TPHCM xây dựng kịch bản ứng phó sự cố, bảo đảm an ninh nguồn nước

Sáng 9/11, tại trụ sở UBND TPHCM, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Bùi Minh Thạnh chủ trì cuộc họp nghe các sở, ngành báo cáo phương án, giải pháp bảo đảm an ninh nguồn nước và an toàn cấp nước trên địa bàn thành phố.

Tại cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Bùi Minh Thạnh yêu cầu các đơn vị xây dựng tình huống giả định khi nguồn nước sông Sài Gòn bị ô nhiễm, không thể tiếp tục khai thác, từ đó xác định nguồn nước thay thế và phương án tổ chức cấp nước phù hợp. Tương tự, thành phố cần có kịch bản ứng phó trong trường hợp xảy ra sự cố đối với sông Đồng Nai – nguồn cung cấp khoảng một nửa tổng lượng nước cho TPHCM.

Các kịch bản cần được xây dựng tương ứng với từng cấp độ rủi ro 1, 2 và 3, trong đó xác định cụ thể tình huống, trách nhiệm của từng đơn vị và giải pháp xử lý. Việc xây dựng phương án phải tính đến những tác động của biến đổi khí hậu, đồng thời bảo đảm phù hợp với định hướng quy hoạch chung của thành phố.

Đáng chú ý, lãnh đạo UBND TPHCM yêu cầu xây dựng kế hoạch tổ chức diễn tập hằng năm tại các phường, xã, qua đó nâng cao năng lực phối hợp và khả năng chủ động ứng phó của chính quyền cơ sở khi xảy ra sự cố về nguồn nước.

Nhu cầu sử dụng nước tiếp tục gia tăng

Báo cáo tại cuộc họp, ông Nguyễn Minh Chánh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM cho biết, nguy cơ thiếu hụt, mất cân đối và gián đoạn nguồn cung nước trên địa bàn xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trong đó, nhu cầu sử dụng nước ngày càng tăng, tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn, sự phân bố nguồn nước không đồng đều và các sự cố trong hệ thống cấp nước là những yếu tố đáng quan tâm.

Bên cạnh đó, hoạt động xả nước thải, sản xuất công nghiệp, quá trình đô thị hóa, những biến động về nguồn nước từ thượng lưu và tác động của biến đổi khí hậu cũng làm gia tăng áp lực lên chất lượng và khả năng khai thác nguồn nước.

Theo dự báo, nhu cầu sử dụng nước của TPHCM sẽ tiếp tục tăng nhanh, đạt khoảng 5,858 triệu m³/ngày đêm vào năm 2030 và khoảng 9,076 triệu m³/ngày đêm vào năm 2050. Đây là áp lực lớn đối với công tác quy hoạch, khai thác, quản lý và bảo vệ nguồn nước, đòi hỏi thành phố phải có giải pháp bảo đảm nguồn cung ổn định trong cả trước mắt và lâu dài.

Liên quan đến phương án ứng phó, ông Lê Quang Đạo, Trưởng phòng Hạ tầng kỹ thuật, Sở Xây dựng TPHCM cho biết, dự thảo Kế hoạch bảo đảm an ninh, an toàn nguồn nước trên địa bàn TPHCM giai đoạn 2026-2030 đã xây dựng các kịch bản theo từng cấp độ rủi ro, đồng thời xác định đơn vị đầu mối và trình tự xử lý khi xảy ra sự cố.

Các giải pháp trọng tâm gồm xác định nguyên nhân sự cố, nhanh chóng khôi phục hệ thống, điều phối lực lượng ứng phó khẩn cấp, tăng cường phối hợp liên ngành và huy động phương tiện, trong đó có xe bồn của các lực lượng để vận chuyển, cung cấp nước trong trường hợp cần thiết. Công tác cứu hộ, cứu nạn cũng được tính đến trong các tình huống khẩn cấp.

Đặc biệt, ông Lê Quang Đạo đề xuất đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và chuyển đổi số trong quản lý, vận hành hệ thống cấp nước. Việc giám sát theo thời gian thực sẽ giúp các cơ quan chức năng kịp thời nắm bắt diễn biến, nhận diện nguy cơ và triển khai biện pháp xử lý ngay khi sự cố phát sinh.

Tăng cường bảo vệ các nguồn nước mặt

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM, thành phố hiện có 4.285 nguồn nước mặt, gồm 4.192 sông, suối, kênh, rạch; 23 hồ, đầm, phá; cùng 277 công trình khai thác, sử dụng nước và 3.664 công trình xả nước thải vào nguồn nước.

Nguồn nước mặt của thành phố chủ yếu thuộc hệ thống sông Đồng Nai, sông Sài Gòn, sông Vàm Cỏ và sông Thị Vải. Đây đều là những hệ thống sông có vai trò quan trọng đối với hoạt động cấp nước sinh hoạt, sản xuất và công nghiệp.

Tuy nhiên, áp lực từ hoạt động xả thải đang đặt ra nhiều thách thức đối với công tác bảo vệ chất lượng nguồn nước. TPHCM hiện có 3.664 công trình xả nước thải với tổng lưu lượng khoảng 1,78 triệu m³/ngày. Trong đó, có 1.619 công trình thuộc lĩnh vực sản xuất công nghiệp, với lưu lượng khoảng 1,23 triệu m³/ngày; 1.244 công trình xả thải sinh hoạt, với lưu lượng khoảng 495.000 m³/ngày.

Những con số này cho thấy yêu cầu cấp thiết phải tăng cường kiểm soát các nguồn thải, giám sát chất lượng nước và chủ động phòng ngừa nguy cơ ô nhiễm tại các khu vực khai thác nước phục vụ sinh hoạt.

Kết luận cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Bùi Minh Thạnh yêu cầu các sở, ngành xác định rõ nhiệm vụ, giải pháp cần triển khai từ nay đến cuối năm 2026, đồng thời xây dựng định hướng lâu dài nhằm bảo đảm an ninh, an toàn nguồn nước cho thành phố.

Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng nước không ngừng gia tăng, biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và nguy cơ ô nhiễm nguồn nước ngày càng hiện hữu, việc xây dựng các kịch bản ứng phó không chỉ là giải pháp tình thế mà còn là yêu cầu quan trọng trong chiến lược bảo đảm an ninh nguồn nước của TPHCM. Chủ động bảo vệ nguồn nước, đa dạng hóa nguồn cung và nâng cao năng lực ứng phó sự cố sẽ là những yếu tố then chốt để thành phố duy trì an toàn cấp nước, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

TPHCM: Đồng bộ hệ thống kiểm soát triều, khép kín tuyến ngăn ngập