó góp phần bảo đảm an ninh nguồn nước và an ninh năng lượng.
Mùa cạn ưu tiên đáp ứng nhu cầu sử dụng nước hạ du
Đối với mùa cạn, Quy trình xác định thứ tự ưu tiên vận hành gồm: Bảo đảm an toàn công trình; hạn chế thiệt hại sản xuất ở vùng bán ngập trong lòng hồ Ialy; bảo đảm nhu cầu sử dụng nước ở hạ du; cuối cùng là bảo đảm hiệu quả cấp nước, phát điện và duy trì dòng chảy tối thiểu trên sông, góp phần bảo đảm an ninh nguồn nước, năng lượng.
Theo đó, thời gian vận hành mùa lũ được quy định từ ngày 1/7 đến ngày 30/11 hằng năm. Mùa cạn bắt đầu từ ngày 1/12 và kéo dài đến hết ngày 30/6 năm sau.
Quyết định cũng yêu cầu việc vận hành các công trình xả của hồ chứa phải tuân thủ đúng quy trình vận hành công trình xả đã được ban hành. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm sự ổn định của hệ thống công trình đầu mối, an toàn tính mạng, tài sản của người dân và các hoạt động có liên quan ở khu vực hạ lưu hồ chứa.
Tăng cường phối hợp, chủ động ứng phó với các tình huống bất thường
Một trong những nội dung đáng chú ý của Quy trình là các yêu cầu cụ thể đối với việc vận hành các hồ chứa nhằm giảm lũ cho hạ du.
Theo đó, chế độ vận hành bảo đảm an toàn công trình phải thực hiện theo quy trình vận hành của từng hồ chứa đã được ban hành, trừ các tình huống bất thường, khẩn cấp quy định tại Chương IV của Quy trình hoặc các trường hợp khác do Thủ tướng Chính phủ hoặc Trưởng Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia quyết định.
Việc vận hành giảm lũ cho hạ du phải đặt yêu cầu an toàn công trình lên hàng đầu, đồng thời không được gây đột biến, bất thường về dòng chảy, đe dọa trực tiếp đến tính mạng và tài sản của người dân sinh sống ven sông ở khu vực hạ du. Trường hợp gây thiệt hại thì phải thực hiện bồi thường theo quy định của pháp luật.
Trong mùa lũ, khi chưa tham gia vận hành giảm lũ cho hạ du, mực nước các hồ chứa không được vượt quá mực nước cao nhất trong điều kiện bình thường theo quy định.
Để chủ động điều tiết hồ chứa, các đơn vị liên quan phải thường xuyên theo dõi, cập nhật thông tin về tình hình thời tiết, lượng mưa, diễn biến lũ; mực nước tại các trạm thủy văn; mực nước và lưu lượng nước đến hồ; đồng thời cập nhật các bản tin dự báo, cảnh báo tiếp theo để điều chỉnh phương án vận hành phù hợp với tình hình thực tế.
Cùng với đó, các đơn vị phải phối hợp chặt chẽ trong công tác chỉ đạo, điều hành; cung cấp và chia sẻ thông tin, số liệu khí tượng, thủy văn cũng như tình hình vận hành hồ chứa. Việc trao đổi thông tin kịp thời, đầy đủ được xác định là yếu tố quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả giảm lũ cho hạ du, bảo đảm an toàn công trình và xử lý các tình huống bất thường, khẩn cấp.
Sau khi kết thúc quá trình vận hành giảm lũ cho hạ du, vận hành trong tình huống bất thường, khẩn cấp hoặc vận hành nhằm bảo đảm an toàn công trình, các đơn vị phải từng bước đưa mực nước hồ trở về mức quy định.
Đối với các tình huống bất thường, khẩn cấp phát sinh trong quá trình vận hành, việc xử lý phải thực hiện theo quy định tại Điều 22 và Điều 24 của Quy trình.
Việc ban hành Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Sê San là cơ sở quan trọng để tăng cường phối hợp điều tiết giữa các hồ chứa trong cùng lưu vực, hài hòa yêu cầu bảo đảm an toàn công trình, giảm lũ cho hạ du, đáp ứng nhu cầu sử dụng nước và phát triển năng lượng. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác tài nguyên nước và giảm thiểu những rủi ro do thiên tai gây ra.




